III FSK 2246/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej żądania Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Pawła Dąbka o wyłączenie od orzekania w sprawie o sygn. akt III FSK 2246/21 w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1451/19 w sprawie ze skargi R. L. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 3 września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie interpretacji w przedmiocie ustawy o komornikach sądowych postanawia wyłączyć Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Pawła Dąbka od orzekania w sprawie o sygn. akt III FSK 2246/21.

Zaskarżonym wyrokiem z 19 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1451/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.L. (dalej: "Skarżący") uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: "Dyrektor KAS") z 3 czerwca 2019 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora KAS z dnia 31 lipca 2019 r. Wymienione postanowienie, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane jest na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Zarządzeniem z 20 lutego 2023 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną skierował do rozpoznania w dniu 28 czerwca 2023 r., w składzie: przewodniczący s. J. Brolik, sędziowie: s. NSA J. Pruszyński, s. del. WSA P. Dąbek (spr.). Wnioskiem z 9 maja 2023 r. sędzia WSA Paweł Dąbek zwrócił się, na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), o wyłączenie go w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku poniósł, że od wielu lat osobiście zna Skarżącego i utrzymuje z nim kontakty towarzyskie. Ponadto wraz z żoną Skarżącego pracuje w Instytucie P.w K. Okoliczności te, w ocenie sędziego WSA Pawła Dąbka mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie III FSK 2246/21 zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I p.p.s.a. Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Natomiast na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. I OSK 1917/18, wskazując, że: "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a.". Mając na uwadze, że wystąpienie takich okoliczności dostrzegł sam sędzia WSA Paweł Dąbek, składając w związku z tym stosowny wniosek, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zachodzą przesłanki do zastosowania instytucji prawnej wyłączenia sędziego na jego wniosek, co niewątpliwie przyczyni się do usunięcia nawet potencjalnych wątpliwości, co do jego bezstronności we wskazanej sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w związku z art. 19 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Mirella Łent Jacek Brolik Sławomir Presnarowicz (spr.)