III FSK 2021/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt I SA/Łd 86/19 w sprawie ze skargi W. S.A. w upadłości z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 19 listopada 2018 r., nr SKO.4140.372.2017 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia: 1. zawiesić postępowanie kasacyjne, 2. podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne z udziałem syndyka masy upadłości W. S.A. w upadłości z siedzibą w L.

1. Wyrokiem z 26.09.2019 r. o sygn. I SA/Łd 86/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi W. S.A. w upadłości z siedzibą w L. (dalej: skarżąca) uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 19.11.2018 r. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 28.09.2017 r., wydaną w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi. 2. W toku zainicjowanego postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny powziął informację o ogłoszeniu przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi XIV Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych upadłości skarżącej na mocy postanowienia z 2.06.2022 r., sygn. XVI GU 239/20. W piśmie z 13.06.2023 r. (data wpływu: 21.06.2023 r.) syndyk masy upadłości skarżącej złożył oświadczenie o wstąpieniu do sprawy jako syndyk upadłej spółki i przychyleniu się do stanowiska skarżącej. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Z powołaną normą koresponduje art. 144 ust. 1 ustawy z 28.02.2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm., dalej: p.u.), w myśl którego po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Użyte w art. 124 § 1 p.p.s.a. wyrażenie "sąd zawiesza postępowanie z urzędu" na gruncie wykładni językowej prowadzi do wniosku, że przepis ten wyraża normę kompetencyjną o charakterze obligatoryjnym - sąd administracyjny w momencie powzięcia wiadomości o zaistnieniu okoliczności wskazanej w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., tj. o wszczęciu postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, które dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu. Przywołane przepisy wskazują, że z chwilą ogłoszenia upadłości syndyk masy upadłości staje się stroną postępowania dotyczącego masy upadłości w znaczeniu procesowym, upadły zaś zachowuje status strony takiego postępowania w ujęciu materialnoprawnym, tj. jako podmiot praw i obowiązków wchodzących w skład masy upadłości i dochodzonych w danym postępowaniu. Na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci na rzecz syndyka masy upadłości zarząd majątkiem wchodzącym w skład tej masy oraz prawo do reprezentowania i występowania we własnym imieniu w dotyczących masy upadłości stosunkach prawnych wszelkiego rodzaju, w tym w stosunkach procesowych (działanie syndyka w imieniu własnym i na rachunek upadłego). Przepisy prawa upadłościowego stanowiące o pozbawieniu upadłego prawa do rozporządzania majątkiem mają charakter bezwzględnie obowiązujący i są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa dotyczących strony postępowania w znaczeniu formalnym. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, o którym mowa w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do toczącego się postępowania i zajęcia stanowiska procesowego, gdyż tylko temu podmiotowi przysługuje na wskazanym etapie postępowania legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. Czynność może być dokona jedynie przez oświadczenie złożone expressis verbis. 3.2. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 p.p.s.a. zawiesił postępowanie kasacyjne. 3.3. Jednocześnie z uwagi na okoliczność, że równolegle z ogłoszeniem upadłości wyznaczony został syndyk masy upadłości, który pismem z 13.06.2023 r. (data wpływu: 21.06.2023 r.) przystąpił do sprawy, możliwe i uzasadnione było podjęcie zawieszonego postępowania z udziałem tego syndyka. Zgodnie bowiem z art. 128 § 1 p.p.s.a. sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna jego zawieszenia. 3.4. Z uwagi na powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 128 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a. postanowił podjąć zawieszone postępowanie w sprawie z udziałem syndyka masy upadłości skarżącej. Sędzia NSA Stanisław Bogucki