III FSK 201/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, Protokolant Anna Błażejczyk, , po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 596/21 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 grudnia 2020 r. nr KOC/8132/Ni/19 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 13 października 2021 r., III SA/Wa 596/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 23 grudnia 2020 r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. Skarżąca w skardze kasacyjnej zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r., poz. 779, dalej: "u.o."), poprzez jego błędną wykładnię, sprowadzającą się do przyjęcia, że w przypadku odpadów powstających w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej do zakwalifikowania tych odpadów jako odpady komunalne wystarczającym jest ich podobieństwo do odpadów powstających w gospodarstwach domowych wyłącznie ze względu na kryterium ich składu, podczas gdy prawidłowa kwalifikacja odpadów jako komunalnych wymaga uwzględnienia także ich charakteru, w tym składu i ilości odpadów, co wynika z prawidłowej wykładni przywołanego przepisu prawa materialnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna, niezasadny jest w związku z tym jej jedyny zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 7 u.o., poprzez jego błędną wykładnię. Przepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie mowa jest o odpadach komunalnych - rozumie się przez to odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych; zmieszane odpady komunalne pozostają zmieszanymi odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane czynności przetwarzania odpadów, która nie zmieniła w sposób znaczący ich właściwości. Wbrew odmiennym wywodom skargi kasacyjnej sąd pierwszej instancji nie potraktował treści tego przepisu wybiórczo, a jedynie odniósł do jego zasadniczych elementów, co pozwoliło na jego prawidłowe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy niniejszej. Prawidłowo sąd pierwszej instancji zauważył, że zasadniczym komponentem takiej definicji jest powstawanie odpadów w gospodarstwach domowych. Te odpady, które powstają normalnie w takich gospodarstwach, są odpadami komunalnymi. Stwierdzić można, że ta część definicji ustawowej opiera się na kryterium podmiotowym - typowy odpad wytwarzany w gospodarstwie domowym ma charakter komunalny ipso iure. Druga część definicji opiera się już na kryterium przedmiotowym - odpadami komunalnymi są także (niezależnie od odpadów mających charakter komunalny ze względów podmiotowych) te, które są fizycznie podobne do komunalnych ze względu na swój charakter lub skład. Co najistotniejsze sąd ten wskazał w analizie tego przepisu na dwie zasadnicze cechy odpadów, a mianowicie charakter lub skład. Zwrócił również uwagę na użycie przez ustawodawcę spójnika "lub", nie interpretując go, jak błędnie wywodzi strona skarżąca, jako dopuszczającego przyjęcie prawdziwości tylko jednego z członów zdania złożonego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał znaczenie spójnika "lub" jako spójnik łączący zdania lub ich człony, wyrażający możliwą wymienność i w dalszych wywodach odnosił się do znaczenia obejmującego zarówno słowo "charakter", jak i słowo "skład". Innymi słowy dokonywał oceny znaczenia słowa "odpady" w najszerszym kontekście z uwzględnieniem obu przesłanek wskazanych przez ustawodawcę. Myli się strona skarżąca, sugerując, że ustawodawca wymieniając na pierwszym miejscu przesłankę charakteru odpadów, wskazał na ich dominujące znaczenie. Każda z ustawowych przesłanek ma równorzędne znaczenie i ich zastosowanie zależy od okoliczności konkretnego stanu faktycznego. Co istotne strona skarżąca w swoich rozważaniach nie odniosła się do konkretnych okoliczności faktycznych i nie zakwestionowała przyjętych w tym zakresie ustaleń. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wbrew temu co zdaje się sugerować strona skarżąca, podając językowe znaczenie zwrotu "charakter" bez wskazania źródła na jakim się oparła, charakter to zespół cech właściwych danemu przedmiotowi lub zjawisku, odróżniających je od innych przedmiotów i zjawisk tego samego rodzaju: wygląd, postać, forma (zob. Słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza, Warszawa 2006, tom I, str. 397-398). Zupełnym nieporozumieniem jest wskazywanie na takie cechy jak ilość, czy waga. Ani bowiem ilość odpadów, ani ich waga, w sytuacji, kiedy ze swej istoty są tożsame z odpadami powstającymi w gospodarstwach domowych, nie będzie wyróżnikiem dla odpadów innych niż komunalne. Analiza sądu pierwszej instancji dotycząca okoliczności faktycznych sprawy, w kontekście normy prawa materialnego (art. 3 ust. 1 pkt 7 u.o.) jest wszechstronna i wyczerpująca, w przeciwieństwie wypowiedzi strony skarżącej, która chciałaby by ta analiza dotycząca odpadów była dokonana "wyłącznie w oparciu o ich charakter (w tym ilość)". W orzecznictwie przyjmuje się, że mówiąc o podobieństwie charakteru odpadów, a więc chodzi w istocie o odpady, które powstały w podobny sposób jak te powstałe w gospodarstwach domowych. Wynika to z tego, że każda działalność prowadzona przez człowieka, w tym działalność gospodarcza, ze swojej istoty prowadzi do wytworzenia odpadów komunalnych, właśnie z uwagi na udział człowieka w tej działalności i czynności wykonywane przez tego człowieka w taki sam sposób, jak w gospodarstwie domowym (zob. wyrok NSA z 7 czerwca 2022 r., III OSK 5127/21). W konsekwencji nie można przyjąć, aby na gruncie obowiązującej ustawy, odpady powstałe w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej mogły a priori zostać uznane za odpady niemieszczące się w zakresie odpadów komunalnych (zob. wyrok SA w Gdańsku z 15 marca 2018 r., V ACa 131/17). Przykładowo prowadzenie sklepu obuwniczego wiąże się z przebywaniem na nieruchomości bliżej nieokreślonej liczby osób. Jest więc rzeczą oczywistą, że prowadzona działalność gospodarcza wiąże się z powstawaniem odpadów komunalnych (zob. wyrok WSA w Lublinie z 24 maja 2017 r., I SA/Lu 1047/16). Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Sławomir Presnarowicz sędzia del. WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska