III FSK 1945/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1409/19 w sprawie ze skargi H. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 10 maja 2019 r. nr 2201-IEW-1.603.2.2019/MB w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od H. T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 20 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1409/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalił skargę H. T. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor) z 10 maja 2019 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki (wyrok ten oraz pozostałe powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący w złożonej skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi: 1/ naruszenie prawa materialnego – art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez zastosowanie normy prawnej art. 241 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. – dalej: O.p.), pomimo nieproporcjonalnego ograniczenia prawa do zaskarżenia decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ten przepis; 2/ naruszenie przepisów postępowania – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) polegające na tym, że WSA w Gdańsku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza jej granice, mimo że w danej sprawie powinien to uczynić, a w konsekwencji nie uwzględnił istnienia przeszkody istniejącej w dacie zapoznawania się z aktami sprawa przez pełnomocnika Skarżącego tj. w dniu 14 lutego 2018 r. do skutecznego uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z uwagi na upływ terminu do wydania takiej decyzji, o którym mowa w art. 118 § 1 O.p., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy rozumianej jako prawidłowe i rzetelne uzasadnienie rozstrzygnięcia. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, działającego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki po długim okresie oczekiwania spowodowanym ograniczeniami związanymi z sytuacją pandemiczną oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu. Z uwagi na sposób sformułowania zarzutów oraz ich uzasadnienia w skardze kasacyjnej, koniecznym jest przypomnienie pewnych zasadniczych kwestii dotyczących zarówno wymogów, jakie powinna spełniać skarga kasacyjna oraz istoty i zakresu postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w analizowanej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone i dlaczego. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, może on uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać precyzyjne uzasadnienie, w czym wnoszący autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia powołanych w niej przepisów. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Dodać również należy, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 18 października 2017r., sygn. akt II OSK 2702/16). Skarżący twierdząc, że art. 241 § 2 pkt 1 O.p. jest niezgodny z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poza lakonicznym stwierdzeniem, że doszło do naruszenia zasady proporcjonalności, nie podał żadnej argumentacji, która jego stanowisko by uzasadniała. Naczelny Sąd Administracyjny argumentacji takiej nie może się domyślać, a tym bardziej zbudować ją zamiast Skarżącego. Z tego też powodu nie jest możliwym odniesienie się do postawionego zarzutu naruszenia norm konstytucyjnych. Podobna uwaga dotyczy zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż Skarżący poza powołaniem wyroku NSA z 2 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2738/17, w którym w sposób ogólny wskazano na czym może polegać naruszenie tego przepisu, nie uzasadnił w czym konkretnie upatruje jego naruszenia i jaki wpływ takie naruszenie mogłoby mieć dla prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd pierwszej instancji. Przypomnieć w tym miejscu należy, że przedmiotem zaskarżenia była decyzja wydana na podstawie art. 243 § 3 O.p., odmawiająca wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Obowiązkiem Sądu pierwszej instancji, było wobec tego dokonanie kontroli legalności takiej decyzji, czyli zbadanie, czy istniały podstawy prawne dla jej wydania. Sama zaś wskazywana okoliczność, że nie byłoby możliwe uchylenie decyzji po wznowieniu (skoro do wznowienia nie doszło), pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy. Na marginesie należy jedynie zaznaczyć, że Skarżący nie podniósł zarzutu naruszenia art. 243 § 2 O.p., co już przesądza o niezasadności skargi kasacyjnej. Do jej uwzględnienia koniecznym było bowiem wykazanie, że błędnie WSA w Gdańsku uznał, iż zasadnie orzeczono na podstawie tego przepisu. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Paweł Dąbek Jacek Pruszyński Jolanta Sokołowska