III FSK 1918/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, Protokolant Izabela Dalkowska-Jóźwiak, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wr 561/19 w sprawie ze skargi K.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu dnia 16 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2006 r. oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wr 561/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę K.B. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO) z dnia 16 stycznia 2019 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2006. Skargę kasacyjną wywiodła skarżąca. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: 1) art. 122 i art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: O.p.) poprzez nieustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, w szczególności dotyczących świadomego i wadliwego działania organów w sprawie, których skutkiem było prawidłowe zapoznanie się przez skarżącą z decyzjami w 2016 r., co oznacza, że dopiero od tej daty winien być liczony termin pięcioletni; 2) art. 249 § 1 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i błędne przyjęcie, że żądanie zostało wniesione po upływie pięciu lat od doręczenia decyzji, bez uwzględnienia, że z winy organów formalne doręczenie decyzji nie skutkowało możliwością zweryfikowania jej treści z uwagi na rażące naruszenie prawa przez organ wydający decyzję o ustaleniu łącznego wymiaru zobowiązania pieniężnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. W rozpoznanej sprawie kluczowe znaczenie ma regulacja zawarta w art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Przepis ten stanowi, iż organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji. Z przytoczonego przepisu wynika, że nie może być rozpoznany merytorycznie wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji, jeżeli został on złożony po upływie 5 lat od doręczenia takiej decyzji. Odmowa wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 249 § 1 O.p., oznacza bowiem, iż organ nie może badać zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, czyli analizować treści decyzji pod kątem wystąpienia wad określonych w art. 247 § 1 tej ustawy, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności. Zważywszy na podniesione w skardze kasacyjnej argumenty, zwrócenia uwagi wymaga, że art. 249 § 1 O.p. stanowi o liczeniu 5-letniego terminu od dnia, w którym decyzja została doręczona, a nie od dnia, w którym strona przeczytała doręczoną jej decyzję ze zrozumieniem. Wydaje się dość oczywistym, że doręczenie decyzji i jej przeczytanie są odrębnymi czynnościami, zatem skoro ustawodawca zdecydował, że relewantne dla skutków prawnych jest wyłącznie doręczenie decyzji, to w ogóle bez znaczenia pozostaje, czy strona zapoznała się z jej treścią. Dlatego stwierdzić należy, że w sprzeczności z art. 249 § 1 O.p. pozostaje prezentowane w skardze kasacyjnej stanowisko, iż datą doręczenia ostatecznej decyzji, o stwierdzenie nieważności której wnioskowała skarżąca, nie jest dzień doręczenia jej decyzji osobiście, tj. 11 luty 2006 r. (okoliczność niesporna), lecz 6 październik 2016 r., kiedy to "mogła ona faktycznie zapoznać się z treścią decyzji". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd słusznie zaakceptował stanowisko organu, iż 5-letni termin określony art. 249 § 1 O.p. należy liczyć od dnia doręczenia decyzji skarżącej, co nastąpiło 11 lutego 2006 r. oraz że ze względu na upływ tego terminu (wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożony w dniu 17 lipca 2018 r.) należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2006. Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji prawidłowo odkodował treść tego przepisu i dokonał jego właściwej subsumcji do stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie. Błędną jest wykładnia art. 249 § 1 O.p. przedstawiona w skardze kasacyjnej, nie zaś dokonana w zaskarżonym wyroku. Z podanych powyżej powodów za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 122 i art. 121 O.p. "poprzez nieustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, w szczególności dotyczących świadomego i wadliwego działania organów w sprawie, których skutkiem było prawidłowe zapoznanie się przez skarżącą z decyzjami w 2016 r., co oznacza, że dopiero od tej daty winien być liczony termin pięcioletni". Błędne jest też stanowisko autora skargi kasacyjnej, iż art. 249 § 1 O.p. nie ma zastosowania w sprawie, gdyż decyzja ustalająca wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2006 nie została wydana na podstawie Ordynacji podatkowej, tylko na podstawie przepisów ustawy o podatku rolnym i ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Decyzja ta została bowiem wydana na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, tak jak i wszystkie decyzje w przedmiocie podatków, a to stosownie do postanowień art. 2 § 1 pkt 1 O.p., zgodnie z którym przepisy tej ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. sędzia Paweł Dąbek sędzia Krzysztof Winiarski sędzia Jolanta Sokołowska