III FSK 170/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, Protokolant Natalia Zawadka, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 638/20 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 kwietnia 2020 r., nr SKO.Pod./4140/1282/2019 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 29 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 638/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA") oddalił skargę A. S. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej "SKO") z 14 kwietnia 2020 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżący żądając przeprowadzenia rozprawy zaskarżył go w całości wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a."): - obrazę art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej jako: "o.p."), z naruszeniem art. 239 b § 1 i 2 o.p., poprzez oddalenie skargi przez WSA na postanowienie SKO z 14 kwietnia 2020 r., podczas gdy doszło do błędnego zastosowania art. 239 § 1 i 2 o.p., poprzez pominięcie bądź błędne ustalenie kryteriów dla identyfikacji przez organ podatkowy I instancji kryteriów przesłanek negatywnych i pozytywnych zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności dla decyzji podatkowej z dnia 16 września 2019 r. poprzez: - przyjęcie przez WSA za organem podatkowym I i II instancji rzekomo skutecznego uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Wójta Gminy Z. z 16 września 2019 r., ustalające zobowiązanie podatkowe Skarżącego za rok 2016 r. w kwocie 11 541 zł nie zostanie wykonane przez Skarżącego; - brak analizy danych zawartych w księdze wieczystej, dla których Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą o nr [...] pod kątem wynikających z niej ostrzeżeń dotyczących trwającego postępowania o ustalenie treści Kw ze stanem rzeczywistym w zakresie wskazania podmiotów pozostających właścicielem nieruchomości; fakt toczenia się takich postępowań w ocenie Skarżącego w przedmiotowej sprawie winien zostać uznany za przesłankę negatywną dla zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności; - nieuwzględnienia charakteru toczącego się postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącego w zakresie innych należności podatkowych, w szczególności odpowiedniego zabezpieczenia roszczeń podatkowych względem Skarżącego na jego majątku; - błędnego uznania za udowodniony fakt (nie)dysponowania przez Skarżącego majątkiem o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy; - pominięcia, że Skarżący nie dokonuje żadnych czynności polegających na zbywaniu się majątku, a tym samym zmierzających do ewentualnego pokrzywdzenia wierzyciela; Ponadto, w oparciu o treść art. 187 p.p.s.a. wniesiono o wyjaśnienie istotnego zagadnienia prawnego występującego w niniejszej sprawie tj. czy art. 239b o.p., powinien znajdować zastosowanie w stosunku do osoby wskazanej jako aktualny właściciel nieruchomości, w sytuacji gdy jednocześnie toczą się postępowania w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej ze stanem rzeczywistym w przedmiocie ustalenia właściciela nieruchomości. Zwrócono się także z wnioskiem o zbadanie przez skład rozpoznający niniejszą sprawę bądź ewentualne skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji RP: czy art 239b o.p., który nie przewiduje badania przez organ II instancji w trybie kontroli instancyjnej obok uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek wymienionych w ww. przepisie jednoczesnej weryfikacji w ramach kontroli instancyjnej zasadności decyzji podatkowanej, której nadany został taki rygor, w szczególności w sytuacji jej zaskarżenia pozostaje zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z art. 7 oraz 64 Konstytucji RP. SKO nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną. Postanowieniem z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 170/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek Skarżącego o wstrzymanie wykonania postanowienia SKO z 14 kwietnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Skargę kasacyjną, w granicach, której działa Naczelny Sąd Administracyjny, można oprzeć stosownie do art. 174 p.p.s.a. na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Zważywszy na sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych, przede wszystkim rozważenia wymaga ocena spełnienia przez skargę kasacyjną ustawowych wymogów formalnych. Skarga kasacyjna jest bowiem szczególnym pismem procesowym, tj. wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. powinna ona zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skargę kasacyjną można zaś oprzeć na podstawie: 1. naruszenia prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2. naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy Skarżący zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie, a przedmiotem zarzutu mogą być tylko te przepisy, które zastosował Sąd I instancji lub które powinien był zastosować, lecz je pominął. Skarga kasacyjna powinna być skierowana przeciwko przyjętej w zaskarżonym wyroku podstawie prawnej rozstrzygnięcia, co oznacza wymóg powołania w pierwszej kolejności przepisów normujących działalność orzeczniczą sądów administracyjnych, a w dalszej kolejności wskazania przepisów materialnego lub procesowego prawa administracyjnego. Podnieść także należy, że skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd pierwszej instancji wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, a jej celem jest poddanie sądowej kontroli instancyjnej prawidłowości tego orzeczenia. Z tej przyczyny, podnoszone w niej zarzuty, aby były skuteczne, powinny wskazywać na uchybienia sądu, a nie organów podatkowych, co wynika z art. 173, art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. Braki skargi kasacyjnej w tym zakresie nie podlegają uzupełnieniu i czynią podniesiony w ten sposób zarzut nieskutecznym. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z powyższych względów nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia "art. 239 § 1 i § 2" o.p. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w petitum skargi kasacyjnej owszem została powołana regulacja, poprzez wskazanie na jednostkę redakcyjną "art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a)" p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 ust. 2 o.p. z naruszeniem art. 239 b § 1 i 2 o.p., poprzez oddalenie skargi przez WSA ale kiedy niżej sięgnie się do zapisu skargi kasacyjnej, to jej autor wyraźnie wskazuje "podczas gdy doszło do błędnego zastosowania art. 239 § 1 i 2 o.p.". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że art. 239 o.p. nie zawiera ani § 1 ani § 2. Przepis ten stanowi bowiem, że "w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań". Naczelny Sąd Administracyjny może jedynie domyślać się, że autor skargi kasacyjnej miał na myśli art. art. 239b § 1 i § 2, jednak w skardze kasacyjnej nie zostało to wyartykułowane. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny, co już zostało wyżej zaakcentowane, nie może domyślać się co autor skargi kasacyjnej miał na myśli. To samo tyczy się "art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a)" p.p.s.a. Przepis ten składa się z trzech paragrafów a nie ustępów. Konieczne jest bowiem wskazanie konkretnych przepisów naruszonych - zdaniem Skarżącego - przez sąd, z podaniem odpowiedniej jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Naczelny Sąd Administracyjny zwraca także uwagę, że w świetle zapisu art. 174 skargę kasacyjną można oprzeć m.in. na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Autor skargi kasacyjnej wskazuje na błędne zastosowanie art. 239 § 1 i § 2 o.p., których to paragrafów w art. 239 o.p. nie ma. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w dalszej części skargi kasacyjnej, tj. w ramach zarzutu naruszenia art. 203 p.p.s.a. w kontekście kosztów przywołano już art. 239b 1 i § 2 o.p. Również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na art. 239b 1 i § 2 o.p. niemniej jednak Naczelny Sąd Administracyjny zwraca też uwagę, że w art. 239b o.p. ustawodawca zawarł paragrafy oraz punkty. Tymczasem autor skargi kasacyjnej nie przywołał ich we wniesionym środku zaskarżenia. Z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie może zająć się istotą sprawy i rozstrzygać z merytorycznego punktu widzenia sporu, który zaistniał w danej sprawie. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez Skarżącego. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Nie jest powołany do uzupełniania, ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, ani też nie może domniemywać intencji Skarżącego i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych. Nie jest bowiem rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 31 października 2017 r., I GSK 2343/15). Z powyższego względu, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. Mirella Łent Paweł Borszowski Sławomir Presnarowicz (spr.)