III FSK 1557/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2072/21 w sprawie ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 29 czerwca 2021 r. nr 1401-IEE1.711.1.132.2021.2.MO w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 28 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2072/21 oddalił skargę O. S.A. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca, Spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: DIAS) z dnia 29 czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Pismem z 30 listopada 2020 r. pełnomocnik Strony złożył do Naczelnika Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie wniosek o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 5 września 2016 r. w sprawie odmowy uznania zarzutów na egzekucję prowadzoną na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 27 listopada 2014 r. wystawionego przez Prezydenta Miasta [...]. Jako podstawę złożonego wniosku Strona wskazała wyrok z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1302/15 uchylający decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO) w Katowicach z dnia 19 sierpnia 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 12 listopada 2014 r. nr Pd-I.3120.266.2013 w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009. W konsekwencji tego wyroku SKO w Katowicach decyzją z dnia 29 października 2020 r., uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 12 listopada 2014 r. w sprawie określenia O. S.A. wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 rok i umorzyło postępowanie w sprawie. Pismem z dnia 23 grudnia 2020 r. Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie przekazał akta sprawy wraz z wyżej wskazanym wnioskiem Strony o wznowienie postępowania w sprawie zarzutów do DIAS celem załatwienia zgodnie z właściwością. DIAS postanowieniem z 21 maja 2021 r., odmówił uchylenia ostatecznego postanowienia z 5 września 2016 r. Następnie DIAS, po ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, stwierdził, że nie znalazł przyczyn, dla których konieczne byłoby uchylenie zaskarżonego postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia ww. postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 29 czerwca 2021 r. Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżone postanowienia zostały wydane zgodnie z przepisami prawa. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż uchylona decyzją SKO w Katowicach z dnia 29 października 2020 r., decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 12 listopada 2014 r. nie stanowiła podstawy wydania postanowienia DIAS z dnia 5 września 2016 r., ale podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 27 listopada 2014 r. Natomiast ww. postanowienie, którego uchylenia domagała się Skarżąca, wydane zostało w oparciu o ostateczne postanowienie SKO w Katowicach z dnia 9 listopada 2015 r., stanowiące stanowisko wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów. Tym samym fakt uchylenia decyzji, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie daje podstawy do uchylenia ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów, wydanego w oparciu o funkcjonujące nadal w obrocie prawnym, ostateczne stanowisko wierzyciela. Sąd wskazał, że nie istnieje sprzeczność pomiędzy postanowieniem organu egzekucyjnego oddalającego zarzuty, a stanowiącym jego podstawę stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w przedmiocie zarzutów. Brak jest natomiast możliwości, na gruncie niniejszej sprawy, doszukiwania się sprzeczności pomiędzy postanowieniem w przedmiocie zarzutów a decyzją umarzającą postępowanie. W przedmiocie wymiaru podatku, z uwagi na fakt, że nie występuje pomiędzy tymi aktami prawnymi relacja zależności. Jedynie uchylenie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela odnośnie wniesionych zarzutów stanowiłoby podstawę do uchylenia w trybie art. 145 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego, (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) wydanego w oparciu o nie postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, a z taką sytuacją nie mamy w przedmiotowej sprawie do czynienia. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wniósł pełnomocnik Spółki, zaskarżając go w całości na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1457, dalej: p.p.s.a.). Skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 kpa w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 18 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.), przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, w której wymagała ona uwzględnienia ze względu na to, że wbrew stanowisku DIAS brak było podstaw do utrzymania w mocy postanowienia tego organu z dnia 21 maja 2021 r., nr 1401-IEE3.711.8.7.2020.14.MB, odmawiającego uchylenia ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie nr 1401-EA-3.511.3.193.2016/ŁS z dnia 5 września 2016 r., w sytuacji gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia 29 października 2020 r., nr SKO.F/41.4/839/2020/12066 uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 12 listopada 2014 r., nr Pd-I.3120.266.2013 i umorzyło postępowanie w sprawie, co w konsekwencji oznacza, iż egzekucja nie miała uzasadnionych podstaw prawnych. W konsekwencji Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi. Na wstępie wskazać należy, że o skuteczności postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu, który został oparty na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym wyrokiem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art.176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest zatem nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno wiązać się z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego wyroku, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego byłby inny. Z punktu widzenia przedstawionych uwag stwierdzić należy, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia określonych w niej przepisów postępowania nie mogły odnieść zamierzonego skutku. W kwestii naruszenia art. 151 p.p.s.a., należy zauważyć, iż nie można czynić Sądowi tego rodzaju zarzutu, gdyż jego zastosowanie uwarunkowane było jedynie oceną prawną, którą wyraził Sąd I instancji – do czego był uprawniony i zobowiązany, orzekając w sprawie. Przepis art. 151 p.p.s.a. zawiera normę wynikową. Bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca), zarzut naruszenia ww. norm nie jest trafny. W kontrolowanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 151 p.p.s.a. Zastosowanie przez sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a. jest rezultatem uznania, że organ administracji publicznej, który wydał zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego bądź prawa procesowego. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. nie ma więc charakteru samoistnego, zawsze bowiem pozostaje w związku z naruszeniem przepisów, które sąd zastosował jako wzorzec kontroli zaskarżonego aktu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że kluczowe z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy staje się ustalenie prawidłowej interpretacji art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W analizowanym przepisie prawa wskazuje się na konieczność wykazania istnienia związku przyczynowego między decyzją organu, a inną decyzją lub orzeczeniem sądu. O istnieniu związku przyczynowego, o którym mowa w analizowanym przepisie prawa, możemy mówić wtedy, gdy jedna decyzja jest związana inną decyzją lub orzeczeniem sądu. Celem tej przesłanki wznowienia postępowania jest usunięcie sprzeczności między decyzjami oraz między decyzjami ostatecznymi, a orzeczeniami sądów, które następnie zostaną uchylone lub zmienione. W orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego przyjmuje się, że w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. chodzi o decyzje związane, czyli takie, które muszą ze sobą współistnieć w takim sensie, że jedna jest efektem drugiej, a jej brak w obrocie czyni drugą zbędną czy wręcz wadliwą. Podkreśla się, że w przepisie tym chodzi o ścisły, istotny związek przyczynowy (por. wyrok NSA z 29.01.2021 r., sygn. akt II OSK 2049/20, publik. w CBOS). Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, iż postanowienie, którego uchylenia domaga się Skarżąca, wydane zostało w oparciu o ostateczne postanowienie SKO w Katowicach z dnia 9 listopada 2015 r., stanowiące stanowisko wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów. Natomiast uchylenie decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie daje podstawy do uchylenia ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów, gdyż jak wskazano, wydane zostało w oparciu o funkcjonujące nadal w obrocie prawnym, ostateczne stanowisko wierzyciela. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Podnosząc ten zarzut skarżąca w żaden sposób nie wyjaśniła, na czym polegał błąd rozumienia wskazanego przepisu i jak należałoby ten przepis rozumieć prawidłowo. Prawidłowo sąd I instancji stwierdził, że aby mogło dojść do zastosowania wskazanej w skardze przesłanki wznowienia musiałoby dojść do uchylenia postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, a z taką sytuacją nie mamy w przedmiotowej sprawie do czynienia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sędzia NSA Dominik Gajewski Sędzia NSA Jolanta Sokołowska Sędzia NSA Bogusław Woźniak