III FSK 1524/25

Dnia 16 grudnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej P. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 76/25 w sprawie ze skargi P. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 13 listopada 2024 r., nr 1401-IEW1.4121.50.2024.MT w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonym wyrokiem z 6 czerwca 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 76/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 13 listopada 2024 r., w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżący na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniósł o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że skoro w sprawie istnieją poważne podstawy do przyjęcia, że zobowiązanie podatkowe Spółki wygasło wskutek przedawnienia, to decyzja przenosząca odpowiedzialność na osobę trzecią jest w istocie niewykonalna, ponieważ nie może dotyczyć zobowiązania nieistniejącego. Prowadzenie egzekucji w oparciu o decyzję, która obejmuje wygasłe zobowiązanie, naruszałoby zasadę praworządności i prowadziło do powstania nieodwracalnych skutków prawnych i faktycznych. Niezależnie od powyższego Skarżący podkreślił, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje nieodwracalne negatywne skutki finansowe, których skala wykracza poza zwykłe następstwa wynikające z obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnej. Ponadto Skarżący wskazał, że nie dysponuje środkami pozwalającymi na uregulowanie tej kwoty, co wprost prowadziłoby do konieczności zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. W ocenie Skarżącego znaczna szkoda majątkowa to sytuacja, w której wykonanie decyzji doprowadziłoby do istotnego uszczuplenia majątku Strony, skutkującego utratą płynności finansowej lub nawet koniecznością zaprzestania działalności gospodarczej, względnie naruszenia podstaw egzystencji Strony. Takie właśnie konsekwencje, zdaniem Skarżącego, wystąpią w przypadku natychmiastowego wykonania spornej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez prawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. W postanowieniu z 29 maja 2009 r., I FZ 148/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Ocena wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest możliwa i w dużym stopniu zależy od argumentacji przedstawionej we wniosku. Strona oczekująca uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, powinna przedstawić stosowne dokumenty, których analiza umożliwiłaby sądowi ocenę skutków wykonania określonego aktu w kontekście sytuacji majątkowej Skarżącego. Sformułowany przez Stronę wniosek zawierał jedynie ogólne rozważania na temat możliwych skutków wykonania zaskarżonej decyzji bez odniesienia tych twierdzeń do konkretnych okoliczności dotyczących Skarżącego. Ponadto Skarżący nie przedłożył dokumentów uprawdopodobniających wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Twierdzenia Strony o tym, że nie dysponuje środkami pozwalającymi na uregulowanie spornej kwoty w obliczu braku przedstawienia stosownych dokumentów i konkretnych informacji dotyczących sytuacji majątkowej Skarżącego, jest niewystarczające do udzielenia ochrony tymczasowej. Tym samym Skarżący uniemożliwił sądowi ocenę czy na skutek wykonania decyzji powstanie szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności. Mając na uwadze argumentację wniosku dotyczącą kwestii wygaśnięcia zobowiązania podatkowego Spółki wskutek przedawnienia (okoliczność podniesiona również w zarzutach skargi kasacyjnej), przypomnieć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji sąd bada jedynie zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 9 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 163/04). Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem jest niemożliwe, a rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie niweczyłoby kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienia NSA: z 28 kwietnia 2005 r., II OZ 184/05; z 12 lipca 2018 r., II OZ 749/18; z 13 kwietnia 2021 r., II GSK 433/21). Z tego względu, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.