III FSK 15/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku E. R. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej E. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 287/22 w sprawie ze skargi E. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 16 lutego 2022 r., nr 1001-IOM.4104.117.2021.U10.BA w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

1. Wyrokiem z 6 września 2022 r., I SA/Łd 287/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę E. R. (dalej "strona", "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 16 lutego 2022 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. 2. Od powyższego orzeczenia skarżąca wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną żądając uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Pismem z 13 stycznia 2023r. strona wniosła na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 16 lutego 2022r. W uzasadnieniu wniosku opisano przebieg postępowania w niniejszej sprawie, podkreślono, że skarżąca mieszka w Australii i ma ograniczone możliwości czynnego w nim uczestnictwa. Zdaniem strony, "odwrócenie skutków egzekucji kwoty nałożonej zaskarżoną decyzją będzie niemożliwe, a z całą pewnością będzie czasochłonne i niewspółmiernie kosztowne". 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, iż wnioskodawca powinien uprawdopodobnić istnienie przesłanek w nim określonych. Użyte w tym przepisie pojęcia nieostre, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wymagają skonkretyzowania w postaci argumentacji strony skarżącej, względnie gdy okaże się to konieczne, zobrazowania opisanej we wniosku sytuacji za pomocą odpowiednich dokumentów (por. postanowienia NSA: z 15 grudnia 2005 r., I FZ 633/05; z 26 września 2013 r., II FSK 2540/13; publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"). Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., II FSK 1064/12; publik. CBOSA). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publik. CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca przesłanki tej nie wykazała. Wobec podnoszonych przez stronę okoliczności wskazać należy, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy natomiast zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienia NSA: z 28 lipca 2009 r., I FSK 450/09; z 6 sierpnia 2014 r., II FSK 2247/14; publik. CBOSA). Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 9 kwietnia 2015 r., II FZ 128/15, publik. CBOSA). Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Odnosząc się natomiast do opisu przyczyn wydania decyzji w sprawie ustalenia skarżącej wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn wyjaśnić należy stronie, że argumenty te nie mogą stanowić skutecznego uzasadnienia żądania wstrzymania wykonania decyzji. Przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie można utożsamiać z oceną legalności wydanej decyzji. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd. Z powyższego wynika, że sąd wyłącznie bada zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., przede wszystkim w oparciu o okoliczności wskazane we wniosku (por. postanowienia NSA: z 13 listopada 2012 r., II OSK 590/12, z 9 lipca 2013r., II GZ 342/13; publik. CBOSA). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.