III FSK 1456/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski (sprawozdawca), Protokolant starszy inspektor sądowy Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H.K. (obecnie: H.K.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 września 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 125/24 w sprawie ze skargi H.K. (obecnie: H.K.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 14 lipca 2023 r., nr SKO.463.24.2023 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 3 września 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 125/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalił skargę H.K. (dalej jako "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 14 lipca 2023 r., w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia do grudnia 2019 r. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Wymieniony wyrok oraz pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu publikowane są na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego: http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gdańsku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Skarżąca reprezentowana przez adwokata, zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku oraz poprzedzających orzeczeń organów - w całości, 2) przyznanie od Skarbu Państwa - Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy z urzędu w zakresie udziału przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Nadto pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono I. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 i 60 k.p.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu w całości, pomimo naruszenia przez organ przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na wynik sprawy tj. poprzez: a) nieprawidłowe ustalenie, że rację należy przyznać organom, bowiem zdaniem organów w myśl znowelizowanych przepisów art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystość i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888 ze zm.) dalej jako "u.c.p.g.". przez właścicieli nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli i użytkowników wieczystych, osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu a także inne podmioty władające nieruchomością; b) ustalenie i uznanie przez organy, że Skarżąca: - jest podmiotem władającym nieruchomością położoną w B. przy ul. [...], a więc przyjęcie błędnego ustalenia, że osobą zobowiązaną do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest Skarżąca, w sytuacji gdy nie można uznać Skarżącej za jakikolwiek podmiot określony w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g.; Skrząca jest osobą trzecią i brak jest podstawy prawnej do przypisywania jej obowiązku zapłaty przedmiotowej należności; - nie wykazanie przez Skarżącą w żaden sposób, że stan sprawy w tym zakresie jest nieprawidłowy i obowiązek uiszczenia opłaty ciąży na innym podmiocie, a z akt sprawy nie wynika, aby nieruchomością władał inny podmiot niż Skarżąca, a Gmina Miasta B. nie przeprowadziła postępowania wyjaśniającego co do stanu prawnego nieruchomości; c) brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego przez organy obu instancji i oparcia się przez te organy na części zgromadzonego materiału dowodowego z pominięciem dowodów zaoferowanych przez Skarżącą tj. oświadczeń pisemnych w treści wniesionego odwołania, w którym Skarżąca podnosiła, że nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości - o czym świadczą także wpisy do księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości i dokument z ewidencji gruntów wobec czego Skarżąca nie jest zobowiązana do poniesienia wskazanych opłat; d) dowolną w miejsce swobodnej, ocenę zgormadzonego materiału dowodowego i ustalenie, na podstawie dokumentów z których wynika, że skoro Skarżąca podaje adres do korespondencji, adres nieruchomości obciążanej opłatą, a ponadto także z informacji o zużyciu wody wynika, że nieruchomość jest zamieszkana - to na Skarżącej, a nie innym podmiocie ciąży obowiązek zapłaty opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi; e) naruszenie zasad współżycia społecznego poprzez obciążenie Skarżącej kosztami za gospodarowanie opłatami komunalnymi osoby trzeciej wobec nieuregulowanej z zaniechania Gminy Miasta B. sytuacji prawnej nieruchomości, wykorzystywanie wobec Gminy B. tej sytuacji kosztem innej osoby prawnej niezobowiązanej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku nie skorzystało z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że stosownie do art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oparte jest na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, pozostając ograniczonym do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przez WSA przepisu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., przez mylne przyjęcie, iż do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami, jak i ponoszenia z tego tytułu opłaty na rzecz gminy obowiązana jest Skarżąca, podczas gdy z powyższych regulacji wynika, iż obowiązanym jest właściciel nieruchomości. Definicja "właściciela nieruchomości" wynika z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., zgodnie z którym przez właścicieli nieruchomości - rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Z kolei jak o tym stanowi art. 6o wskazanej ustawy, (ust. 1) w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody. Jak zasadnie stwierdza WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, pojęcie "władania nieruchomością" oznacza w szczególności posiadanie nieruchomości. Dlatego też osobą władającą nieruchomością jest zarówno posiadacz samoistny nieruchomości, jak i posiadacz zależny (użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą). Do kategorii osób władających nieruchomością należy zaliczyć również dzierżyciela, ponieważ osoba ta faktycznie włada rzeczą "za kogo innego" (art. 338 k.c.). W świetle powyższych wywodów, Skarżąca jest bezsprzecznie podmiotem władającym nieruchomością. Sąd jednoznacznie w ustaleniach faktycznych wskazał, że Skarżąca korzysta z nieruchomości, co wynika z zebranego materiału dowodowego sprawy (m.in. pisma Spółki Wodociągi Miejskie B. sp. z o.o. z 20 listopada 2019 r.). Wbrew twierdzeniu Skarżącej, Sąd pierwszej instancji nie wskazał, że Skarżąca jest właścicielem nieruchomości, ale że jest nim w rozumieniu powołanego wyżej art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.c.g., który to przepis na potrzeby ustawy wskazuje które podmioty są uznane za właścicieli nieruchomości. Wobec powyższego należy przyjąć, że Skarżąca nie wykazała skutecznie, że nie jest właścicielem nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Z powoływanych przepisów wynika, że nie tylko właściciel jest obowiązany do uiszczania tej opłaty, ale również podmiot władający nieruchomością, zarządzający lub użytkujący daną nieruchomość. Prawidłowo zatem organy wskazały Skarżącą, jako podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, tym samym ujęcie Gminy jako właściciela w księdze wieczystej i ewidencji gruntów, nie miało wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Tytuł prawny do nieruchomości przysługujący na podstawie prawa cywilnego nie ma dla ustalania opłat na podstawie u.c.p.g. decydującego znaczenia, jeśli kto inny zajmuje i korzysta z nieruchomości. Należy też zwrócić uwagę, że sytuacja, w której nieruchomość pozostaje w posiadaniu samoistnym lub zależnym, wobec czego ma swojego właściciela, jak również inny podmiot faktycznie władający nieruchomością, powszechnie występuje w praktyce. W takich stanach faktycznych uznać należy, że ustawodawca wskazał, że obowiązany do wykonania obowiązków nałożonych w u.c.p.g. jest podmiot faktycznie władający nieruchomością. Regulacja taka gwarantuje ponoszenie opłaty za gospodarowanie odpadami przez podmiot, który je wytwarza. Naczelny Sąd Administracyjny za całkowicie chybione uznaje zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez WSA przepisów art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., przez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Uszło uwadze autorowi skargi kasacyjnej, że ani organy administracji, ani WSA nie mogły naruszyć przepisów k.p.a., gdyż w rozpatrywanej sprawie przepisy k.p.a. nie mają zastosowania. Organy administracji w tego rodzaju sprawach administracyjnych procedują w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 399/22). Mając na uwadze powyższe stanowisko i przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej przez pełnomocnika ustanowionego dla Skarżącej w ramach prawa pomocy. Wynagrodzenie dla pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a. s. Jacek Pruszyński s. Stanisław Bogucki s. Krzysztof Przasnyski (spr.)