III FSK 1388/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Anna Dalkowska, Protokolant asystent sędziego Karolina Koczywąs, , po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Po 776/22 w sprawie ze skargi S sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2) zasądza od Samsung E. sp. z o.o. z siedzibą we W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu kwotę 9957 (słownie: dziewięć tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 31 stycznia 2023 r. (sygn. akt I SA/Po 776/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi S. sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 5 sierpnia 2022 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 rok, w punkcie pierwszym wyroku uchylił zaskarżoną decyzję, a w punkcie drugim zasądził od organu podatkowego na rzecz strony skarżącej kwotę 19.931 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ podatkowy zarzucając, że wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Ponadto na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powyższemu wyrokowi zarzucono, iż został on wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 70). Organ podatkowy oświadczył, że wyrok zaskarża w całości oraz wnosi o: 1) jego uchylenie w całości; 2) rozpoznanie skargi Spółki, 3) rozpatrzenie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz 4) orzeczenie o kosztach postępowania sądowo-administracyjnego, w tym i o kosztach zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka wniosła o jej oddalenie w całości jako niezasadnej oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest zasadna – w zakresie, który wskazuje na konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozpoznanej skargi kasacyjnej podniesiony i uargumentowany został zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji regulacji prawnej art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa (o.p.). Zarzut ten jest niewątpliwie trafny. Z rozważań uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji ocenę postępowania i wyniki postępowania dowodowego w sprawie skupił zasadniczo wyłącznie w granicach unormowania wynikającego z art. 210§ 4 o.p. Wynika z tego, że Sąd pierwszej instancji ocenił: przeprowadzenie, wartość dowodową, adekwatność do sprawy, wykorzystanie w sprawie poszczególnych dowodów oraz ustalenie/odtworzenie stanu faktycznego sprawy – dokonując w istocie ich opisania, wskazania ocen części i całości dowodów odnośnie do treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Powyższe stanowi nadużycie uzasadnionej wykładni i uprawnionych możliwości stosowania unormowania art. 210§ 4 o.p, a przez to też uchylenie się od dokładnej, normatywnie określonej, zindywidualizowanej dowodowo oceny stanu faktycznego do rozważenia subsumcji pod unormowania materialnego prawa podatkowego. Przypomnieć w tym kontekście Sądowi pierwszej instancji należy, że organy podatkowe nie prowadzą postępowania dowodowego na podstawie art. 210§ 4 o.p.; przepis ten nie stanowi również jedynej podstawy prawnej oceny dowodów i postępowania dowodowego indywidualnej sprawy podatkowej. Podobny sposób uzasadnienia zaskarżonego wyroku odnosi się również do wykładni i oceny możliwości zastosowania materialnego prawa podatkowego. Sąd pierwszej instancji konstatuje na przykład, że: "W ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę, w złożonych okolicznościach faktycznych tej sprawy (ilość, specyfika i techniczna charakterystyka objętych wnioskiem skarżącej obiektów), rozważenia wymagała kwestia ewentualnych konsekwencji zmiany stanu prawnego dla sposobu stosowania w tych okolicznościach przepisów prawa materialnego. Zdaniem Sądu zagadnienie to nie zostało należycie rozważone przez organy podatkowe obu instancji". Wytykając powyższe organom podatkowym, również w relacji do unormowania art. 210§ 4 o.p., Sąd pierwszej instancji nie przedstawia jednak własnego jednoznacznego stanowiska w sprawie, stwierdzając w miejsce tego, iż: "Mając na uwadze przedstawioną ocenę prawną, w tym powołane uchwały i wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ odwoławczy wypowie się w kwestii zastosowanych przepisów prawa materialnego i rozważy, czy dla rozstrzygnięcia tej sprawy istotne znaczenie ma analizowana wyżej nowelizacja przepisów od 28 czerwca 2015 r., tj. czy istnieje w sprawie konieczność dokonania ponownej oceny tych spornych obiektów, które przed nowelizacją postrzegane mogły być jako elementy składające się na jedną budowlę". Doświadczenie wynikające z wielu innych rozpoznanych spraw wskazuje, że wykładnia oraz ocena możliwości zastosowania prawa niejednokrotnie mogą być trudne, jednakże to, jak również regulacja prawna art. 2a o.p., nie zwalniały Sądu pierwszej instancji z obowiązku przestawienia własnego stanowiska prawnego, nawet gdyby wskazywało jednoznacznie i konkretnie na zakaz przyjmowania wykładni materialnego prawa materialnego na niekorzyść strony postępowania. Z tych powodów, na podstawie art. 185§ 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz 203 pkt 2 wymienionej ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego. Odnośnie do zarzutów sensu stricte ad meritum, są one o tyle nieuzasadnione o ile przedwczesne, w świetle wskazanych powyżej zaniechań Sądu pierwszej instancji. sędzia Anna Dalkowska sędzia Jacek Brolik sędzia Wojciech Stachurski