III FSK 1369/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Spółdzielni [...] z siedzibą we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Wr 772/21 w sprawie ze skargi Spółdzielni [...] z siedzibą we W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 17 marca 2021 r. nr SKO 4138/19/21 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 14 stycznia 2022 r., I SA/Wr 772/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Spółdzielni [...] we W. (dalej: "Spółdzielnia") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: "SKO we Wrocławiu") z 17 marca 2021 r., nr SKO 4138/19/21, w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległego zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Spółdzielni. Zaskarżonemu wyrokowi postawione zostały zarzuty naruszenia: 1) art. 2 ust. 3, art. 6h, art. 6i, art. 6m, art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1439; dalej: "u.c.p.g."), poprzez błędną wykładnię przyjmując, że obowiązek złożenia deklaracji podatkowych obciążał Spółdzielnię w spornym okresie tj. VII 2013 – I 2015 r., podczas gdy przy prawidłowej wykładni należało przyjąć, że obowiązek ten obciążał Spółdzielnię dopiero od 1 lutego 2015 r.; 2) art. 62 § 1, 1a i 4 oraz art. 53 § 1 i 3, art. 55 i art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 z poźn. zm.; dalej: "o.p."), poprzez niewłaściwe zastosowanie przyjmując, że Spółdzielnia w okresie VII 2013 - I 2015 r. była podatnikiem podczas gdy organ podatkowy przyjął w oparciu o istniejący stan prawny, że podatnikami były osoby zamieszkałe w zasobach Spółdzielni w imieniu których to Spółdzielnia złożyła deklaracje podatkowe w wyznaczonym przez organ podatkowy terminie i w jego siedzibie, które w całości i bez jakichkolwiek zastrzeżeń zostały przyjęte przez organ podatkowy i rozliczane na bieżąco w całym spornym okresie łącznie z egzekucją przez tenże organ podatkowy. Wtórne złożenie deklaracji przez Spółdzielnię za sporny (VII 2013 – I 2015) okres dotyczyło jedynie zaległości podatkowych niewyegzekwowanych dotychczas przez organ podatkowy i miało na celu w uzgodnieniu z organem podatkowym usprawnienie egzekucji tychże zaległości; 3) art. 121 i art. 124 o.p., poprzez świadome utwierdzanie Spółdzielni przez organ podatkowy w spornym okresie (VII 2013 – I 2015 r.), że podatnikiem nie jest Spółdzielnia a lokatorzy mieszkający w tychże zasobach Spółdzielni w imieniu, których to Spółdzielnia złożyła deklaracje podatkowe, które przyjęto bez zastrzeżeń (a nie zwrócono jako wadliwe ) i ściągano podatki od lokatorów łącznie z egzekucją bezpośrednio przez organ podatkowy. Wskazując na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzupełnieniu skargi kasacyjnej, pełnomocnik Spółdzielni złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zarzuty kasacyjne nie podważają prawidłowości zaskarżonego wyroku. W sprawie nie zachodzą też przesłanki nieważności postępowania. Należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już w podobnych sprawach z udziałem skarżącej Spółdzielni. Spór dotyczący statusu Spółdzielni, jako podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami w okresie lipiec 2013 r. – styczeń 2015 r., został rozstrzygnięty w wyrokach NSA z 28 października 2022 r., III FSK 778/22-780/22, III FSK 83/22, III FSK 950-952/22, III FSK 997-998/22. Stanowisko wyrażone w tych wyrokach w całości podtrzymuje skład orzekający w niniejszej sprawie. W ślad za tymi orzeczeniami należy zatem powtórzyć, że w prawomocnym wyroku WSA we Wrocławiu z 22 listopada 2018 r., I SA/Wr 941/18 przesądzona została kwestia daty początkowej obciążenia Spółdzielni obowiązkiem deklarowania i rozliczania opłat z tytułu gospodarowania odpadami. Sąd ten uznał, że taką datą początkową jest 1 lipca 2013 r. Wskazał, że z tym dniem na Spółdzielni spoczywał ww. obowiązek jako podmiotu sprawującego zarząd nieruchomością wspólną. Sąd podkreślił, że pogląd ten znajdował wówczas już potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych między innymi z tego powodu, że nie do zaakceptowania, w świetle art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, byłoby przyjęcie takiej interpretacji art. 2 ust. 3 u.c.p.g., według której uznaje się, że osoby sprawujące zarząd nieruchomościami wspólnymi na podstawie umowy lub uchwały współwłaścicieli nieruchomości - bo to jest regułą na gruncie ustawy o własności lokali - podlegają obowiązkom określonym w ustawie o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, natomiast nie podlegają im osoby prawne, tj. spółdzielnie mieszkaniowe, sprawujące zarząd nieruchomościami wspólnymi z mocy przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych która odwołuje się w wielu kwestiach do ustawy o własności lokali. Mając powyższe na uwadze należy odwołać się do treści art. 170 -171 p.p.s.a., wskazując, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (zob. wyrok NSA z 3 grudnia 2021 r., III FSK 4400/21). Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że w stanie prawnym obowiązującym do 1 stycznia 2015 r. osobą sprawującą zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.c.p.g. była również (jak od dnia nowelizacji – 1 lutego 2015 r.) spółdzielnia mieszkaniowa. Zmiana art. 2 ust. 3 jaka została wprowadzona od 1 lutego 2015 r. ustawą z 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. poz.87), poprzez wyraźne wymienienie - jako podmiotu, który obciążają obowiązki właściciela nieruchomości zabudowanej budynkiem wielolokalowym - spółdzielni mieszkaniowej, była jedynie zmianą doprecyzowującą, a nie zmianą normatywną. Z tych względów niezasadne są zarzuty naruszenia art. 2 ust. 3, art. 6h, art. 6i, art. 6m i art. 6q u.c.p.g. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 62 § 1 § 1a i § 4 oraz art. 53 § 1 i § 3, art. 55 i art. 56 o.p., należy podkreślić, że Spółdzielnia nie kwestionuje sposobu naliczenia odsetek za zwłokę ale podważa zasadę zaliczenia proporcjonalnego dokonanej przez nią wpłaty na poczet zarówno należności głównej, jak i odsetek za zwłokę argumentując, że we wskazanym okresie nie była ona obowiązana do składania deklaracji i dokonywania stosowanych wpłat. Innymi słowy, że przepisy te nie mają do niej zastosowania. Skoro jednak kwestia daty początkowej obciążenia Spółdzielni obowiązkiem deklarowania i rozliczania opłaty z tytułu gospodarowania odpadami została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem, zasadnie organ dokonał rozliczenia wpłat dokonanych przez Spółdzielnie według zasad wynikających z art. 62 § 1 § 1a i § 4 oraz art. 53 § 1 i § 3, art. 55 i art. 56 o.p. Z tych samych względów za nieskuteczne należało również uznać zarzuty naruszenia art. 121 i art. 124 o.p. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. SWSA(del.) Paweł Dąbek SNSA Jacek Pruszyński SNSA Wojciech Stachurski