III FSK 1300/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant Cezary Bajorek, po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 2884/22 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 14 października 2022 r. nr 1401-IEE3.711.7.33.2022.13.DR w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

|III FSK 1300/23 | | | | | UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2884/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. (dalej jako: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 14 października 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że istotą sporu w niniejszej sprawie była ocena zasadności zarzutu wymagalności obowiązku egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego obowiązek nie był wymagalny, bowiem Dyrektor nie poinformował zobowiązanego o zamiarze przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne. Natomiast zdaniem Dyrektora obowiązek był wymagalny, bowiem zgodnie z art. 154 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.), zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem, że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia, bądź doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Stosownie natomiast do treści art. 33a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej: O.p.) decyzja o zabezpieczeniu wygasa z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. WSA w Warszawie rację przyznał organowi. Wskazał, na treść art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a., po czym podkreślił, że w sprawie będącej przedmiotem skargi decyzja o zabezpieczeniu na majątku zobowiązanego należności pieniężnych z tytułu zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę wygasła z dniem doręczenia decyzji organu odwoławczego nr [...] z dnia 5 kwietnia 2022 r. Przedmiotowa decyzja zobowiązanemu została doręczona w dniu 19 kwietnia 2022 r. W związku zaś z wystawieniem przez wierzyciela w dniu 26 kwietnia 2022 r. tytułu wykonawczego nr [...], zajęcie zabezpieczające dokonane na podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr [...] z dnia 22 stycznia 2019 r. uległo przekształceniu z mocy prawa w zajęcie egzekucyjne. Ponadto tytuł wykonawczy nr [...] został wystawiony przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Spełnione zatem zostały przesłanki przekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne określone w art. 154 § 4 u.p.e.a. w związku z art. 33a § 1 pkt. 2 O.p. Przekształcenie to nastąpiło z mocy prawa. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że z analizy akt sprawy wynika, że powyższy warunek został spełniony. W badanej sprawie decyzja DIAS z dnia 5 kwietnia 2022 r. została doręczona zobowiązanemu w dniu 19 kwietnia 2022 r. W związku zaś z wystawieniem przez wierzyciela w dniu 26 kwietnia 2022 r. tytułu wykonawczego nr [...], zajęcie zabezpieczające dokonane na podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr [...] z dnia 22 stycznia 2019 r. uległo przekształceniu z mocy prawa w zajęcie egzekucyjne. Ustał zatem byt prawny postępowania zabezpieczającego. Sąd ten dodał także, że brak poinformowania skarżącego o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne nie stanowiło dla zobowiązanego przeszkody do podjęcia działań, np. dokonania wpłaty i zapobieżenia egzekucji. Skarżący w postępowaniu podatkowym reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika, którego zadaniem jest ochrona interesów mocodawcy. Zdaniem WSA w Warszawie kolejność podejmowanych czynności przez organy podatkowe oraz ich konsekwencje wobec skarżącego powinny być znane pełnomocnikowi. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA). Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) złożył pełnomocnik skarżącego, który zaskarżył wyrok w całości. Wskazał, że skargę kasacyjną opiera na podstawie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w momencie wszczęcia egzekucji) w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a oraz w zw. z art. 9 k.p.a., a także w zw. z art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a, poprzez oddalenie skargi, choć Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie bezzasadnie utrzymał w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostrołęce z dnia 3 czerwca 2022 r., nr [...], w sytuacji gdy przez zaniechanie poinformowania skarżącego, iż organ zamierza przekształcić zajęcia zabezpieczające w zajęcia egzekucyjne, skarżący został pozbawiony informacji o jego prawach i obowiązkach i nie mógł zatem zapobiec egzekucji, co w konsekwencji oznacza, iż egzekucja nie miała uzasadnionych podstaw prawnych. W konsekwencji powyższych zarzutów wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Uzasadniając zarzut kasacyjny strona skarżąca wskazuje, że zaniechanie poinformowania skarżącego, iż organ zamierza przekształcić zajęcia zabezpieczające w zajęcia egzekucyjne, spowodowało, że skarżący został pozbawiony informacji o jego prawach i obowiązkach, nie mógł zatem zapobiec egzekucji, co w konsekwencji oznacza, iż egzekucja nie miała uzasadnionych podstaw prawnych. Stanowisko strony skarżącej sprowadza się do tego, że organ na podstawie art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. miał obowiązek poinformować zobowiązanego o tym, że zajęcie zabezpieczające ulegnie przekształceniu w zajęcie egzekucyjne. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek informowania nie sięga tak daleko. Przede wszystkim, żaden przepis prawa wprost nie nakłada na organ takiego obowiązku, jaki strona skarżąca wywodzi z art. 9 k.p.a., ustanawiającego ogólną zasadę postępowania. Ponadto, zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z mocy prawa, w okolicznościach takich jakie miały miejsce w realiach sprawy, tj. gdy wystawiono tytuł wykonawczy (art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a.). Interpretując przepisy wskazywane w zarzucie skargi kasacyjnej przez pryzmat artykułu 9 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł także żadnych argumentów celowościowych, funkcjonalnych - które wzmacniałyby stanowisko prezentowane przez stronę skarżącą. Wręcz przeciwnie, należy dojść do wniosku, że sytuacja zobowiązanego, który stał się podmiotem postępowania egzekucyjnego będąc wcześniej stroną postepowania zabezpieczającego, nie różni się znacząco od sytuacji takiego zobowiązanego, wobec którego wszczęto postępowanie egzekucyjne niepoprzedzone postępowaniem zabezpieczającym. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega symetrię w sytuacji prawnej takich podmiotów i zarazem nie dostrzega argumentów przemawiających na rzecz tego, że symetria ta miałaby zostać naruszona poprzez stawianie w sytuacji uprzywilejowanej takiego zobowiązanego, na którego majątku wcześniej dokonano zabezpieczenia. W skardze kasacyjnej eksponowane jest to, że w stosunku do Skarżącego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego dokonano zabezpieczenia. W tym strona skarżąca dostrzega element specyficzny, z nim wiąże oczekiwanie informacji od organu egzekucyjnego. Zdaniem sądu kasacyjnego to oczekiwanie nie znajdowało oparcia w obowiązujących przepisach, w tym w art. 9 k.p.a. Trzeba zwrócić uwagę na to, że w sytuacji wydania decyzji ostatecznej określającej wysokość zobowiązania podatkowego, podlegającej wykonaniu zgodnie z art. 239e O.p., nie istnieje obowiązek doręczenia zobowiązanemu upomnienia, a obowiązek informacyjny ograniczony jest do wymogu doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego żadne racje nie przemawiają za tym, aby w sytuacji, gdy wcześniej było dokonane zabezpieczenie na majątku podatnika, obowiązki informacyjne organu ulegały rozszerzeniu - przy braku jakiegokolwiek przepisu, który wyraźnie ustanawiałby obowiązek poinformowania skarżącego, że nastąpi przejście od zabezpieczenia do fazy egzekwowania obowiązku. Twierdzenie, że brak informacji pozbawił skarżącego możliwości zapobieżenia egzekucji przez dobrowolne wykonanie obowiązku, jest demagogiczne. Skarżący otrzymawszy decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego mógł i powinien spodziewać się - przy braku zapłaty - uruchomienia wobec niego środków przymusu egzekucyjnego, a wcześniejsze zabezpieczenie w żaden sposób nie zmienia sytuacji ukształtowanej poprzez doręczenie decyzji. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska autora skargi kasacyjnej, że z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w realiach niniejszej sprawy wypływał obowiązek poinformowania skarżącego przez organ o tym, że zajęcie zabezpieczające przekształci się w zajęcie egzekucyjne. Wobec niezasadności zarzutu skargi kasacyjnej, została ona oddalona na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. s. Agnieszka Olesińska s. Jan Rudowski s. Paweł Borszowski