III FSK 1276/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant Karolina Niemiec, , po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Sz 253/23 w sprawie ze skargi A. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 23 lutego 2023 r. nr 3201-IEE2.7113.19.2023.2 3201-IEE2.8.711.14.2023.536 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 253/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: WSA) oddalił skargę A. J. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 23 lutego 2023 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skargę kasacyjną wniósł Skarżący. Na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.) poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi obligatoryjna przesłanka warunkująca umorzenie postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny, którą to przesłanką jest niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego, podczas gdy w sposób oczywisty należało stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie przesłanka ta została spełniona, co obligowało organ egzekucyjny do umorzenia prowadzonego w stosunku do Skarżącego postępowania egzekucyjnego, co jednakże - mimo ziszczenia się tej przesłanki - nie nastąpiło. Naruszenie wskazanego wyżej przepisu postępowania miało niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby organ egzekucyjny przyjął, że opisana wyżej przesłanka została spełniona, miałby obowiązek wydać orzeczenie umarzające postępowanie egzekucyjne; 2) art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w związku art. 27 § 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi obligatoryjna przesłanka warunkująca umorzenie postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny, którą to przesłanką jest niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., konkretnie zaś wymogów określonych w pkt 3 wyżej wymienionego przepisu, podczas gdy w sposób oczywisty należało stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie przesłanka ta została spełniona, co obligowało organ egzekucyjny do umorzenia prowadzonego w stosunku do Skarżącego postępowania egzekucyjnego, co jednakże - mimo ziszczenia się tej przesłanki - nie nastąpiło. Naruszenie wskazanego wyżej przepisu postępowania miało niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby organ egzekucyjny przyjął, że opisana wyżej przesłanka została spełniona, miałby obowiązek wydać orzeczenie umarzające postępowanie egzekucyjne. Skarżący wniósł: 1) o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz wydanie wyroku reformatoryjnego uwzględniającego skargę, 2) w przypadku uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wydania wyroku reformatoryjnego o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, 3) o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. Wniesione w niej zarzuty nie zostały uzasadnione. Przypomnieć więc trzeba, że uzasadnienie skargi kasacyjnej jest równie ważnym jej elementem jak podstawy kasacyjne. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Zatem to skarżący wyznacza zakres kontroli, wskazując, które normy prawa i w jaki sposób zostały naruszone. Dlatego wnoszący skargę kasacyjną ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej i szczegółowo je uzasadnić Obowiązek uzasadnienia zarzutów nakłada na sporządzającego skargę kasacyjną powinność połączenia poszczególnych zarzutów z argumentami uzasadnienia. Jakkolwiek przepisy nie wprowadzają w tym zakresie szczególnych wymagań dla konstrukcji uzasadnienia i skutek ten możliwy jest do osiągnięcia w dowolny sposób, to musi być możliwe względnie jednoznaczne przyporządkowanie poszczególnych argumentów do zarzutów, tak aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł odnieść się do nich, rozpoznając skargę kasacyjną. Argumenty uzasadnienia powinny pozostawać w rzeczowym związku z przedmiotem zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie decydować, jakich argumentów zamierzała użyć strona dla uzasadnienia stawianych zarzutów. Wynikającym z art. 176 § 1 P.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie. W przypadku wniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w przypadku zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. wniesionego na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., należy wskazać na czym polegała jego błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 P.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej. Ponieważ skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym zaskarżenia wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, ustanowiono obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Przypomnienie tych oczywistych i utrwalonych w orzecznictwie zasad było konieczne, gdyż wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna uchybia im tak dalece, że uchyla się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postawionych w jej petitum zarzutów w ogóle nie uzasadniono. Ograniczono się do stwierdzenia, iż w sprawie prawnie relewantny jest pkt 3 art. 59 u.p.e.a., natomiast dalszy wywód był prowadzony w oderwaniu od regulacji w nim zawartej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skoncentrowano się na kontestowaniu istnienia obowiązku, który został objęty tytułami wykonawczymi, ale czyniono to w oderwaniu od przepisów prawa. Tym samym nie podważono stanowiska WSA zbudowanego w oparciu o przepisy prawa i uwzględniony stan faktyczny, z których Sąd wyprowadził wniosek, że wbrew twierdzeniom Skarżącego istniały niezapłacone zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych wynikające z zeznania PIT-37 za 2020 r., a więc nie wystąpiły przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wadliwość skargi kasacyjnej powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może poddać kontroli merytorycznej zaskarżonego wyroku. Niemniej jednak może zwrócić uwagę na to, że w złożonej przez Skarżącego korekcie deklaracji PIT-37 za 2020 r. wykazał on przychód i wysokość podatku w takich samych wielkościach, jakie zostały ujęte w PIT 11, stanowiącym podstawę wygenerowanego PIT-37. W takiej też wysokości wykazana została wysokość zaległego podatku w tytule wykonawczym. Wskazać jeszcze można, że w postępowaniu egzekucyjnym nie może być badana ani zasadność opodatkowania, ani wysokość podatku. Te kwestie są rozstrzygane w postępowaniu podatkowym. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. sędzia A. Olesińska sędzia J. Sokołowska sędzia S. Bogucki