III FSK 125/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 804/21 w sprawie ze skargi A.C., A.C., M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 804/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.C., A.C. i M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: Kolegium) z 19 stycznia 2021 r. w przedmiocie ustalenia po wznowieniu postępowania wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 r. (wyrok dostępny jest na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skargę kasacyjną od powyższego wywiodła A.C. (dalej: Skarżąca), która zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), naruszenie przepisów postępowania: 1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z: a/ art. 122 w zw. z art. 180 § 1, art. 188 oraz art. 198 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm. - dalej: O.p.) poprzez uznanie za prawidłowe zaniechanie podjęcia działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, tj. nieustalenie rzeczywistego charakteru działki nr ew. [...] o pow. 1297 m2, w szczególności poprzez ustalenie stanu faktycznego w sprawie jedynie na podstawie zapisów w ewidencji gruntów i budynków z pominięciem rzeczywistego stanu sprawy, co stanowi o naruszeniu naczelnej zasady prawa podatkowego, tj. zasady prawdy obiektywnej, co miało wpływ na wynik sprawy, b/ art. 121 § 1 O.p. w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., poz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja RP) poprzez nieuwzględnienie działań Gminy B. (dalej: Gmina) zmierzających do poszerzenia istniejących od wielu lat ulic (nie tylko ul. C.) kosztem właścicieli gruntów przylegających do tych ulic, bez ponoszenia przez Gminę kosztów odszkodowania, a w konsekwencji uznania wbrew w/przywołanym przepisom, że wymierzenie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na podstawie zapisu w ewidencji gruntów i budynków nie prowadziłoby do rażącego naruszenia zasad konstytucyjnych, tj. zasady sprawiedliwości i zasady zaufania do Państwa i jego organów, przy czym naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy; 2/ art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 121, art. 122 i art. 194 § 3 O.p., polegające na wadliwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i błędnym przyjęciu związania organu podatkowego danymi z ewidencji gruntów i budynków w sytuacji sprzeczności danych tam ujawnionych z rzeczywistym stanem faktycznym nieruchomości, przy czym naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, działającego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023r., z uwagi na konieczność odroczenia posiedzenia pierwotnie zaplanowanego na 20 kwietnia 2023 r. oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy stacjonarnej, a także na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, w niezmienionym składzie. W pierwszej kolejności odnotować należy, że sprawa Skarżącej w analogicznym stanie faktycznym i prawnym oraz przy tożsamych istotnych zarzutach skargi kasacyjnej, była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 123/22, oddalił skargę kasacyjną. Wywody zawarte w uzasadnieniu tego wyroku, który został wydany w tym samym składzie, zostaną wykorzystane w dalszej części uzasadnienia. Mając na uwadze przedmiot sprawy oraz zakres zarzutów wniesionych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny za konieczne uznał przypomnienie zasad, według których powinna być sporządzona skarga kasacyjna. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, co oznacza, że zakres kontroli tego Sądu określa wnoszący skargę kasacyjną, podnosząc naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Określenie danej podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd pierwszej instancji nie naruszył również innych przepisów, niedostrzeżonych lub pominiętych przy formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej, czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny lub działające w sprawie organy podatkowe. Równie ważnym jak podstawy kasacyjne elementem skargi kasacyjnej jest jej uzasadnienie. Powinno ono zostać sformułowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, które skarżący kasacyjne uznaje za naruszone. Jak już wspomniano, wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. W przypadku wniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jak to uczyniono w niniejszej skardze kasacyjne, konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z powyższego, prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy. Z tego względu ustanowiono obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Poczynione wyjaśnienia są o tyle istotne, że Skarżąca nie zarzuciła naruszenia art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm. – dalej: u.p.g.k.), który ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, jako że przez wzgląd na regulację w nim zawartą Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów podatkowych, że dane z ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla wymiaru podatku i tym samym nie mogą być one zmieniane przez organ w toku postępowania podatkowego oraz że zmiana w ewidencji gruntów i budynków może być dokonana tylko przez powołany do tego organ. Brak zarzutu naruszenia art. 21 ust. 1 u.p.g.k spowodował, że Naczelny Sąd Administracyjny został pozbawiony możliwości poddania kontroli stanowiska Sądu pierwszej instancji zarówno w zakresie wykładni tego przepisu, jak i jego zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy. Z kolei bez obalenia stanowiska Sądu odnośnie do związania danymi z ewidencji gruntów i budynków nie jest możliwa kontrola powołanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które Skarżąca wiązała z nieustaleniem rzeczywistego charakteru działki [...] i przyjęciem związania organu danymi z owej ewidencji. Co do zasady zakres postępowania wyjaśniającego wyznacza mający zastosowanie w sprawie przepis prawa materialnego. Ażeby stwierdzić, czy w danej sprawie postępowanie to zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, konieczne jest uwzględnienie regulacji przepisu prawa materialnego. Brak zarzutu naruszenia prawa materialnego uniemożliwia przeprowadzenie analizy takiego przepisu, a tylko poprzez nią można zakreślić granice postępowania wyjaśniającego. Z tych względów podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, uchylają spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Niezależnie od wszystkich powyższych uwag, podnieść należy, że w skardze kasacyjnej nie wykazano wpływu zarzucanego naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy, w sposób wcześniej omówiony (ograniczono się do formuły, iż naruszenie miało wpływ na wynik sprawy). Na zakończenie, odnosząc się do podnoszonych przez Skarżącą twierdzeń, dotyczących zainicjowania postępowania zmierzającego do zmiany klasyfikacji działki nr [...], choć nie powiązanych z żadnym z postawionych przez nią zarzutów, dodać można, że nie znajdują one oparcia w rzeczywistości. Jak wynika bowiem z uzasadnienia powołanego wyroku NSA z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 123/22, załączone do skargi dokumenty nie potwierdzają złożenia takiego wniosku. Wynika z nich, że wnioskowano jedynie o doprowadzenie do zgodności w ewidencji gruntów i budynków zapisów dotyczących własności oraz powierzchni działek, czyli nie dotyczyły one zmiany klasyfikacji gruntu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Paweł Dąbek Jacek Pruszyński Jolanta Sokołowska