III FSK 1164/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Protokolant Anna Błażejczyk, , po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Rodziny i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 117/23 w sprawie ze skargi L. sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 24 listopada 2022 r., nr BON.III.5220.158.21.2020.MW w przedmiocie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za styczeń 2018 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (uprzednio: Ministra Rodziny i Polityki Społecznej) na rzecz L. sp. z o.o. z siedzibą w C. kwotę 8100 (słownie: osiem tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 117/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") uwzględnił skargę L. sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: "Skarżąca", "Strona", "Spółka"), uchylając zaskarżoną decyzję Ministra Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej (uprzednio: Minister Rodziny i Polityki Społecznej, dalej: "Minister", "Organ") z dnia 24 listopada 2022 r. w przedmiocie zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON") za styczeń 2018 r. oraz zasądził od Ministra na rzecz Strony kwotę 10.520 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Organ, żądając przeprowadzenia rozprawy, zaskarżył go w całości, wniósł jednocześnie o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania. Jednocześnie Organ domagał się zasądzenia od Skarżącego na swoją rzecz administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi Organ zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") naruszenie: I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jednoznacznego wyjaśnienia, jakie istotne naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na stosowanie przepisów prawa materialnego w sprawie oraz brak uzasadnienia w części dotyczącej naruszenia przepisów postępowania pomimo zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jako podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji; II. prawa materialnego: 1. art. 33 ust. 7a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100, ze zm., dalej: "ustawą o rehabilitacji") w zw. z art. 33 ust. 7 i ust. 7b ustawy o rehabilitacji, poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że obowiązek wpłaty do Funduszu kwoty, która nie została pokryta odpisami amortyzacyjnymi powstaje na dzień utraty przez pracodawcę statusu zakładu pracy chronionej, pomimo spełniania przez pracodawcę przesłanek, o których mowa w art. 33 ust. 7b ustawy o rehabilitacji, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że w przypadku utraty przez pracodawcę statusu zakładu pracy chronionej wpłacie do Funduszu podlega kwota, która nie została pokryta odpisami amortyzacyjnymi na dzień zaprzestania osiągania przez niego stanu zatrudnienia ogółem w wysokości, co najmniej 15 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 25%, 2. art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, ze zm., dalej: "o.p.") w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że określony nim termin przedawnienia miał zastosowanie w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, 3. art. 75 § 4 o.p. w zw. z art. 75 § 1 i § 3 o.p. w zw. z art. 49 ust 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy powstał obowiązek zwrotu przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nadpłaty w kwocie 510.282,31 zł w związku ze złożoną przez Skarżącego korektą deklaracji DEK-II-a za styczeń 2018 roku. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Skarżąca wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm prawnie przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. W rozpatrywanej sprawie, istota sporu dotyczy zasadność wniosku Skarżącej o stwierdzenie nadpłaty z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) za styczeń 2018 roku. W szczególności chodzi o rozstrzygnięcie kwestii, czy spełnione przez Skarżącą dane świadczenie było nienależne wobec upływu okresu przedawnienia, czy też w odniesieniu do wskazanego świadczenia ma zastosowanie przepis art. 33 ust. 7b ustawy o rehabilitacji. Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 33 ust. 7a ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 33 ust. 7 i ust. 7b tej ustawy, poprzez ich błędną wykładnię. Stosownie do postanowień art. 33 ust. 7 ustawy o rehabilitacji, w razie likwidacji, upadłości albo wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonego przez pracodawcę zakładu pracy chronionej lub utraty statusu zakładu pracy chronionej niewykorzystane według stanu na dzień likwidacji, upadłości lub utraty statusu zakładu pracy chronionej środki funduszu rehabilitacji podlegają niezwłocznie wpłacie do Funduszu, z zastrzeżeniem ust. 7a i 7b. Zgodnie z przepisem art. 33 ust. 7a ustawy o rehabilitacji, wpłacie do Funduszu podlega także kwota odpowiadająca kwocie wydatkowanej ze środków funduszu rehabilitacji na nabycie, wytworzenie lub ulepszenie środków trwałych w związku z modernizacją zakładu, utworzeniem lub przystosowaniem stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych, budową lub rozbudową bazy rehabilitacyjnej, wypoczynkowej i socjalnej oraz na zakup środków transportu - w części, która nie została pokryta odpisami amortyzacyjnymi, ustalonymi przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych wynikających z wykazu rocznych stawek amortyzacyjnych na dzień zaistnienia okoliczności, o których mowa w ust. 7. Natomiast w myśl art. 33 ust. 7b ustawy o rehabilitacji, w przypadku utraty statusu zakładu pracy chronionej i osiągania stanu zatrudnienia ogółem w wysokości, co najmniej 15 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 25%, pracodawca zachowuje fundusz rehabilitacji i niewykorzystane środki tego funduszu. Mając na uwadze brzmienie wyżej przywołanych przepisów prawa, za błędny należy uznać pogląd, że przepis art. 33 ust. 7a ustawy o rehabilitacji znajduje zastosowanie także wówczas, gdy pracodawca zakładu pracy chronionej przestaje spełniać warunki określone w art. 33 ust. 7b ustawy o rehabilitacji. Poza sporem pozostaje, że przepis art. 33 ust. 7b ustawy o rehabilitacji, przewiduje "odroczenie" zwrotu środków – przez okres osiągania przez pracodawcę odpowiedniego poziomu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Jednakże to odroczenie odnosi się tylko jednego rodzaju świadczenia podlegającego wpłaceniu do PFRON, tj. środków zgromadzonych na rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. W art. 33 ust. 7b omawianej ustawy, ustawodawca jednoznacznie przewidział, że pracodawca zachowuje "fundusz rehabilitacji i niewykorzystane środki tego funduszu. Przepis nie odnosi się do "kwoty odpowiadającej", o której mowa w art. 33 ust. 7a ustawy o rehabilitacji. To świadczenie podlegające wpłacie do PFRON, jest odrębnym świadczeniem od niewykorzystanych środków zgromadzonych w zakładowym funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Są to dwa odrębne świadczenia. Stosując powyższą wykładnię przepisów prawa, zasadnie przyjął WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że zobowiązanie Skarżącej z tytułu wpłaty, o której mowa w art. 33 ust. 7a ustawy o rehabilitacji, powstało w lutym 2006 r. (w chwili, w której Skarżąca utraciła status zakładu pracy chronionej), z terminem dokonania wpłaty do dnia 20 marca 2006 r. Zatem zgodnie z postanowieniami art. 70 § 1 o.p., przedawniło się z dniem 31 grudnia 2011 roku. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Na podstawie przepisów art. 75 § 4 o.p. w zw. z art. 75 § 1 i § 3 o.p. w zw. z art. 49 ust 1 ustawy o rehabilitacji, w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, powstał obowiązek zwrotu Skarżącej przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, nadpłaty w związku ze złożoną korektą deklaracji DEK-II-a za styczeń 2018 roku. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. s. Paweł Borszowski s. Anna Dalkowska s. Sławomir Presnarowicz (spr.)