III FSK 1154/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Go 87/24 w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 23 stycznia 2024 r., nr 0801-IEE-1.7192.117.2023.3 UNP: 0801-23-076956 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 27 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Go 87/24 oddalił skargę J. S. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze (dalej: organ) z 23 stycznia 2024 r., w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Skargę kasacyjną na ww. wyrok wniósł pełnomocnik skarżącego, na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), zaskarżając go w całości. I. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego: Naruszenie art. 110u ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U.2023.2505; dalej jako: "u.p.e.a.") w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyniku niewłaściwej kontroli działalności organów podatkowych oddalił skargę w wyniku błędnego przyjęcia, że organ trafnie odmówił uznania zarzutów do opisu i oszacowania w sytuacji, w której zasługiwały one na uwzględnienie. Naruszenie art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz.U.2023.344 t.j. z dnia 2023.02.24) w związku z § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny szacowania nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1) lit. a) p.p.s.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyniku niewłaściwej kontroli działalności organów podatkowych oddalił skargę w wyniku błędnego przyjęcia, że organ trafnie uznał, iż działanie organu było prawidłowe podczas gdy w opisie i oszacowaniu nieruchomości: a) dokonano nieprawidłowego i nieuzasadnionego doboru metody korygowania ceny średniej, b) dokonano nieprawidłowego doboru danych w obranej metodzie korygowania ceny średniej, c) błędnie ustalono sumy oszacowania wartości nieruchomości, która została ustalona w zaniżonej kwocie, podczas gdy powinna ona zostać ustalona na poziomie wyższym według cen sprzedaży podobnych nieruchomości w tej samej okolicy, z uwzględnieniem stanu nieruchomości w dniu dokonania oszacowania, co w sposób zasadniczy wpłynęło na znaczne zaniżenie rynkowej wartości nieruchomości. II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: "k.p.a") (Dz.U.2023.775 t.j. z dnia 2023.04.25) w zw. z art. 17 i art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyniku niewłaściwej kontroli organów podatkowych oddalił skargę, pomimo, że należało uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, - art. 6 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyniku niewłaściwej kontroli organów podatkowych oddalił skargę, podczas gdy Organy administracji publicznej naruszyły zasadę działania na podstawie przepisów prawa, - art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyniku niewłaściwej kontroli organów podatkowych oddalił skargę, uznając, że organ dokonał wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli podczas gdy w rzeczywistości organ zaniechał podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, nie mając na względzie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, - art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyniku niewłaściwej kontroli organów podatkowych oddalił skargę, uznając, że organ administracji publicznej prawidłowo zebrał oraz oceniły cały materiał dowodowy, - art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyniku niewłaściwej kontroli organów podatkowych oddalił skargę, uznając że Organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz kierował się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, - art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyniku niewłaściwej kontroli organów podatkowych oddalił skargę, uznając że Organ administracji publicznej dokonały oceny na podstawie całego materiału dowodowego, oraz że nie naruszono zasady swobodnej oceny materiału dowodowego w sytuacji, w której Organ dokonały dowolnej oceny materiału dowodowego i przez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w wyniku nie poddania ocenie operatu szacunkowego w zakresie nieingerującym w sferę wiedzy specjalnej rzeczoznawcy, co miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy Wobec powyższego wniesiono: 1) na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, 2) na podstawie art. 135 w zw. z art. 193 p.p.s.a. także o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 23 stycznia 2024 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. oraz uchylenie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 24 października 2023 r. Stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Jednocześnie, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 w zw. z art. 193 p.p.s.a. wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości, zasądzenie od skarżącego na rzecz DIAS kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie zrezygnowano z przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Spór w sprawie dotyczy prawidłowości sporządzenia przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego w zakresie wyceny wartości nieruchomości. Autor skargi kasacyjnej powtórzył zarzuty, które zostały sformułowane już w skardze i zostały wnikliwie i prawidłowo rozpatrzone przez sąd pierwszej instancji. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że operat szacunkowy podlega ocenie przez organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne. Na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości, a zatem i obowiązek oceny pod względem formalnym sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego opinii. Obejmuje to m.in. zbadanie, czy operat szacunkowy został sporządzony przez osobę uprawnioną, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek czy braków. Jeżeli opinia biegłego jest rzeczowa, logiczna i spójna, a poczynione wyliczenia poprawne, zarówno organ administracji, jak i sąd nie są uprawnione do jej podważenia. Otóż organy administracji prowadzące postępowanie nie powinny wkraczać w merytoryczną zasadność złożonego operatu, gdyż nie dysponują one wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Poza zakresem analizy i oceny organów administracji, jak i sądów administracyjnych, jest kwestia merytorycznej zasadności wyboru metody i techniki szacowania nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy ma swobodę w wyborze właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania (por. wyrok NSA 16 stycznia 2013 r., II OSK 1686/11). W celu zakwestionowania sporządzonego na potrzeby postępowania administracyjnego operatu szacunkowego, strona skarżąca może przedstawić kontroperat, tj. alternatywną wycenę, opierającą się np. na innej bazie nieruchomości uznanych za podobne, czy przyjmując inne kryteria wyceny, albo poddać sporządzony w toku postępowania operat kontroli organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 157 ust. 1 u.g.n. (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1841/21). W konsekwencji zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, dotyczących w szczególności względów formalnych, które dyskwalifikują jego walory dowodowe. Jeżeli więc strona w toku prowadzonego postępowania uważała, że jest on wadliwy, to powinna wystąpić do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę jego prawidłowości, a po jej uzyskaniu przedłożyć ten dowód organowi, co umożliwiłoby podważenie wiarygodności operatu sporządzonego na zlecenie organu i ewentualne podjęcie z urzędu działań mających na celu wyjaśnienie zaistniałych rozbieżności. Ponieważ organ nie powziął wątpliwości co do prawidłowości sporządzenia operatu, inicjatywa wystąpienia do organizacji rzeczoznawców należy do strony. O potrzebie weryfikacji operatu, w myśl art. 157 ust. 1 ww. ustawy, decyduje nie żądanie strony, lecz powstanie po stronie organu uzasadnionych wątpliwości, co do prawidłowości jego sporządzenia. Sąd I instancji jednoznacznie wyjaśnił, że operat sporządzony zawiera szczegółowe przedstawienie obliczeń oraz wynik wyceny wraz z uzasadnieniem, jak też zawiera informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, w tym wskazanie podstaw prawnych i uwarunkowań dokonanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawienia toku obliczeń oraz wyniku końcowego, co w konsekwencji potwierdza, iż został on sporządzony w sposób umożliwiający dokonanie - przy zastosowanym przez rzeczoznawcę podejściu do wyceny - analizy logiczności i poprawności wniosków w nim zawartych. Operat ten ponadto został sporządzony i podpisany przez osobę uprawnioną, wpisaną na listę rzeczoznawców majątkowych. Należy podzielić ocenę Sądu I instancji, iż rzeczoznawca w odpowiedzi na zarzuty strony, w piśmie z 5 października 2023 r., szczegółowo odniósł się do nich, podtrzymując dobór metody wyceny. Wyjaśnienia rzeczoznawcy są spójne i logiczne. Jak trafnie wskazano, w operacie szczegółowo opisano stan techniczny nieruchomości. Ponadto przekonująco wyjaśniono możliwość zastosowania cechy pośredniej tj. poniżej średnia. Skarżący nie podał przy tym żadnych przykładów potwierdzających jego zarzut. Skarżący nie dowiódł też w żaden sposób, że zaszły istotne zmiany w stanie nieruchomości, co uzasadniałoby dodatkowy opis i oszacowanie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA zasadnie uznał, że kontrola dowodu z operatu szacunkowego była przeprowadzona przez organ prawidłowo, obejmowała bowiem badanie zgodności z prawem tego dowodu, czy zawiera on przewidziane elementy, a ponadto jego przydatność i wiarygodność dowodową. Sąd pierwszej instancji zasadnie podzielił stanowisko organów, że będący podstawą ustaleń operat formalnie został sporządzony prawidłowo. Skarżący nie przedstawił argumentów, które skutecznie mogłyby podważyć prawidłowość podjętych w tym zakresie działań. W świetle tych ustaleń należało uznać, iż nie zasługują na uwzględnienie zarzuty kasacyjne naruszenia przepisów postępowania w szczególności art. 6 k.p.a, art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. dotyczące m.in. braku zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego. Konkludując, zaskarżony wyrok nie narusza wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Sąd pierwszej instancji prawidłowo skontrolował zaskarżoną decyzję pod kątem wymogów wynikających z tych przepisów prawa. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzuty Skarżącego za niezasadne, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowiono w oparciu o podstawę prawną zawartą w art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. SNSA Dominik Gajewski SNSA Jolanta Sokołowska SWSA(del.) Krzysztof Przasnyski