III FSK 1113/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant asystent sędziego Ewa Gmurczyk, po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Op 330/23 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 21 września 2023 r. nr 1601-IEE.7192.53.2023 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. Zaskarżonym wyrokiem z 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Op 330/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę M. P. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 21 września 2023 r., nr 1601-IEE.7192.53.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik na podstawie art. 173 - art. 177 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), zaskarżył wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przedmiotowemu wyrokowi zarzucono: – naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nietrafne wykonanie kontroli działalności DIAS i organu pierwszej instancji oraz niezasadne oddalenie skargi pomimo naruszenia przez te organy podatkowe norm prawa, tj. art. 110u § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479, dalej: u.p.e.a.) poprzez niezasadne uniemożliwienie stronie wniesienia i rozpoznania zarzutów co do oszacowania wartości nieruchomości w sytuacji, gdy strona nie mogła zapoznać się z ustaleniami zawartymi w protokole opisu i oszacowania nieruchomości lokalowej położonej w O. przy ul. [...] z 19 grudnia 2022 r., – naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organy w niniejszej sprawie przepisów o postępowaniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegających na uchybieniu następującym przepisom ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.): (-) art. 6 k.p.a., tj. zasady praworządności, (-) art. 7 k.p.a., tj. zasady prawdy obiektywnej; zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, (-) art. 7a k.p.a. tj. zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony, (-) art. 8 k.p.a., tj. zasady zaufania do władzy publicznej, (-) art. 9 k.p.a., tj. zasady informowania stron, (-) art. 10 k.p.a., tj. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, (-) art. 11 k.p.a., tj. zasady przekonywania. Z uwagi na powyższe zarzuty wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA w Opolu, 2. zasądzenie zwrotu kosztów wywołanych przedmiotową skargą, 3. zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W piśmie z 16 sierpnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Pełnomocnik DIAS w Opolu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu dotyczące odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Podstawę prawną wydania tego rozstrzygnięcia stanowił przede wszystkim art. 58 k.p.a., w którym uregulowana została instytucja przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a. Według tej regulacji, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 k.p.a.). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). W żadnym miejscu skargi kasacyjnej nie sfomułowano jednak zarzutu dotyczącego naruszenia tego przepisu. Takie sformułowanie skargi kasacyjnej powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może w istocie poddać weryfikacji prawidłowości przeprowadzonej kontroli orzeczenia o odmowie przywrócenia terminu opartego na art. 58 k.p.a. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzając kontrolę zaskarżonego orzeczenia rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu uwzględniając wyłącznie nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Innymi słowy, wskazanie przez skarżącego kasacyjnie przepisów, jakie w jego ocenie naruszył Sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.). Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej zatem oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny – co do zasady – nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym poza granicami zaskarżenia. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą naruszenia art. 110u § 1 u.p.e.a. poprzez niezasadne uniemożliwienie stronie wniesienia i rozpoznania zarzutów co do oszacowania wartości nieruchomości. Zgodnie z tym przepisem zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie. Kwestia zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości została jednak poddana ocenie w odrębnym postanowieniu Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 13 lutego 2023 r., utrzymanym następnie w mocy przez Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu postanowieniem z 5 marca 2024 r. Prawomocnym wyrokiem z 9 sierpnia 2024 r. WSA w Opolu oddalił skargę wywiedzioną od tego rozstrzygnięcia. Nie ma zatem podstaw do analizowania wskazanego zagadnienia w niniejszej sprawie, która jak zaznaczono na wstępie, ograniczała się do oceny przesłanek przywrócenia (jak stwierdzono uchybionego) terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W sprawie nie było też podstaw do uwzględnienia pozostałych zarzutów dotyczących naruszenia art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej poprzestał na przywołaniu wymienionych przepisów (ze wskazaniem sformułowanych tam zasad), bez jakiegokolwiek konkretnego odniesienia do okoliczności niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. strona ma obowiązek nie tylko przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu pierwszej instancji, ale również je uzasadnić. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zatem zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub umotywowanie błędnego zastosowania przepisu. Przy czym w przypadku uchybień przepisów postępowania przypisanych bezpośrednio Sądowi pierwszej instancji, zadaniem skarżącego jest wykazanie związku przyczynowego pomiędzy tym uchybieniem, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy – o czym stanowi art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Wnoszący skargę kasacyjną jest obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego mogłoby być inne. Nie wystarczy zawarcie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób, a także uzasadnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości orzeczenia, którego uchylenia domaga się strona skarżąca, determinują jak już powyżej wskazano, zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Uzasadnienie skargi kasacyjnej, w którym nie wspomniano o żadnych zarzucanych przepisach prawa, pozostaje w oderwaniu od zarzutów zamieszczonych w jej petitum. Tym samym nie wykazano ani sposobu naruszenia wskazanych przepisów ani wpływu zarzucanego naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935). sędzia del. WSA Agnieszka Olesińska sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia NSA Sławomir Presnarowicz