III FSK 111/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Pruszyński Sędzia NSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Mirosława Wincenciaka w przedmiocie wyłączenia od rozpoznania zażalenia sędziego NSA Anny Dalkowskiej na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2025 r., sygn. akt III FSK 111/24 z wniosku O. S.A. z siedzibą w P. o zbadanie spełnienia przez sędziego NSA Annę Dalkowską wymogów niezawisłości i bezstronności w trybie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w sprawie ze skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 października 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 345/23 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 1 lutego 2023 r., nr SKO Gd/6449/21 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia: wyłączyć sędziego NSA Mirosława Wincenciaka od rozpoznawania zażalenia na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2025 r., sygn. akt III FSK 111/24 o wyłączeniu sędziego NSA Anny Dalkowskiej od rozpoznania sprawy III FSK 111/24.

W wyniku przeprowadzonego w dniu 5.03.2025 r. losowania składu orzekającego do rozpoznania zażalenia sędziego NSA Anny Dalkowskiej na postanowienie NSA z 10.01.2025 r., III FSK 111/24 o wyłączeniu jej od rozpoznania sprawy o sygn. III FSK 111/24 - ze skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w P. od wyroku WSA w Gdańsku z 2.10.2023 r., I SA/Gd 345/23, wydanego w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w P. na decyzję SKO w Gdańsku z 1.02.2023 r., nr SKO Gd/6449/21, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. - wyłoniono do składu sędziego NSA Mirosława Wincenciaka. Pismem z 12.03.2025 r. sędzia NSA Mirosław Wincenciak na podstawie art. 19 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 945 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniósł o wyłączenie go od rozpoznawania zażalenia na postanowienie o wyłączenie sędziego NSA Anny Dalkowskiej od rozpoznania sprawy o sygn. akt III FSK 111/24, wskazując że na sędziego NSA został powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8.12.2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), a więc w tym samym trybie, co sędzia NSA Anna Dalkowska. Z tego względu uważa, że zachodzą podstawy do wyłączenia go od orzekania w tej sprawie, badając prawidłowość postanowienia NSA z 10.01.2025 r. musiałby bowiem odnosić się do kwestii prawnych związanych także z jego powołaniem, a okoliczność ta mogłaby powodować wątpliwości co do jego bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące wyłączenia sędziego (art. 18-24 p.p.s.a.) przewidują wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.) oraz wyłączenie przez sąd - na żądanie sędziego lub na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.). W myśl art. 193 p.p.s.a. przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na żądanie sędziego bądź na wniosek strony, stanowi istotną gwarancję procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy z zachowaniem bezstronności sędziowskiej. Dokonując oceny, czy w konkretnej sprawie wystąpiła przyczyna uzasadniająca wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a., należy mieć na względzie, że chodzi o to, aby sędzia orzekający w sprawie zachowywał się zawsze rzeczywiście zgodnie ze standardami niezawisłości i bezstronności (wymiar obiektywny bezstronności), lecz także aby w ocenie zewnętrznej zachowanie sędziego odpowiadało takim standardom (reguły wyłączenia sędziego służą bowiem budowie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności). Ten wymiar bezstronności, tzw. bezstronność subiektywna, polega na tym, że sędzia musi mieć jeszcze dodatkowo wewnętrzne przekonanie o możliwości wydania wyroku bez faworyzowania któregokolwiek z uczestników postępowania. Mając powyższe na uwadze, kierując się względami tzw. bezstronności obiektywnej, wniosek sędziego NSA Mirosława Wincenciaka w sprawie wyłączenia go od orzekania w postępowaniu zasługuje na uwzględnienie, skoro w podlegającym w tej sprawie zażaleniu sędzia NSA Anna Dalkowska kwestionuje prawidłowość postanowienia, w którym poddano w wątpliwość jej status sędziego NSA, z uwagi na fakt powołania na urząd sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ww. ustawy z 8.12.2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a sędzia NSA Mirosław Wincenciak również został powołany na to stanowisko w takim samym trybie. W tej sytuacji zachodzi okoliczność tego rodzaju, która może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, głównym celem regulacji z art. 19 p.p.s.a. jest bowiem budowanie zaufania, które sądy w demokratycznym społeczeństwie muszą wzbudzać w społeczeństwie przez usunięcie wszelkich uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności danego sędziego oraz zapewnienia takiej bezstronności przez wyeliminowanie podstaw do wysuwania takich wątpliwości. W świetle powyższego zasadne jest wyłącznie sędziego NSA Mirosława Wincenciaka od orzekania w sprawie III FSK 111/24. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 19 w związku z art. 22 § 1 i 2 oraz art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.