III FSK 1026/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant asystent sędziego Aleksandra Borowiec-Krawczyk, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Po 144/25 w sprawie ze skargi I. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2024 r. nr 3001-IOV-13.4104.117.2024 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Zaskarżonym wyrokiem z 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Po 144/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę I. P. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 19 grudnia 2024 r., nr 3001-IOV-13.4104.117.2024 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniosła skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik, na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżył wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. zaskarżanemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1043 z późn. zm., dalej: u.p.s.d.) w zw. z art. 2 Konstytucji RP i w zw. z art. 32 Konstytucji RP poprzez przyjęcie błędnej interpretacji przepisu, stojącej w sprzeczności z zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, polegającej na niezasadnym zawężeniu wymogów pozwalających na zwolnienie z podatku o darowizny, z uwagi na nadmierne zmarginalizowanie wykładni językowej podczas interpretacji przepisu, a długotrwale występujące rozbieżności w orzecznictwie świadczą o problemach z interpretacją tego przepisu nawet przez doświadczonych prawników i doktrynę; a także naruszenie zasady równości wobec prawa ze względu na nadmierne różnicowanie rozstrzygnięć podatkowych z uwagi na przebieg otrzymania przedmiotu darowizny; 2. art. 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm., dalej: o.p.) poprzez dokonanie interpretacji przepisów prawa podatkowego na ewidentną niekorzyść skarżącej, co stoi w sprzeczności z zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawą, a także stanowi nieuzasadnione zawężenie wymogów pozwalających na zwolnienie z podatku od darowizny; 3. art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. w zw. z art. 2a o.p. poprzez przyjęcie, iż rozumienie owego przepisu wskazywane przez skarżącą prowadzi do interpretacji normy z pominięciem jej fragmentu w postaci wymogu udokumentowania darowizny, przepis ten jednakże nie określa wprost metody "udokumentowania", aniżeli nie ogranicza też ewentualnych metod jedynie do składających się z jednej czynności; o także: 4. art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. poprzez niewłaściwe uznanie, iż konieczność uprzedniego zgłoszenia darowizny takiej jak ta będąca przedmiotem sprawy w Urzędzie Skarbowym nie zabezpiecza wystarczająco interesu Skarbu Państwa przed próbami ominięcia przepisów prawa mimo rygorystycznej procedury oraz możliwości narażenia się na odpowiedzialność karną poprzez poświadczenie nieprawdy; oraz poprzez uznanie, iż fakt rychłego wpłacenia środków będących przedmiotem darowizny na własne konto bankowe skarżącej po uprzednim wypłaceniu ich z własnego konta bankowego darczyńcy i zgłoszeniu faktu darowania siostrze sporej kwoty pieniędzy pochodzących ze spadku po zmarłym ojcu nie pozwala na odpowiednią weryfikację pochodzenia pieniędzy oraz szczerych intencji obu stron darowizny, a także bezsprzecznego udokumentowania w taki sposób wykonania umowy darowizny; 5. art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. w zw. z art. 2a o.p. poprzez niewłaściwe uznanie, iż celem analizowanej regulacji jest potwierdzenie faktu dokonania darowizny, co stanowi swoiste "wkroczenie" przepisów prawa podatkowego na teren prawa cywilnego, przepisy administracyjne/podatkowe stanowią jedynie uzupełnienie pewnych kwestii związanych z umową darowizny, a ich ratio legis nie służy czuwaniu nad prawidłowym wykonywaniem umów prawa cywilnego; - powyższe uchybienia w konsekwencji doprowadziły do wydania orzeczenia administracyjnego sprzecznego z interesem publicznym oraz słusznym interesem skarżącego. Wskazując na powyższe zarzuty, autor skargi kasacyjnej wniósł o: 1. przedstawienie w trybie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji RP art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. w zakresie, w jakim wyłącza on stosowanie zwolnienia podatkowego w przypadku, gdy darowizna w postaci sumy pieniędzy, wyrażonej w polskich złotych została przekazana obdarowanemu w gotówce, który następnie bezzwłocznie wpłacił ją na rachunek bankowy; ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia wniosku z pkt 1 niniejszego pisma wniesiono o: 2. przedstawienie w trybie art. 269 § 3 p.p.s.a. zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia pełnemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie zgodności z prawem takiej interpretacji art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d., według której przekazanie obdarowanemu darowizny w gotówce wyłącza stosowanie zwolnienia podatkowego; ponadto, z daleko posuniętej ostrożności procesowej, wniesiono: 3. na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie w całości wyroku WSA w Poznaniu z 24 kwietnia 2025 r., wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Po 144/25 w całości. Niezależnie od powyższego, wniesiono o: 4. wstrzymanie wykonalności zaskarżanego wyroku; 5. na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a., zasadzenie od organu podatkowego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania za pierwszą i drugą instancję, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Pełnomocnik DIAS w Poznaniu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o: 1. oddalenie skargi kasacyjnej, 2. zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, 3. oddalenie wniosku skarżącej o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, 4. oddalenie wniosku skarżącej o przedstawienie do rozstrzygnięcia pełnemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego w trybie art. 269 § 3 p.p.s.a. Ponadto zrzeczono się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Postanowieniem z 8 września 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił odrzucić wniosek skarżącej zawarty w skardze kasacyjnej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis ten, na mocy odesłania zawartego w art. 193 p.p.s.a., znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Postanowieniem z 17 lutego 2026 r., sygn. akt III FSK 1252/24, Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił na podstawie art. 193 Konstytucji RP oraz art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz.U. z 2019 r., poz. 2393) Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: "Czy art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2024 r., poz. 1837 z późn. zm.) jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 3 oraz z art. 71 w zw. z art. 18 Konstytucji RP.". Zagadnienie objęte pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczy kwestii prawnej mającej istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie, co w świetle przywołanego przepisu uzasadniało zawieszenie postępowania prowadzonego przed tym sądem do czasu odpowiedzi udzielonej przez Trybunał Konstytucyjny na przedstawione pytanie prawne. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 p.p.s.a., postanowił zawiesić z urzędu postępowanie w tej sprawie. sędzia del. WSA Agnieszka Olesińska sędzia NSA Dominik Gajewski sędzia NSA Jacek Pruszyński