II SPP/Sz 49/20

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie obiektu budowlanego p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF J. G. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W motywach uzasadnienia wniosku, skarżący podał, że jest osobą w podeszłym wieku, o złym stanie zdrowia. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, posiadany majątek to poniemiecki dom o powierzchni ok. 200m2 wartości ok. 150 tys. zł. Dwuosobowa rodzina dysponuje miesięcznie dochodem wynoszącym [...] zł netto, na który składają się świadczenia emerytalne małżonków w wysokości [...] zł oraz [...] zł. Miesięcznie ponoszone wydatki to: prąd – [...] zł, woda i śmieci – [...] zł, podatek rolny - [...] zł, odpady komunalne – [...] zł, telefon – [...] zł, gaz (butla) – [...] zł, lekarstwa – [...] zł, opał (rocznie) – ok. [...] zł. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację rodzinną i materialną skarżącego, starszy referendarz sądowy uznał, że zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla niego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem J. G. znajduje się w trudnej sytuacji. Wnioskodawca wraz z żoną dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości [...] zł, przy niezbędnych wydatkach kształtujących się na poziomie ok. [...] zł, bez kosztów wyżywienia. Z powyższego wynika, że środki pozostające do dyspozycji Państwa G. nie pozwalają na poczynienie oszczędności z przeznaczeniem na inne cele niż konieczne utrzymanie. Biorąc pod uwagę, że wnioskodawca wraz małżonką nie mają zasobów pieniężnych, ani nie dysponują majątkiem, który mogliby zbyć w celu uzyskania dodatkowych środków, należy stwierdzić, że J. G. wykazał, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy wnioskowanym zakresie. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącej należało uznać, że zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.