II SO/Wa 8/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa po rozpoznaniu 11 marca 2024r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o wymierzenie Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi M. J. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2023r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: 1. wymierzyć Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi grzywnę w wysokości 2000 (słownie: dwa tysiące) złotych; 2. zasądzić od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M. J. 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

M. J. (zwany dalej "Skarżącym"), reprezentowany przez radcę prawnego P. J., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył w piśmie z [...] lutego 2024r. (data wpływu do Sądu [...] luty 2024r) wniosek o wymierzenie Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi (zwany dalej "Ministrem") grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi Skarżącego z [...] września 2023r. (doręczona Ministrowi [...] września 2023r.) na bezczynność Ministra w przedmiocie rozpoznania wniosku Skarżącego z [...] sierpnia 2023r. o udostępnienie informacji publicznej. Minister w odpowiedzi z [...] lutego 2024r. na ww. wniosek o wymierzenie grzywny wniósł o jego oddalenie, przekazując jednocześnie ww. skargę Skarżącego z [...] września 2023 r. na bezczynność Ministra w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2023r. o udostępnienie informacji publicznej z aktami sprawy. Minister w uzasadnieniu wyjaśnił, że ww. wniosek Skarżącego (dziennikarza OKO PRESS) o udzielenie informacji publicznej wpłynął do Ministerstwa [...] sierpnia 2023r. Natomiast skarga na bezczynność Ministra wpłynęła do organu [...] września 2023r. Minister [...] września i [...] października 2023r. przekazał Skarżącemu żądane informacje za pomocą e-mail. Informacje te przekazano też za pośrednictwem operatora pocztowego [...] października 2023r. Zdaniem Ministra niezasadny jest wniosek Skarżącego o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność Ministra w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku z [...] sierpnia 2023r. o udostępnienie informacji publicznej. Minister [...] lutego 2024r. przekazał Sądowi ww. skargę z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Minister przyznał, że udostępnienie ww. informacji publicznej nastąpiło z uchybieniem terminu (25 dni), ale przyczyną była destabilizacja na rynkach rolnych w wyniku wojny w Ukrainie i wzmożona liczba koniecznych działań podejmowanych w resorcie rolnictwa w ww. zakresie. Pracownicy resortu byli też zaangażowani w liczne priorytetowe i pomocowe działania dla rolników, a opóźnienie wynikało z braków kadrowych i absencji w czasie urlopowym. Zdaniem Ministra opóźnienie nie było przejawem złej woli i nie cechował go poważny stopień naruszenia prawa. Minister powołał się ponadto na wyrok NSA z 5 marca 2008r. sygn. akt II OSK 774/06 wskazując, że Sąd przy orzekaniu grzywny za niewypełnienie przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. powinien wziąć pod rozwagę czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, a także czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił ten obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Jeśli Sąd w szczególności dojdzie do przekonania, że niedopełnienie obowiązku przekazania w terminie dokumentów wskazanych w art. 54 § 2 P.p.s.a. jest celowym działaniem organu, podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego rozpoznania sprawy, to tylko wymierzenie organowi grzywny będzie zasadne. Minister powołał się ponadto na postanowienie NSA z 17 stycznia 2014r. sygn. akt I OZ 1259/13, wskazując, że grzywna powinna spełniać wymogi sprawiedliwości naprawczej. Minister wskazał też, że po otrzymaniu informacji o nieprzekazaniu skargi w terminie (zawartej w odpisie wniosku o wymierzenie grzywny z [...] lutego 2024r.) przekazał do WSA w Warszawie [...] lutego 2024r. skargę na bezczynność Ministra w przedmiocie rozpoznania wniosku Skarżącego z [...] sierpnia 2023r. o udostępnienie informacji publicznej wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Wniosek Skarżącego nie zasługuje więc na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 1634, ze zm., zwana dalej "P.p.s.a."), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zasadą, stosownie do art. 54 § 2 zd. 1 P.p.s.a. jest to, że organ, o którym mowa w art. 54 § 1 P.p.s.a. przekazuje skargę Sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W myśl jednak art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022r., poz. 902, zwana dalej "u.d.i.p."), który ma zastosowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej, przekazanie akt i odpowiedzi na skargę w tej sprawie następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Warto też wskazać, że Sąd w razie niezastosowania się do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, zgodnie z art. 55 § 1 P.p.s.a., może na wniosek Skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów), a postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z akt sprawy wynika, że kopia skargi, której nie poświadczano za zgodność z oryginałem - a nie oryginał skargi Skarżącego z [...] września 2023r., na bezczynność Ministra w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku z [...] sierpnia 2023r. o udostępnienie informacji publicznej przekazano WSA w Warszawie 28 września 2024r., czyli z uchybieniem piętnastodniowego terminu, o którym mowa w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Tym samym nie można uznać, że Minister w sposób należyty wywiązał się z obowiązku nałożonego w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Spełniono zatem przesłankę wymierzenia Ministrowi grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z aktami, o której mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a. Wniosek o wymierzenie grzywny jest więc uzasadniony. Warto też wskazać, że w orzecznictwie NSA podnoszono, że grzywna ma charakter dyscyplinująco-restrykcyjny (por. postanowienie NSA z 5 lipca 2006r. sygn. akt II OSK 1024/06, dostępne na www.nsa.gov.pl) oraz jest podstawową gwarancją procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997r. - Dz.U. z 1997 r, nr 78, poz. 483, ze zm.) oraz ma służyć przede wszystkim zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości i stanowić istotną dolegliwość, szczególnie w przypadkach, gdy organ notorycznie nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z art. 54 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 11 stycznia 2024r. sygn. akt III OZ 611/23 wskazał, że mimo że orzeczenie ww. grzywny jest fakultatywne i dopuszczalne jest w okolicznościach konkretnej sprawy odstąpienie od orzeczenia grzywny nawet w razie zaistnienia przesłanek do jej wymierzenia, to takie przypadki w praktyce należą do rzadkości i musi je cechować pewnego rodzaju wyjątkowość (np. minimalne przekroczenie terminu; podmiot zobowiązany do przekazania skargi jest jedynie organem w znaczeniu funkcjonalnym, od którego nie można wymagać szczegółowej znajomości prawa; wnioskodawca nadużywa prawa). Sąd, wymierzając Ministrowi grzywnę w ww. wysokości wskazanej w sentencji uznał, że nie zaszła przesłanka do odstąpienia od wymierzenia Ministrowi grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi. Z akt sprawy ani z okoliczności podnoszonych w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny nie wynika bowiem, co było przyczyną nieprzekazania Sądowi przez Ministra do [...] lutego 2024r., czyli przez 5 miesięcy, ww. skargi wniesionej do organu [...] września 2023r. Sąd przesłanek tych domniemywać nie może. To na Ministrze spoczywa obowiązek wykazania, że nieprzekazanie skargi w terminie nie wynikało z celowego działania, ukierunkowanego na pozbawienie strony prawa do Sądu. Minister okoliczności tych nie podał ani nie wyjaśnił dlaczego Sąd nie otrzymał skargi w oryginale, lecz jedynie w kopii, niepoświadczonej za zgodność z oryginałem. W związku z tym Sąd, wymierzając grzywnę Ministrowi, wziął pod uwagę zarówno treść art. 21 pkt 1 u.d.i.p. w związku z art. 54 § 1 i 2 P.p.s.a. (15-dniowy termin na przekazanie Sądowi skargi z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy) oraz wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim - 7155,48 zł (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 9 lutego 2024r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2023 r. M.P. 2024 poz. 110), jak również pozycję i sytuację organu administracji, o której mowa w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny oraz charakter sprawy, wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego (przekazanie skargi po ok. pięciu miesiącach od jej złożenia i to w kopii niepotwierdzonej za zgodność z oryginałem, a nie w oryginale), jak również to, że Skarżący będzie mógł mieć poczucie, że wymierzona Ministrowi grzywna i związana z nią dolegliwość będzie proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie przyniosło Skarżącemu niedopełnienie przez organ obowiązku wynikającego z 21 pkt 1 u.d.i.p. w związku z art. 54 § 2 P.p.s.a. Analogiczne stanowisko prezentował Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 stycznia 2014r. sygn. akt I OZ 1259/13 (dostępne na www.nsa.gov.pl). Na wysokość wymierzonej Ministrowi grzywny wpływ miała również ta okoliczność, że Minister w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny, poza podaniem przyczyn nieterminowego udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej (25 dni po terminie) oraz zacytowaniem poglądów prezentowanych w orzecznictwie NSA w zakresie dyrektyw, które powinien uwzględniać Sąd, wymierzając grzywnę za niewypełnienie obowiązków nałożonych na organ w art. 54 § 2 P.p.s.a., nie wyjaśnił co było przyczyną nieprzekazania Sądowi ww. skargi wniesionej przez Skarżącego 22 września 2023r. w związku z bezczynnością Ministra na wniosek o udzielenie informacji publicznej, jak również nie wskazał dlaczego doszło do przekazana Sądowi 28 września 2024r. jedynie kopii, a nie oryginału skargi. Sąd, mając powyższe przesłanki na względzie na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., orzekł, jak w punkcie pierwszym postanowienia, uznając, że funkcja prewencyjna i gwarancyjna grzywny w ten sposób zostanie spełniona. O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r., poz. 1935) w związku z art. 64 § 3 P.p.s.a. (punkt drugi postanowienia).