II SO/Wa 44/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. W. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargi z [...] kwietnia 2021 r. z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy postanawia: oddalić wniosek o wymierzenie grzywny.

W piśmie z [...] czerwca 2021 r. Z. W. (dalej: "Wnioskodawca"), wniósł o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego (dalej: "organ", "Biuro") za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargi z [...] kwietnia 2021 r. na bezczynność tego organu, wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. We wniosku podniósł, że wniósł skargę, której w zakreślonym ustawowo terminie 30 dni, organ nie przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniósł o wymierzenie grzywny w wysokości 10 stawek, o której mowa w art. 156 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej "p.p.s.a."), wskazując na niewydanie mu uwierzytelnionych decyzji w okresie od dnia [...] czerwca 2020 r. do [...] kwietnia 2021 r. W odpowiedzi na wniosek, w piśmie z [...] czerwca 2021 r., organ wskazał, że skarga z [...] kwietnia 2021 r. została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu [...] czerwca 2021 r. Organ podniósł, że postępowanie w sprawie emerytur wojskowych podlega kontroli sądowej Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wobec czego sprawa nie należy do kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Jako powód opóźnienia wskazano, że wcześniejsze przekazanie skargi było niemożliwe z uwagi na znaczną ilość spraw inicjowanych przez Wnioskodawcę. Organ podniósł, że teczka akt Wnioskodawcy, zawierająca istotne w sprawie dokumenty została zwrócona do organu z Sądu Okręgowego w dniu [...] maja 2021 r. Pozostawione zaś akta zastępcze są szczątkowe i nie zawierają istotnych w sprawie dokumentów, toteż wykonanie kserokopii akt wymagało ich obecności w siedzibie Biura. Podniesiono, że obsada osobowa Biura jest liczbowo niewielka w stosunku do liczby świadczeń jakie obsługuje – na każdego pracownika przypada około 900 spraw, zaś wykonanie wielu kserokopii zgodnie z żądaniem Wnioskodawcy jest czasochłonne. Do odpowiedzi na wniosek organ dołączył szereg dokumentów – sporządzone odpowiedzi na wnoszone przez Wnioskodawcę odwołania od decyzji rentowych, pismo z Sądu Okręgowego w [...] dokumentujące fakt oraz datę przekazania akt sprawy, a także pisma adresowane do Wnioskodawcy będące odpowiedzią na składane przez niego wnioski. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 2 zdanie pierwsze w związku z art. 54 § 1 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie to może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Jak stanowi art. 64 § 3 p.p.s.a., do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-restrykcyjny. Jest to środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a., jednakże wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w ww. przepisie (za: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy w tym miejscu odnotować, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że art. 55 § 1 p.p.s.a. nie obliguje Sądu do wymierzenia organowi grzywny w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia. "Sąd, wobec stwierdzenia uchybienia terminu do dokonania czynności określonej w art. 54 § 2 p.p.s.a. lub innych przepisach szczególnych, nie będzie kierować się automatyzmem w wymierzeniu grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Istnieją bowiem sytuacje (...) w których organ, pomimo ewidentnego opóźnienia w przekazaniu skargi, odpowiedzi na nią i akt sprawy, nie może ponosić tego rodzaju materialnej odpowiedzialności." (za postanowienie NSA z 2 lipca 2013 r. sygn. akt I OZ 534/13, postanowienie NSA z 10 stycznia 2014 r. sygn. akt I OZ 1230/13). Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny, sąd bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny, organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 381). Mając powyższe na uwadze, a także wyjaśnienia złożone przez organ w odpowiedzi na wniosek z [...] czerwca 2021 r. Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Sąd stwierdza, że uchybienie terminu do przekazania skargi w niniejszej sprawie jest oczywiste, zostało ono jednak w sposób przekonujący uzasadnione. Ponadto nie jest ono znaczne. Skarga została wniesiona w dniu [...] kwietnia 2021 r. – data stempla pocztowego znajdująca się na załączonej do niniejszych akt kserokopii skargi – zaś przekazana została do Sądu w dniu [...] czerwca 2021 r. i wpłynęła w dniu [...] czerwca 2021 r. Nie można stracić z pola widzenia, że główną przyczyną uchybienia terminu była konieczność wykonania kserokopii akt postępowania niezbędnych do przekazania przedmiotowej skargi. Nie bez znaczenia w sprawie jest, co Sąd bierze pod uwagę, że Wnioskodawca inicjuje szereg postępowań, których stroną jest Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie, składa liczne odwołania oraz inne pisma skutkujące koniecznością przekazania akt do sądów powszechnych oraz administracyjnych. W oceni Sądu powyższa okoliczność w racjonalny sposób uzasadnia przedmiotowe uchybienie. Należy stwierdzić, że choć postępowanie organu w niniejszej sprawie nie było do końca właściwie – winien wziąć pod uwagę, że akta Wnioskodawcy powinny znajdować się w jego siedzibie w całości, celem wywiązania się z obowiązków ustawowych, to wobec przekonującego wyjaśnienia okoliczności nieznacznego opóźnienia w przesłaniu skargi, a także jej finalnego przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z odpowiedzią na skargę i aktami postępowania, Sąd uznał, że wymierzenie grzywny w niniejszym przypadku będzie niezasadne. Przedmiotowe uchybienie nie miało bowiem charakteru uporczywego, jak i znacznego. W uchwale z 3 listopada 2009 r., (sygn. akt II GPS 3/09) NSA wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości. W niniejszej sprawie nie zachodzi taka konieczność, bowiem organ był świadomy uchybienia terminu do przekazania skargi, a uchybienia wynikały z okoliczności, na które nie miał do końca wpływu. Nie można stracić z pola widzenia, że wnioskodawcy nie została ograniczona możliwość realizacji jego konstytucyjnego prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.