II SO/Wa 164/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2016 r. sygn. akt II SO/Wa 164/15 w sprawie z wniosku Stowarzyszenia [...] w przedmiocie wymierzenia grzywny Sądowi Dyscyplinarnemu Izby Notarialnej w W. za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi z dnia 05 maja 2015 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: 1) uchylić pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2016 r. sygn. akt II SO/Wa 164/15; 2) zasądzić od Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w W. na rzecz Stowarzyszenia [...] kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Postanowieniem z 14 stycznia 2016 r. sygn. akt II SO/Wa 164/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...] – w przedmiocie wymierzenia grzywny Sądowi Dyscyplinarnemu Izby Notarialnej w W. za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi z dnia 05 maja 2015 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę – wymierzył Sądowi Dyscyplinarnemu Izby Notarialnej w W. grzywnę w kwocie 1000 zł (pkt 1 postanowienia) oraz zasądził od Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w W. na rzecz Stowarzyszenia [...] kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2 postanowienia). Zażalenie na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania wniosło Stowarzyszenie [...], reprezentowane przez radcę prawnego, zarzucając Sądowi niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisu art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: ppsa, polegające na nieuwzględnieniu części kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia przez Stowarzyszenie jego praw. Stowarzyszenie wniosło o zasądzenie od organu na rzecz Stowarzyszenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (240 zł) i opłaty sądowej od pełnomocnictwa (17 zł); zasądzenie na rzecz Stowarzyszenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych; poddanie pod rozwagę Sądu I instancji uchylenie zaskarżonego postanowienia w trybie autokontroli, stosownie do art. 195 § 2 ppsa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 195 § 2 ppsa, jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Zdaniem WSA w Warszawie, zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 200 ppsa w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast stosownie do art. 205 § 2 ppsa do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Z treści art. 64 § 3 ppsa wynika, że do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08 wniosek o wymierzenie organowi grzywny wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze ppsa, jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 ppsa. Z zestawienia powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że skarżącemu, który był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - w tym przypadku radcę prawnego - należy się zwrot kosztów postępowania. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącego sporządził wniosek o wymierzenie Sądowi Dyscyplinarnemu Izby Notarialnej w W. grzywny przewidzianej w art. 55 § 1 ppsa, w którym jednocześnie wnioskował o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego. W świetle art. 205 § 2 ppsa, do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie regulują szczegółowych zasad ustalania wysokości przysługujących stronie należności, odsyłając w tym zakresie do przepisów odrębnych. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.), podstawę zasądzenia opłaty za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 – 4 rozporządzenia. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości sprawy. Stosownie do treści § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c cyt. rozporządzenia, stawka minimalna radcy prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w niniejszej sprawie wynosi 240 zł. Należy podkreślić, iż obowiązujące przepisy nie pozwalają na zasądzenie, w razie uwzględnienia skargi w całości, zwrotu kosztów postępowania poniżej stawek minimalnych. Użycie w rozporządzeniu pojęcia stawki minimalnej oznacza, co do zasady, że stanowi ona minimalne "wynagrodzenie", jakie przysługuje radcy prawnemu czy adwokatowi za prowadzenie danego rodzaju sprawy i które, jako składnik kosztów procesu, jest podstawą rozliczeń tych kosztów między stronami procesu. Nie ma przeszkód, aby strona korzystająca z pomocy radcy prawnego umówiła się, przy zastosowaniu kryteriów określonych w § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia, na opłatę w wyższej wysokości od minimalnej stawki opłaty przewidzianej za pomoc prawną dla danego rodzaju sprawy. W takim przypadku, wysokość umówionego wynagrodzenia nie jest wiążąca dla sądu przy dokonywaniu rozliczenia kosztów procesu. Sąd, zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa procesowego, bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Uwzględnienie tych przesłanek następuje jednak zawsze w granicach określonych w § 2 ust. 2 cyt. rozporządzenia, a więc z uwzględnieniem stawek minimalnych. Zasądzenie kosztów postępowania według stawek niższych niż minimalne byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby takie stawki przewidywała umowa pomiędzy stroną a pełnomocnikiem. Podstawę prawną dla takiego porozumienia zawiera § 3 ust. 2 cyt. rozporządzenia i jest to jedyny przepis, który uzasadnia odstąpienie od stosowania stawek minimalnych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt IV CZ 107/11, Lex nr 1168556 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OZ 1203/13, www.cbois.nsa.gov.pl). Powyższa sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie, dlatego WSA w Warszawie nie mógł odstąpić od stosowania stawek minimalnych, a tym bardziej całkowicie odstąpić od zasądzenia kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. O tym, jakie koszty należy uznać za niezbędne i celowe, co do zasady decyduje Sąd, za wyjątkiem jednak sytuacji określonych w art. 205 § 1 i § 2 ppsa, w których ustawodawca przesądził, jakie koszty poniesione przez stronę działającą samodzielnie lub reprezentowaną przez nieprofesjonalnego pełnomocnika (§ 1), a także stronę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika (§ 2), są z mocy prawa uznane za niezbędne. W tym zakresie Sąd nie ma możliwości pominięcia tych kosztów lub zasądzenia ich poniżej zagwarantowanej przepisami prawa wysokości. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 195 § 2 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, orzekł, jak w sentencji postanowienia. Wyjaśnić należy, że z dniem 01 stycznia 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Z treści § 21 ww. rozporządzenia wynika, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W związku z powyższym Sąd w rozpoznawanej sprawie zastosował rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.). Zasądzona od organu na rzecz skarżącego kwota 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania obejmuje koszty sądowe – wpis od wniosku o wymierzenie grzywny w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego reprezentującego skarżącego w kwocie 240 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.