II SO/Sz 25/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata przed wniesieniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych p o s t a n a w i a: 1/ umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata.

W związku z zamiarem złożenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargi na decyzję S. K. O. w S. z dnia [...] r. w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych wraz z ustawowymi odsetkami, H. C. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący ma na utrzymaniu [...] dzieci w wieku [...] lat. Nie posiada żadnych nieruchomości, ani majątku, mieszkanie w którym zamieszkuje wraz z dziećmi należy do G. T. B.. H. C. pracuje jako dozorca z wynagrodzeniem z tego tytułu wynoszącym zgodnie z załączonym zaświadczeniem [...] zł netto. Najstarszy syn jest osobą bezrobotną bez dochodu, dwójka młodszych dzieci uczy się i otrzymuje alimenty z funduszu alimentacyjnego w wysokości po [...] zł, nadto najmłodszy syn pobiera świadczenie [...]+. Łączny miesięczny dochód czteroosobowej rodziny wynosi [...] zł. Miesięczne wydatki i zobowiązania stanowią opłaty za czynsz – [...] zł, opłata za pomieszczenie gospodarcze – [...] zł, spłata zadłużenia do GTBS – [...] zł, prąd – [...] zł co dwa miesiące, gaz w butli – [...] zł, kredyt – [...] zł, opłaty za internet, telewizor, telefon, rata za telewizor – [...] zł, obiady w szkolnej stołówce – ok. [...] zł, bilet sieciowy dla córki – [...] zł, zakup opału – [...] zł rocznie. Nadto skarżący ponosi wydatki związane z zakupem podręczników szkolnych, leków, ubezpieczenia dzieci. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) dalej "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych. W myśl natomiast art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Zgodnie natomiast z art. 249a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Mając na względzie, że w niniejszej sprawie skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt a P.p.s.a. spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w części wniosku dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się zatem do zbadania, czy spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika. Zaznaczyć należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Uwzględniwszy treść przywołanych przepisów i konfrontując je z przedstawionym przez skarżącego stanem rodzinnym i majątkowym starszy referendarz sądowy uznał, że wniosek zasługuje na uwzględnienie. H. C. zamieszkuje z [...] dzieci. Miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł, na który składa się wynagrodzenie skarżącego z tytułu umowy o pracę oraz świadczenia socjalne. Natomiast wysokość miesięcznych niezbędnych kosztów utrzymania kształtuje się na poziomie ok. [...] zł (opłaty czynsz – [...] zł, pomieszczenie gospodarcze – [...] zł, spłata zadłużenia – [...] zł, prąd – [...] zł, gaz – [...] zł, TV i internet – [...] zł, obiady w szkole – [...] zł, bilet sieciowy – [...] zł, opał – [...] zł) do tego należy mieć na uwadze wydatki ponoszone na zakup żywności, lekarstw, czy przyborów szkolnych dla dzieci. W świetle powyższego uznać należy, że H. C. nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż jest to wydatek przekraczający jego możliwości finansowe. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji postanowienia.