II SO/Sz 2/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o wymierzenie Dyrektorowi Biblioteki Publicznej grzywny za nieprzekazanie skargi M. C. na bezczynność Dyrektora Biblioteki Publicznej w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej postanawia: 1) wymierzyć Dyrektorowi Biblioteki Publicznej grzywnę w wysokości [...] (słownie: [...]) złotych, 2) zasądzić od Dyrektora Biblioteki Publicznej na rzecz wnioskodawcy kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3) odstąpić od zasądzenia kosztów postępowania w pozostałej części.

M. C. działający przez profesjonalnego pełnomocnika w oparciu o przepis art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosek o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Biblioteki Publicznej za nieprzekazanie do Sądu skargi z dnia 19 grudnia 2019 r. na bezczynność tego organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wskazał, iż obowiązek przekazania Sądowi akt sprawy i odpowiedzi ma charakter bezwzględny. Tymczasem, do dnia nadania niniejszego wniosku, tj. 17 stycznia 2020 r. skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie nie została przekazana. Jednocześnie skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 17 stycznia 2020 r. odpis rzeczonego wniosku został przesłany organowi celem udzielenia w terminie 7 dni odpowiedzi. Pismem z dnia 29 stycznia 2020 r. Dyrektor Biblioteki Publicznej wniósł o oddalenie wniosku wyjaśniając, iż jest on bezzasadny, ponieważ skarga do organu wpłynęła w dniu 27 grudnia 2019 r., a odpowiedzi udzielono w dniu 23 stycznia 2020 r. i wysłano listem poleconym w dniu 24 stycznia 2020r., tj. z zachowaniem 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "p.p.s.a." skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni, od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy. Przesłanką obligatoryjną do zastosowania grzywny jest więc uchybienie przez organ obowiązkom wynikającym z art. 54 § 2 p.p.s.a. Przy czym w sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej, wypełnienie wskazanego obowiązku, winno nastąpić – jak stanowi art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1429) – w terminie piętnastu dni, od dnia otrzymania skargi. Z treści wniosku i załączonych do niego dokumentów wynika, że skarga dotycząca zarzucanej bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej została doręczona organowi w dniu 23 grudnia 2019 r. Zatem piętnastodniowy termin na przekazanie jej do sądu administracyjnego upływał z dniem 7 stycznia 2020 r. Jednak we wskazanym terminie organ skargi nie przekazał. Obowiązek ten został przez niego wykonany w dniu 24 stycznia 2020 r. Przechodząc do istoty sprawy wskazać należy, że wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: złożenia stosownego wniosku oraz stwierdzenia uchybienia terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, bez względu na jego przyczyny. Przy ustalaniu wysokości grzywny sąd ocenia stopień zawinienia organu w niedopełnieniu obowiązku (por. postanowienie NSA z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 449/08). Nadto w uchwale z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszaniu prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i inne organy. W ocenie Sądu, wniosek M. C. o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do wysokości wymierzonej grzywny wskazać należy, że Sąd wziął pod uwagę okoliczności łagodzące, wpływające na miarkowanie grzywny, tj. zadośćuczynienie wnioskowi strony o udzielenie żądanej informacji przez organ. Grzywna w ustalonej wysokości spełnia w ocenie Sądu jej cele, tj. zdyscyplinowanie organu na przyszłość i jednocześnie ukaranie go za niedochowanie ustawowego terminu przekazania skargi strony do Sądu. O kosztach postępowania (pkt 2 i 3 sentencji), orzeczono na podstawie art. 206 p.p.s.a. w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasadą wyrażoną w art. 200 p.p.s.a. jest, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 206 p.p.s.a., sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Analiza tego ostatniego przepisu prowadzi do wniosku, że sąd administracyjny orzekając w zakresie kosztów postępowania działa w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy pozwalające na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części. Należy przy tym podkreślić, że przepis art. 206 p.p.s.a. nie konkretyzuje pojęcia "uzasadnionych przypadków", w których można odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, jedynie wymienia jeden z nich (świadczy o tym zawarte w przepisie sformułowanie "w szczególności"), dotyczący sytuacji, w której skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, toteż ich kwalifikacja należy ostatecznie w każdej sprawie do sądu. Można zatem zastosować go w przypadku częściowego uwzględnienia skargi, ale nie tylko. Stosując powołany przepis, sąd musi zatem dokonać oceny opartej na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy. Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego D. K.-R. wniósł o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie uzasadnione będzie zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w części, tj. w zakresie poniesionych kosztów sądowych (wpisu od skargi - [...] zł). Odstąpił natomiast od zasądzenia kosztów w pozostałej części, a to wynagrodzenia pełnomocnika, z dwóch powodów. Po pierwsze, przed innymi sądami administracyjnymi w kraju prowadzone są tożsame sprawy dotyczące bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej Dyrektorów Bibliotek z różnych miejscowości, w których skarżący reprezentowany jest przez tego samego pełnomocnika, a sporządzane w tych sprawach pisma procesowe są praktycznie identyczne (np. sygn. akt II SAB/Gd 117/19, II SAB/Ol 83/19, IV SAB/Wr 238/19, II SAB/Kr 455/19, II SAB/Op 77/19). Zdarzają się też wnioski o wymierzenie organowi grzywny np. IV SO/Wr 32/19. Tym samym Sąd uznał, że udział profesjonalnego pełnomocnika w przedmiotowej sprawie ograniczył się do dostosowania przygotowanego pisma procesowego do niniejszej sprawy, co w praktyce oznaczało zmianę nazwy organu pozostającego w bezczynności. Przy podejmowaniu tego rozstrzygnięcia Sąd miał również w polu widzenia nieskomplikowany charakter sprawy, niewymagający w istocie szczególnej wiedzy prawniczej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że okoliczności rozpoznawanej sprawy oraz poczucie sprawiedliwości sprzeciwiają się zasądzeniu od skarżącego na rzecz skarżącego kosztów wynagrodzenia jego pełnomocnika. Zdaniem Sądu, wnoszenie przez stronę skarżącą, reprezentowaną przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika, dużej liczby skarg o podobnym charakterze z żądaniem zasądzenia kosztów postępowania, w tym zastępstwa radcowskiego, jest nadużyciem prawa do żądania zwrotu kosztów postępowania, co mieści się w pojęciu szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 206 p.p.s.a. (vide: WSA w Warszawie w wyroku z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 228/19; WSA w Krakowie w wyroku z dnia 1 grudnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 200/17).