II SO/Rz 19/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M.T. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - postanawia – I. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika.

Sygn. II SO/Rz 19/17 U Z A S A D N I E N I E M.T. (dalej: "wnioskodawczyni") zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podała, że odmówiono jej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem i powołała się jak zaznaczyła na wyrok Trybunału Konstytucyjnego odnoszący się do kwestii merytorycznej jej sprawy. Podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i bratem. Łączny dochód tego gospodarstwa to 2.550 zł (wynagrodzenie za prace męża 1700 zł, renta brata 850 zł). Zobowiązania i stałe wydatki to prąd 100 zł, gaz 80 zł, woda 60 zł, ogrzewanie 400 zł, lekarstwa 300 zł, żywność i środki czystości 1500 zł. Jako majątek wskazała dom murowany oraz nieruchomość rolną o pow. 1,30 ha przeliczeniowego. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., wnioskodawczyni została wezwana do złożenia dodatkowego oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Wyjaśniła, że jest również właścicielką domu, w którym zamieszkuje jej brat. Brat opłaca rachunki za energię elektryczną, śmieci i wodę. Finansuje zakup opału. Podatek i ubezpieczenie budynku obciążają wnioskodawczynię. Nie pobiera ona żadnych dopłat do pola, nie posiada faktur ani paragonów na zakup leków. Jest posiadaczką samochodu Skoda Felicja (2000 r.). Do wyjaśnień załączono zaświadczenie o zarobkach męża (1882,24 zł), potwierdzenie zapłaty abonamenu RTV, faktur za energię elektryczną, gaz, wodę, polis ubezpieczeniowych domu i gospodarstwa, ubezpieczenia w KRUS. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: W pierwszej kolejności odnosząc się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Do takiej właśnie kategorii należy przedmiotowa sprawa; przedmiot sprawy bowiem został sprecyzowany w następstwie wniesienia skargi (już po złożeniu rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy) na decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższe oznacza, że wnioskodawczyni nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, rozpoznanie wniosku w tym przedmiocie stało się zbędne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie przepisu art. 249a P.p.s.a., stanowiącym, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji orzekający działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowił jak w pkt. I sentencji. Wnioskodawczyni zawnioskowała również o ustanowienie pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata. Zgodnie z art. 262 P.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zatem decydujące znaczenie ma sytuacja materialna wnioskodawcy i jego możliwości finansowe. Ocena tych możliwości nie wskazuje zdaniem rozpoznającego wniosek na niewydolność ekonomiczną rodziny wnioskodawczyni w stopniu kwalifikującym do ustanowienia prawa pomocy w zakresie częściowym. W rodzinie wnioskodawczyni występują problemy zdrowotne związane z niepełnosprawnością brata. Na cele ochrony zdrowia nie zostały udokumentowane wydatki, chociaż zapewne występują. Wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne i status rolnika. Kwestią pozostająca poza rozważaniami co do wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zaś to czy prowadzi to gospodarstwo w sposób przynoszący pożytki (niewątpliwie może ono stanowić źródło dochodów). Poza zobowiązaniami stanowiącymi opłaty związane z funkcjonowaniem gospodarstwa domowego wnioskodawczyni nie wykazała jakichkolwiek nadzwyczajnych wydatków, których ponoszenie usprawiedliwiałoby pierwszeństwo przed kosztami postępowania sadowego związanego z ustanowieniem pełnomocnika w sprawie. Dodatkowo podkreślić należy, że w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest reguły, zgodnie z którą udział pełnomocnika w sprawie jest potrzebny już na etapie wnoszenia wniosku o przyznanie prawa pomocy czy skargi (czynność wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest objęta tzw. "przymusem adwokackim"). W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przysługują gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a, który w sprawie nie znajduje zastosowania. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto stronom działającym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego obecnym przy ogłoszeniu wyroku udziela wskazówek o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych (art. 140 § 1 P.p.s.a) . Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 249a w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.