II SO/Rz 16/18

Dnia 17 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 17 października 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. S. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2018 roku w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego przed wystąpieniem ze skargą na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: I. zmienić zaskarżone postanowienie Referendarza sądowego w ten sposób, że przyznać J. S. prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych, II. w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Wnioskodawca J. S. (w dalszej części: "wnioskodawca") wniósł o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2018 r. Referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W ocenie Referendarza sądowego, wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w jakimkolwiek zakresie. Referendarz sądowy na podstawie złożonego wniosku przyjął, że miesięczny dochód wnioskodawcy wynosi 2.166 zł, natomiast jego miesięczne wydatki ok. 370 zł. Ponadto stwierdził, że wnioskodawca nie udokumentował złego stanu zdrowia i ponoszonych wydatków związanych z ochroną zdrowia. Dodatkowo Referendarz sądowy wskazał, że z uwagi na rodzaj zaskarżonego aktu - postanowienie, wpis od skargi będzie wpisem stałym, który wynosi 100 zł i kwota ta będzie niezmienną dla wszystkich elementów kosztów sądowych, o ile wystąpią. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie fachowego pełnomocnika, Referendarz sądowy wyjaśnił, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przysługują gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych (art. 140 § 1 p.p.s.a). Wnioskodawca wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Wyjaśnił w nim, że na skutek omyłki przy wypełnianiu wniosku podał, że jego dochody z produkcji rolnej wynoszą 2,000 zł miesięcznie. Tymczasem dochód ten, jest jego dochodem rocznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sprzeciw zasługuje na częściowe uwzględnienie. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w częściowym zakresie, w tym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.) przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd zauważa, że w formularzu PPF wnioskodawca nie wyjaśnił, czy dochód z produkcji rolnej i zielarstwa w wysokości 2.000 zł, jest dochodem rocznym czy też miesięcznym. Referendarz sądowy nie wezwał wnioskodawcy do wyjaśnienia powyższej wątpliwości i przyjął, że dochód ten jest jego dochodem miesięcznym. Sąd jednak z urzędu stwierdza, że wnioskodawca w sprawie o sygn. akt I SO/Rz 11/18 również wniósł o przyznanie mu prawa pomocy, zaś w złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym zadeklarował dochód z produkcji rolnej i zielarstwa w kwocie 2.000 zł rocznie. Wobec powyższego Sąd uznał, że wskazana przez wnioskodawcę w formularzu PPF kwota stanowi jego roczny dochód. Oznacza to, że miesięczny dochód wnioskodawcy wynosi ok. 330 zł, co w zestawieniu z jego deklarowanymi wydatkami pozwala przyjąć, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Sąd podziela natomiast stanowisko referendarza sądowego, że dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, sąd nie jest związany wyłącznie zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze, ale z urzędu kontroluje prawidłowość zastosowanych przepisów prawa materialnego jak i procesowego ( art. 134 w zw. z art. 145 p.p.s.a.). Udział zatem zawodowego pełnomocnika nie jest na obecnym etapie postępowania ani wymogiem koniecznym ( brak przymusu adwokackiego) ani jedyną gwarancją prawidłowości dochodzonych roszczeń. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.