II SO/Rz 15/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata przed wniesieniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego - postanawia - I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

Przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego A. C. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Podał, że obecnie nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania z uwagi na bardzo niskie dochody, które dodatkowo są zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Podkreślił, że ponosi znaczne koszty leczenia, a schorzenia, na które cierpi nie pozwalają mu na podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Ponadto, z uwagi na te schorzenia jest osobą nieporadną i nie jest w stanie samodzielnie sporządzić skargi i bronić swoich praw przed sądem. Sprawa, którą zamierza zainicjować jest zawiła i wymaga w związku z tym wiedzy prawniczej. Wnioskodawca wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, która jest właścicielką nieruchomości (nieużytku) o pow. 0,05 ha. Obydwoje mieszkają w domu stanowiącym własność syna żony wnioskodawcy, który został im użyczony do użytkowania. Do domu tego nie jest doprowadzona ani woda ani gaz. Żona wnioskodawcy również pozostaje w leczeniu. Wnoszący o prawo pomocy uzyskuje dochód w wysokości 315,79 zł z tytułu umowy zlecenia, natomiast jego żona pobiera rentę w kwocie 777,87 zł (wartość już po potrąceniu przez komornika). Wydatki rodziny są następujące: gaz – 100 zł, energia elektryczna – 59,81 zł, odpady komunalne – 12 zł, węgiel – 2500 zł (za cały sezon grzewczy, lekarstwa wnioskodawcy – 106 zł, lekarstwa jego żony – 200 zł. Do wniosku składający go dołączył dokumentację lekarską odnoszącą się do niego i jego żony. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W świetle art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Z możliwości takiej skorzystał A. C., składając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata jeszcze przed wystąpieniem ze skargą do tut. Sądu. Przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy istotne jest porównanie wielkości najbardziej prawdopodobnych kosztów łączących się ze sprawą oraz wysokości dochodów, którymi dysponuje strona i inne osoby wchodzące do wspólnego z nią gospodarstwa domowego, jak też wielkości ponoszonych przez nie wydatków związanych z podstawowym utrzymaniem. W oparciu o powyższe można ocenić, czy w zakresie możliwości płatniczych strony znajduje się poniesienie kosztów danego postępowania sądowego. Biorąc pod uwagę podaną we wniosku wartość przedmiotu zaskarżenia wynoszącą 17 233 zł należy przyjąć, że wpis od ewentualnej skargi, jeśli A. C. zdecyduje się na jej złożenie, wynosić będzie 517 zł. Jest to duża kwota, jeśli weźmie się pod uwagę dochód wymienionego i jego żony. Stanowi ona bowiem faktycznie połowę tego i tak niskiego dochodu. Podkreślenia wymaga nadto, że zarówno wnioskodawca, jak i jego żona pozostają w stałym leczeniu, z czym związane są stosunkowo duże (znowu porównując z dochodem rodziny) wydatki – łącznie 306 zł miesięcznie. Poza tym, wnioskujący o wsparcie wydaje posiadane środki pieniężne na utrzymanie użyczonego jemu i jego żonie domu, zaś resztę przeznacza z pewnością na wyżywienie. Z tej przyczyny nie jest możliwe, by wygospodarował z nich środki na ewentualne koszty sądowe w postępowaniu, które zamierza wszcząć. Poniesienie tego rodzaju wydatku musiałoby bowiem skutkować powstaniem uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wymienionego i jego żony. W myśl zaś art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w częściowym zakresie (a zatem obejmującym np. zwolnienie od kosztów sądowych) przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też przyznano A. C. takie częściowe prawo pomocy tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznając, że wykazał on przesłankę przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Odmawiając natomiast wymienionemu przyznania pełnego żądanego wsparcia tj. również ustanowienia na jego rzecz pełnomocnika, wzięto pod uwagę, że przesłanką jego przyznania jest niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. A. C. i jego żona dysponują wprawdzie niskimi, jednak stałymi dochodami, a dodatkowo korzystają z domu syna wymienionej, a zatem mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Przede wszystkim jednak, do złożenia skargi do tut. Sądu nie jest potrzebny zawodowy pełnomocnik. Strona może bowiem sama wnieść taką skargę, a Sąd rozpoznając ją będzie związany jedynie granicami zainicjowanej w ten sposób sprawy, ale już nie będą go wiązać podniesione w niej zarzuty, wnioski oraz powołana podstawa prawna (przepisy prawa). Innymi słowy, Sąd z urzędu dokona analizy całej sprawy i zastosuje odpowiednie konsekwencje procesowe (tj. wynikające z ustawy procesowej – P.p.s.a.) w odniesieniu do stwierdzonych ewentualnie naruszeń. Zgodnie zaś z art. 6 P.p.s.a., stronie występującej w sprawie bez adwokata Sąd udzieli – w razie uzasadnionej potrzeby – niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Z wyżej podanych względów, podniesiona przez wnioskodawcę kwestia tego, iż nie posiada on odpowiedniej wiedzy prawniczej, jak też cierpi na schorzenia, które czynią go osobą nieporadną nie mogły wpłynąć na pozytywne ustosunkowanie się do jego wniosku w zakresie zawodowego pełnomocnika. Podstawę niniejszego postanowienia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.