II SO/Gl 15/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, , , po rozpoznaniu w dniu 19 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. K. w przedmiocie wymierzenia Burmistrzowi Miasta C. grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy dotyczącej kontroli budynku p o s t a n a w i a 1. wymierzyć Burmistrzowi Miasta C. grzywnę w wysokości 500 zł (pięćset złotych), 2. zasądzić od Burmistrza Miasta C. na rzecz A. K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W dniu 27 lutego 2026 r. do tut. Sądu wpłynęła, zawarta w jednym piśmie, skarga A. K. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej z dnia 29 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ponaglenia dotyczącego kontroli budynku oraz na bezczynność Burmistrza Miasta C. (dalej: organ) w sprawie przeprowadzenia kontroli budynku. Zarządzeniem z dnia 2 marca 2026 r. Przewodniczący Wydziału II, działając na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.), zarządził rozdzielenie powyższej skargi. Skarga na postanowienie Kolegium zarejestrowała została pod sygn. akt II SA/Gl 375/26, zaś odpis skargi na bezczynność Burmistrza Miasta C. został przesłany do tego organu 4 marca 2026 r., celem nadania skardze dalszego biegu stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. Pismem z dnia 24 sierpnia 2026 r. A. K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z wnioskiem o wymierzenie Burmistrzowi Miasta C. grzywny, w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., za nieprzekazanie sądowi skargi na bezczynność wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi. W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia 25 września 2026 r., organ poinformował, że Burmistrz nie był w posiadaniu skargi A. K., ponieważ zarówno Kolegium jak i skarżący nie przedłożyli jej organowi, w związku z czym nie było możliwości jej przekazania zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. Organ dodał, że dopiero pismem z dnia 4 marca 2026 r. Sąd poinformował o rozdzieleniu skargi A. K. przekazując również jej odpis. Jednocześnie z odpowiedzią na wniosek o wymierzenie grzywy organ udzielił odpowiedzi na skargę na bezczynność w sprawie przeprowadzenia kontroli budynku. Skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Gl 467/26. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 ustawy). Art. 55 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ustawy, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że instytucja wymierzenia organowi grzywny w sytuacji braku wywiązania się z nałożonych na niego ustawowych obowiązków w zakresie postępowania sądowoadministracyjnego, ma charakter dyscyplinujący, restrykcyjny i prewencyjny. Mobilizuje ona bowiem organ do niezwłocznego przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę, a jednocześnie stanowi sankcję za niedokonania tych czynności w wymaganym terminie. Zapobiega także naruszeniom tego obowiązku w przyszłości (por. postanowienie NSA z 15 grudnia 2017 r., sygn. I OZ 1702/17 – dostępne w CBOSA). W uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 3 listopada 2009 r., sygn. II GPS 3/09 (publ. ONSA/WSA 2010/1/2) wskazano, że grzywna z art. 55 § 1 P.p.s.a. ma mieszany tj. dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Jej celem jest nie tylko doprowadzenie do tego, by organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami sprawy i swoim stanowiskiem, ale także ma ona być sankcją za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto ma ona również funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości. Podkreślić należy, że choć przywołana regulacja konstytucyjna odnosi się do sądu, a nie do organu administracji publicznej, to jednak działanie sądu jest w tym wypadku uzależnione od dokonania przez organ czynności wymienionych w art. 54 § 2 P.p.s.a. Z tej przyczyny organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwianie albo utrudnianie realizacji tego prawa. Powyższe prowadzi do wniosku, że powołane przepisy pozwalają sądowi na wymierzenie grzywny po spełnieniu łącznie dwóch warunków, tj. złożenia przez stronę wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz stwierdzenia uchybienia przez organ terminu do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Przesłanką do wymierzenia grzywny jest fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na powody. Natomiast wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku, sąd powinien wziąć pod uwagę wymierzając wysokość grzywny (por. postanowienie NSA z 28 maja 2014 r., sygn. I OZ 379/14). Powtórzyć trzeba, że przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono. Okoliczności, które spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, nie mają zatem istotnego znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, bowiem wyłączną materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewykonanie wskazanych w ustawie obowiązków. Natomiast okoliczności te mogą mieć wpływ na wysokość grzywny, ponieważ sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny ustawodawca pozostawił swobodny zakres ustalenia jej wysokości w ramach granic wynikających z art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. Pozwala to zatem na wymierzenie grzywny w wysokości adekwatnej do stopnia uchybienia przez organ obowiązkowi przesłania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w wyznaczonym w ustawie terminie, w tym uwzględnienia okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Rozpoznając niniejszy wniosek, Sąd stwierdził, że skarga A. K. nie została przekazana do tut. Sądu wraz z odpowiedzią na skargę ustawowym terminie. Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarga do organu administracji publicznej wpłynęła 6 marca 2026 r. (po przekazaniu przez tut. Sąd jej odpisu, wraz ze stosownym pouczeniem), a więc od tej daty należy liczyć trzydziestodniowy termin określony w art. 54 § 2 p.p.s.a. na przekazanie do Sądu skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. W tak określonym terminie organ nie przekazał skargi do Sądu. Okoliczność powyższa nie jest kwestionowana przez organ, który w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny poinformował, że odpis skargi został doręczony przez Sąd za pismem przewodnim z 4 marca 2026 r. W tej sytuacji grzywna będzie realizować funkcję prewencyjną, gdyż nie będzie już służyła ochronie konkretnych naruszonych interesów, lecz będzie miała na celu podkreślenie nieprawidłowego działania organu, który uchybił terminowi przekazania skargi oraz odpowiedzi na skargę, mimo braku po stronie organu intencji pozbawienia skarżącego prawa do sądu. W ocenie Sądu wymiar grzywny w kwocie 500 zł wraz z argumentacją wskazaną w niniejszym postanowieniu, wskazującą na ustawowe obowiązki organu w tym zakresie, w pełni zrealizuje powyższy cel. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.