II SO/Gd 3/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. P. z dnia 26 kwietnia 2023 r. w przedmiocie wymierzenia grzywny z powodu nieprzekazania skargi dotyczącej przewlekłości postępowania w sprawie usunięcia odpadów postanawia: 1. wymierzyć Wójtowi Gminy Parchowo grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku skargi na przewlekłość postępowania w sprawie usunięcia odpadów, 2. zasądzić od Wójta Gminy Parchowo na rzecz wnioskodawczyni M. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2023 r. M. P. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o wymierzenie Wójtowi Gminy Parchowo grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wnioskodawczyni na przewlekłość postępowania prowadzonego przez wskazany organ w przedmiocie złożonego przez nią wniosku. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że w dniu 17 października 2022 r. złożyła do Wójta Gminy Parchowo wniosek o nakazanie H. W. usunięcia odpadów zgromadzonych na działce nr [...] w obrębie J., w gminie Parchowo, stanowiącej współwłasność M. P. oraz H. W. Pismem z dnia 18 listopada 2022 r. wnioskodawczyni złożyła bezpośrednio do organu ponaglenie, wzywając do niezwłocznego załatwienia sprawy. W dniu 13 stycznia 2023 r. M. P. wniosła zaś za pośrednictwem organu skargę na przewlekłość postępowania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 8 maja 2023 r. doręczono organowi odpis wniosku M. P. oraz zobowiązano do złożenia odpowiedzi. W piśmie z dnia 31 maja 2023 r. Wójt Gminy Parchowo wyjaśnił, że w dniu 6 lutego 2023 r. wydał postanowienie, w którym odmówił wnioskodawczyni wszczęcia postępowania. W ustawowym terminie M. P. wniosła na to postanowienie zażalenie, które wraz z aktami sprawy zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku. Zdaniem Wójta, skarga jest oczywiście bezzasadna, ponieważ sprawie został nadany bieg i na obecnym etapie jest ona rozpoznawana przez organ II instancji. Z przedłożonej przez Wójta Gminy Parchowo kserokopii uzasadnienia postanowienia tego organu z dnia 6 lutego 2023 r. wynika, że zostało ono wydane w wyniku uwzględnienia w całości skargi M. P. z dnia 13 stycznia 2023 r., w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 259 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest zasadny. Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64 § 3 p.p.s.a.). Z przepisu art. 55 § 1 p.p.s.a. wynika, że wyłączną przesłanką wymierzenia organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a., a orzeczenie sądu ma charakter uznaniowy, gdyż ustawodawca przewidział, że sąd "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Powyższe oznacza, że sąd winien, nawet przy przekroczeniu terminu, uwzględniać specyfikę i charakter danej sprawy, a także rozmiary zwłoki w przekazaniu skargi. Nie budzi wątpliwości, że przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. zawiera normę zmierzającą do dyscyplinowania organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. jest zatem pełnienie funkcji dyscyplinującej, ale także funkcji represyjnej. Funkcja represyjna służy ochronie konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Ponadto, grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie grzywną służy zapobieganiu naruszeniom prawa polegającym na przewlekaniu postępowania sądowoadministracyjnego. Zasada szybkości postępowania jest zaś jedną z podstawowych zasad postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z 11 maja 2012 r., I OZ 328/12, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że w dniu 16 stycznia 2023 r. do Wójta Gminy Parchowo wpłynęła skarga M. P. z 13 stycznia 2023 r. na przewlekłość postępowania organu w sprawie wniosku dotyczącego usunięcia odpadów. W myśl art. 54 § 2 zd. 1 p.p.s.a. 30 - dniowy termin na przekazanie skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu upływał organowi w dniu 15 lutego 2023 r. W niniejszej sprawie Wójt Gminy Parchowo nie uczynił zadość wymogom art. 54 § 2 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że skarga na bezczynność organu do dnia rozstrzygania o wniosku skarżącej o wymierzenie grzywny nie została przekazana do Sądu. Wobec tego, w ujawnionych okolicznościach faktycznych należało uznać zasadność żądania zgłoszonego we wniosku z uwagi na bezsporne uchybienie bezwzględnemu obowiązkowi przekazania skargi do sądu. Przy tym wskazać należy, że wyłączną materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewykonanie wskazanych w ustawie obowiązków. Przyczyną nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu nie może być uwzględnienie skargi przez organ w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. Podzielić w tej materii należy stanowisko wyrażone w orzecznictwie i doktrynie, które wskazuje, że skorzystanie przez organ z uprawnienia do autokontroli, wynikającego z art. 54 § 3 p.p.s.a., nie oznacza automatycznego zwolnienia organu z obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. W razie uwzględnienia skargi przez organ w trybie samokontroli organ jest zobligowany do przekazania właściwemu sądowi administracyjnemu skargi wraz z aktami sprawy. Płynąca z art. 7 p.p.s.a. zasada szybkości postępowania realizowana jest właśnie poprzez wyposażenie organu w możliwość uwzględnienia, w zakresie swojej właściwości, skargi w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy, nie może jednak oznaczać, że to organ decydować będzie, czy zasadnym jest nadanie skardze dalszego biegu (zob. postanowienie NSA z dnia 13 maja 2014 r., II OZ 445/14, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, okoliczności usprawiedliwiającej nieprzekazanie skargi sądowi nie może stanowić to, że na skutek wniesionego zażalenia na postanowienie Wójta Gminy Parchowo z dnia 6 lutego 2023 r., akta sprawy zostały przekazane do organu II instancji. Należy wyjaśnić, że przekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę w terminie określonym w p.p.s.a., jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego dotyczy skarga. W niniejszej sprawie to Wójt Gminy Parchowo, a nie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, był organem, którego dotyczyła przedmiotowa skarga. To za pośrednictwem tego organu skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W tej sytuacji to na Wójcie Gminy Parchowo ciążył obowiązek przekazania skargi do Sądu. Wymierzając grzywnę w wysokości 1000 zł Sąd uznał, że kwota ta będzie adekwatna do stopnia zawinienia obciążonego nią podmiotu oraz zapewni, że organ dołoży w przyszłości należytej staranności przy terminowym wywiązywaniu się z nałożonych obowiązków. Przy określeniu wysokości grzywny Sąd uwzględnił również pogląd prezentowany w judykaturze, że przepis art. 154 § 6 p.p.s.a., odwołujący się w swojej treści do ogłaszanej corocznie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, określa jedynie górną granicę grzywny, zatem w przypadku wymierzenia grzywny poniżej tej granicy nie jest konieczne, aby kwota wymierzonej grzywny odpowiadała określonej wielokrotności tego wskaźnika (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 11 kwietnia 2014 r., II SA/Wa 2143/13, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., postanowił, jak w punkcie 1 postanowienia. O kosztach postępowania sąd orzekł w punkcie 2 postanowienia, stosownie do treści art. 200 p.p.s.a., ustalając, że na poniesione przez wnioskodawczynię koszty składa się uiszczony w sprawie wpis sądowy od wniosku w wysokości 100 zł.