II SAB/Wr 61/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w dniu 1 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi Z. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego.

Pismem z [...].07.2021 r. Z. B. (dalej: skarżący) wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie ustalenia odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej odrzucenie wskazując, że zakończył sprawę dotyczącą odwołania skarżącego od decyzji Starosty O. z [...].09.2020 r. (nr [...]), wydając w dniu [...].07.2021 r. decyzję nr [...], którą uchylił decyzję pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W niniejszym przypadku przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi stanowi, zdaniem sądu, okoliczność wniesienia skargi w dacie, gdy organ nie prowadził już postępowania, albowiem wydał decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Postępowanie odwoławcze także zostało zakończone. W uchwale z 22.06.2020 r., sygn. II OPS 5/19, podjętej w składzie 7 sędziów Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (tj. stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania). Uchwała ta dotyczy wprawdzie bezczynności, czyli innej formy pasywności organu administracji niż stanowiąca przedmiot zaskarżenia w przedmiotowej sprawie, jednak z uwagi na procesowe powiązanie w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym stanu bezczynności z przewlekłym prowadzeniem postępowania uzasadnione jest zastosowanie zawartego w tej uchwale poglądu także do oceny skargi na przewlekłość postępowania, wniesionej już po wydaniu decyzji, tj. po zakończeniu postępowania, którego dotyczyła skarga do sądu. Jak przyjął NSA w wyroku z 17.11.2020 r., sygn. II OSK 3804/18, podstawowym celem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest dyscyplinowanie organu w konkretnej toczącej się sprawie administracyjnej. Nieograniczona pod względem czasowym w ramach prowadzonego postępowania możliwość uruchomienia procedury służącej dokonaniu oceny prawidłowości działania organu nie powinna być rozumiana jako uprawnienie do wszczynania postępowań kontrolnych o charakterze historycznym. Za przyjęciem odmiennego poglądu nie przemawia aktualne brzmienie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W efekcie prowadzenie postępowania sądowego w przedmiocie oceny przewlekłości postępowania administracyjnego po jego zakończeniu nie jest prawnie dopuszczalne. Zgodnie ze stanowiskiem NSA zaprezentowanym w postanowieniu z 04.08.2021r. sygn. akt I GSK 672/21, niedopuszczalne jest w odniesieniu do przewlekłego prowadzenia postępowania inicjowanie postępowania sądowego w sytuacji, w której zostało ono zakończone wydaniem decyzji. Jak wskazał NSA w powołanym orzeczeniu przemawiają za tym następujące względy, cyt.: " (...) Po pierwsze, jest nim sama istota skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, którą jest doprowadzenie do zmiany zaistniałego, wadliwego procesowo, stanu postępowania, w ramach którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje w kierunku jej terminowego rozstrzygnięcia. Stan faktyczny istniejący w chwili wniesienia skargi powinien być aktualny, a nie historyczny. Jak zostało to trafnie wyjaśnione w przywołanej uchwale, prowadzenie postępowania w sposób przewlekły ma zasadnicze znaczenie dla wykładni przepisu art. 53 § 2b p.p.s.a., stanowiącego prawo do skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i określającego dopuszczalny termin jej wniesienia do sądu. Sformułowanie "w każdym czasie", którym posłużył się ustawodawca, a który jest właściwy do wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być postrzegane w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego. Po drugie, tak samo jak w przypadku skargi na bezczynność, dopuszczenie otwartego terminu do wniesienia skargi na przewlekłość naruszałoby przyjęty w procedurze administracyjnej i sądowoadministracyjnej system wnoszenia środków zaskarżenia ograniczonych terminem. Brak takiego rozwiązania prowadziłby do obniżenia standardu pewności prawnej jednostek oraz funkcjonowania całego systemu prawnego. Znaczącemu umniejszeniu uległaby jedna z funkcji terminów w postępowaniach sądowych i administracyjnych, którą jest wzmacnianie pewności obrotu prawnego oraz sprawności działania jego uczestników (R. Hauser, Terminy załatwiania spraw w k.p.a. w doktrynie i orzecznictwie sądowym, RPEiS 1997, z.1, s.1). Po trzecie, istotny jest praktyczny wymiar przyjęcia otwartego terminu do złożenia skargi na bezczynność (przewlekłość), w wyniku którego zarówno w kilkanaście, jak i kilkadziesiąt lat po zakończeniu postępowania i załatwieniu sprawy, dopuszczalne byłoby prawo do skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Organy administracji oraz sądy administracyjne zamiast angażować siły i środki w rozstrzyganie sporów aktualnych byłyby zobowiązane do powrotu do spraw zakończonych. Taka sytuacja łatwo mogłaby przyczyniać się do inicjowania postępowań w sprawach nie nastawionych na realną i potrzebną kontrolę sądową w danej sprawie, tylko realizację innych pozaprawnych celów, przy jednoczesnym nieuzasadnionym angażowaniu aparatu sądowego w ich realizację". Podobnie NSA w postanowieniu z 27.05.2021r., sygn. akt II GSK 855/21. Sąd orzekający w składzie niniejszym podziela pogląd zaprezentowany w przywołanych orzeczeniach NSA. W okolicznościach sprawy skarżący wniósł w dniu [...].07.2021 r. (data nadania w placówce pocztowej) skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie rozpoznania odwołania skarżącego od decyzji Starosty O. z [...].09.2020 r. (nr [...]). Jak wynika z odpowiedzi na skargę oraz akt administracyjnych przekazanych wraz ze sprzeciwem od decyzji Wojewody D. z [...].07.2021 r. (nr [...]), który to sprzeciw został zarejestrowany pod sygn. akt II SA/Wr 370/21, skarżony organ zakończył postępowanie odwoławcze wydając w dniu [...].07.2021 r. wskazaną w tym miejscu decyzję, którą uchylił w całości decyzję Starosty O. z [...].09.2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W dacie wniesienia niniejszej skargi na przewlekłość postępowania Wojewody postępowanie odwoławcze było zatem zakończone poprzez wydanie ostatecznej decyzji. Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.