II SAB/Wr 54/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi K.Ż. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej I. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, II. zobowiązuje organ do wydania decyzji w terminie 14 dni od dnia zwrócenia przez Sąd akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku, III. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W skardze na bezczynność nadanej pocztą w dniu 16.11.2016 r., która wpłynęła do organu w dniu 21.11.2016 r., skarżący reprezentowany przez adwokata domagał się zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione, w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi oraz zobowiązania organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie i zasądzenia kosztów postępowania. Skarga zarzuca rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Według uzasadnienia wniosek został złożony w dniu 29.12.2008 r. Po zażaleniu na niezałatwienie sprawy w terminie i przewlekłe prowadzenie postępowania Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia 18.01.2016 r. wyznaczył organowi termin 6 miesięcy na załatwienie sprawy. Skarżący wskazał na naruszenie art. 8, art. 12 § 1 i art. 35 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jak podał w uzasadnieniu, wniosek strony wpłynął w dniu 31.12.2008 r. Wobec śmierci strony postępowanie zostało zawieszone w dniu 17 kwietnia 2015 r. i podjęte w dniu 16 lipca po ustaleniu następców prawnych. Pismem z dnia 9 listopada 2015 r. organ wezwał strony do uzupełnienia braków wniosku w trybie art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2015 r. Strony nie uzupełniły wniosku. W dniu 19 grudnia 2016 r. organ poinformował strony o gotowości do wydania decyzji. Akta administracyjne potwierdzają powyższe dane. Wynika z nich ponadto, że w dniu 29 maja 2012 r. organ zapowiedział rozpatrzenie wniosku do dnia 30 czerwca 2013 r., a w dniu 5 czerwca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. (art. 36 § 1 k.p.a.). Wezwanie do uzupełnienia wniosku o dowody świadczące o pozostawieniu nieruchomości, poświadczenie dziedziczenia, udokumentowanie miejsc zamieszkania, oświadczenie o stanie realizacji prawa do rekompensat, dowody posiadania obywatelstwa, ewentualnie udokumentowanie uzyskania rekompensaty – pod rygorem wydania decyzji odmownej, pełnomocnik skarżącego odebrał w dniu 13 listopada 2015 r. Wezwanie zawierało ponadto pouczenie o uprawnieniach procesowych stron i sposobie udokumentowania wymienionych okoliczności. Postanowienie Ministra Skarbu Państwa wpłynęło do organu w dniu 26.01.2016 r. Minister podkreślił, że organ nie dotrzymał wyznaczonych sobie samemu terminów załatwienia sprawy, zaś wezwanie do uzupełnienia wniosku wystosował dopiero w dniu 9.11.2015 r., czyli po siedmiu latach od jego wpływu. Organ nie dotrzymał terminu wynikającego z art. 35 k.p.a., zaprzestał stosowania art. 36 k.p.a. Jednocześnie Minister dostrzegł, że wnioskodawca nie złożył żadnego z wymaganych dokumentów i dał mu na to dodatkowe 6 miesięcy. Z akt nie wiadomo natomiast, w jakiej dacie strony otrzymały zawiadomienie z dnia 19.12.2016 r. o zakończeniu postępowania. Jednak do dnia wydania wyroku organ nie zawiadomił Sądu o wydaniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z postanowieniem Ministra organ powinien wydać rozstrzygnięcie w sprawie do dnia 26 lipca 2016 r. Termin ten był łatwy do dotrzymania, skoro termin do uzupełnienia wniosku przez strony upłynął z dniem 24 maja 2016 r. (6 miesięcy od dnia ostatniego doręczenia wezwania z dnia 9 listopada 2015 r.), zaś wniosek pozostał nieudokumentowany. Trudno w tym stanie rzeczy pojąć, dlaczego skarżący nalega na wydanie decyzji, której treść zapowiedział mu organ w wezwaniu, jednak wątpliwość ta nie mogła mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia. Zagadnienie bezczynności organu w załatwieniu podobnych spraw było już rozstrzygane w orzecznictwie tut. Sądu. Wskazano w nim, że sprawność organu w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensat z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (obecnie Dz. U. z 2016 r., poz. 2042) budziła poważne zastrzeżenia ( patrz przykładowo wyroki II SAB/Wr 2/10, 45/12, 115/13, 121/13, 59/14). Powołana ustawa modyfikuje mierniki opieszałości organu. Najpierw bowiem organ powinien niezwłocznie sprawdzić dochowanie przez wnioskodawców wymagań wniosku przewidzianych w art. 6 ust. 1 i 2 w związku z art. 63 § 2 k.p.a. ( oczywiście po sprawdzeniu, czy wniosek pochodzi od strony, a organ jest właściwy w sprawie). Gdy wniosek ich nie spełniał, organ wzywał wnioskodawcę do jego uzupełnienia, co przedłuża postępowanie o co najmniej 6 miesięcy (art. 6 ust. 6 ustawy). Po uzupełnieniu wniosku lub upływie terminu ustawowego (procesowego) organ powinien niezwłocznie (art. 35 § 1 k.p.a.) podjąć dalsze czynności. Ustawa ponownie różnicuje tutaj termin załatwienia sprawy, o ile bowiem wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy powinno nastąpić niezwłocznie (art. 35 § 2 k.p.a.), to wydanie postanowienia o pozytywnej ocenie odnośnie wymagań wniosku dopiero otwiera drogę do właściwego postępowania (art. 7 ust. 1 ustawy – w nin. sprawie dalsze rozważanie tego zagadnienia jest zbędne). Z powołanych wyroków wynika rażąco wadliwa praktyka organu, który badał spełnianie wymagań wniosków w kolejności wpływu, po załatwieniu wcześniejszego wniosku, co w nin. sprawie doprowadziło do spoczywania sprawy bez biegu przez 7 lat. Jedynie przez krótki okres organ w nin. sprawie wyłączał bezczynność przez stosowanie art. 36 k.p.a., chociaż poprzez to przewlekał postępowanie (patrz wyrok II SA/Wr 59/14). W nin. sprawie organ powinien zatem wydać decyzję niezwłocznie po dniu 26 lipca 2016 r., tymczasem dopiero po wpłynięciu skargi wystosował zawiadomienie o gotowości do wydania decyzji, związane z upływem terminu do przekazania sprawy do sądu, nie zaś z rzeczywistą gotowością do zakończenia postępowania. Przy uwzględnieniu art. 35 § 5 i art. 35 § 4 k.p.a. w związku z art. 6 ust. 6 ustawy organ był bezczynny najpierw w wydaniu wezwania do uzupełnienia wniosku, zaś po upływie terminu z art. 6 ust. 6 ustawy, w wydaniu decyzji. W postępowaniu organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Jedynie po wpłynięciu zażalenia na bezczynność wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku, zaś po wpłynięciu skargi na bezczynność zapowiedział wydanie decyzji. Jest wielce prawdopodobne, że gdyby nie zażalenie i skarga, organ nie podjął by żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ rażąco naruszył art. 7 ust. 2 ustawy oraz zasadę szybkości postępowania (art. 12 § 1 k.p.a.). Z tych względów oraz zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 10 i art. 20 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji. W ramach uprawnień orzeczniczych Sądu nie mieści się nakazanie organowi ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego opieszałości organu. Sąd nie znalazł ponadto podstaw do stosowania z urzędu art. 149 § 2 p.p.s.a.