II SAB/Wa 80/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2020 r. sprawy ze skargi W. G. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] września 2019 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu skargi W. G. z dnia [...] września 2019 r.; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz W.G. kwotę 100 (słownie sto) złotych, tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.

W. G., (dalej: "skarżący") pismem z dnia 9 stycznia 2020 r. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "organ", "PUODO") przy rozpatrywaniu skargi na naruszenie przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE. Seria L. rok 2016 nr 119 str. 1 z dnia 2016.05.04 z późn. zm. – dalej "RODO"). Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia 23 września 2019 r. W. G. złożył skargę w trybie art. 60 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781, zwanej dalej: "u.o.d.o.") w zw. z art. 55 ust. 1 oraz art. 57 ust. 1 lit. a RODO, na łamanie przepisów Rozporządzenia przez [...] Bank S.A. z siedzibą w [...] (dalej "[...] Bank", "Bank"), polegające na przetwarzaniu danych osobowych skarżącego bez jego zgody, a także wobec zgłoszonego w dniu [...] lipca 2018 r. sprzeciwu do tego do podmiotu. Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. skarżący złożył w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257, zwanej dalej: "k.p.a.") ponaglenie, wskazując, że termin wyznaczony przez art. 37 § 3 pkt 2 k.p.a. upłynął w dniu 23 października 2019 r., a organ ani nie zakończył postępowania, ani nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. Pismem z [...] grudnia 2019 r. skarżący wystosował do organu kolejne ponaglenie, w którym podniósł, że postępowanie z jego skargi nadal pozostaje bez reakcji a termin z art. 35 § 3 k.p.a. już upłynął. W skardze na bezczynność organu z dnia 9 stycznia 2020 r. skarżący wniósł o: 1. uznanie, że PUODO pozostaje w bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia przedmiotowej skargi, 2. zobowiązanie PUODO do wydania decyzji w sprawie złożonej w dniu 23 września 2019 r. skargi w terminie tygodnia, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 286 § 2 p.p.s.a., w związku z art. 37 § 8 oraz § 5 k.p.a., 3. uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., 4. zastosowanie art. 155 § 1 p.p.s.a. w związku brakiem nadzoru instancyjnego nad PUODO wynikającym z art. 7 ust. 2 u.o.d.o., 5. rozpoznanie sprawy na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. w trybie uproszczonym (na posiedzeniu niejawnym), 6. wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości zależnej w ocenie Sądu od skali zagrożenia, jakie dla obywateli RP stwarza brak ochrony ich danych osobowych wynikający z nierealizowania zadania, 7. zasądzenie od PUODO na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, a w przypadku dyspozycji Sądu wymagających poniesienia dodatkowych kosztów przez skarżącego - zwrotu tych kosztów w wysokości wynikającej z przedstawionych Sądowi rachunków. W uzasadnieniu skarżący opisał przebieg jego sprawy, a także wskazał, że organ pozostawił bez odpowiedzi zarówno wniesioną 23 września 2019 r. skargę, jak również oba wniesione ponaglenia. W odpowiedzi na skargę z dnia 7 lutego 2020 r., organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że wszelkie czynności w sprawie podejmował możliwie najszybciej. W szczególności niezwłocznie po ustaleniu, że intencją skarżącego było wniesienie indywidualnej skargi, organ podjął kolejną czynność w sprawie, tj. wydał postanowienie z dnia [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, co w okolicznościach niniejszej sprawy było - w ocenie organu - zasadne. Wyjaśnił, że z treści skargi i dołączonej do niej korespondencji pomiędzy skarżącym a Bankiem jednoznacznie wynika, że skarżący nie udostępnił do zeskanowania lub skopiowania dokumentu żądanego przez Bank, kwestionując jednocześnie ogólną, stosowaną przez Bank praktykę w ww. zakresie. Organ podkreślił, że czynności w sprawie ogólnych praktyk stosowanych przez administratorów danych nie są podejmowane na wniosek osoby zainteresowanej. Podjęte przez organ do spraw ochrony danych osobowych postępowanie z urzędu toczy się wówczas wyłącznie z udziałem administratora - jednostronnie. Kwestie ogólnych praktyk w zakresie przetwarzania danych osobowych dotyczą bowiem danych osobowych nie tylko skarżącego, ale także innych osób, których dane są przetwarzane. Tym samym PUODO nie podzielił stanowiska skarżącego, że organ dopuścił się bezczynności, tym bardziej bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W związku z powyższym Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Przypomnieć należy, iż od dnia 25 maja 2018 r. w polskim porządku prawnym obowiązuje ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, jak również rozporządzenie 2016/679, które stosuje się bezpośrednio. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.d.o., w postępowaniach prowadzonych przez Prezesa UODO, stosuje się przepisy k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w u.o.d.o. W myśl art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym – w myśl § 3 tego przepisu – załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postepowania. Jednocześnie, zgodnie ze szczególnym przepisem art. 78 ust. 2 rozporządzenia 2016/679, termin rozpatrzenia skargi dotyczącej ochrony danych osobowych bądź poinformowania osoby, której dane dotyczą o postępach lub efektach rozpatrywania skargi – wynosi trzy miesiące. W świetle tak nakreślonych ram prawnych, Sąd obowiązany był dokonać kontroli, czy Prezes UODO pozostawał w bezczynności, bowiem nie załatwił wniosku skarżącego do dnia złożenia skargi do sądu administracyjnego, co nastąpiło w dniu 9 stycznia 2020 r. Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, iż skarżący złożył wniosek o ochronę danych osobowych w dniu 23 września 2019 r., zaś organ dokonał pierwszej czynności w postępowaniu w dniu [...] stycznia 2020 r., tj. wydał postanowienie z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], a zatem już po wniesieniu skargi i upływie terminu wynikającego z przepisu art. 78 ust. 2 rozporządzenia 2016/679. Z kolei skarżący, wystąpił z ponagleniem z dnia [...] grudnia 2019 r., a następnie ze skargą do sądu administracyjnego z dnia 9 stycznia 2019 r. na bezczynność organu. W konsekwencji, należało stwierdzić, że Prezes UODO pozostawał w niniejszej sprawie w bezczynności, skoro podjął czynności zmierzające do jej załatwienia, z przekroczeniem terminów przewidzianych we wskazanych wyżej przepisach rozporządzenia 2016/679 oraz k.p.a. i po złożeniu skargi do sądu administracyjnego (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a). Załatwienie wniosku przez organ po wniesieniu skargi nie zwalnia Sądu z badania bezczynności i jej charakteru. Rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, nawet jeżeli wniosek strony został załatwiony przez organ w toku postępowania sądowego (już po wniesieniu skargi), obliguje Sąd do oceny czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), a także stwarza możliwość orzeczenia organowi grzywny lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Analiza okoliczności sprawy nie pozwala stwierdzić, aby bezczynność organu nosiła cechy rażącego, a więc oczywistego, ciężkiego naruszenia prawa. Organ bowiem natychmiast po wniesieniu skargi do Sądu z dnia 9 stycznia 2020 r. załatwił sprawę ze skargi złożonej w dniu 23 września 2019 r., wydając w tej sprawie w dniu [...] stycznia 2020 r. postanowienie nr [...] na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 u.o.d.o. Taka sytuacja, również w kontekście złożonych w odpowiedzi na skargę wyjaśnień PUODO, zdaniem Sądu nie wskazuje, aby organ dopuścił się kwalifikowanego lekceważenia obowiązków ustawowych. Stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszenia prawa, jako środek represji, winno być stosowane w sposób ostrożny i tylko w sytuacjach niebudzących wątpliwości. Z tych względów Sąd nie stwierdził podstaw do wymierzenia organowi grzywny ani też nie przyznał skarżącemu od organu sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. Użycie w ww. przepisie sformułowania "sąd (...) może (...) orzec o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną" oznacza, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny. W tym zakresie, skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a. Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. jak w punkcie 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w wysokości 100 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., jak w punkcie 4 sentencji wyroku.