II SAB/Wa 797/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi G.J. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę

W piśmie z dnia [...] lipca 2025 r., przesłanym za pośrednictwem PUE ZUS do Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], G. J. powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej wystąpił z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej żądając by mu przesłano: "1. Wykaz podmiotów publicznych i spółek w których udział Skarbu Państwa przekracza 10%, które w okresie od [...] stycznia 2020 r. do dnia złożenia wniosku posiadały wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zadłużenie przekraczające 200 000,00 zł (słownie: dwieście tysięcy złotych) lub Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Za podmioty publiczne rozumiem w szczególności: • jednostki samorządu terytorialnego, • samorządowe jednostki budżetowe, • SP ZOZ-y, • publiczne szkoły i uczelnie, • inne jednostki sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 9 ustawy o finansach publicznych. 2. W odniesieniu do każdego z podmiotów proszę o wskazanie: • pełnej nazwy podmiotu i jego formy organizacyjnej, • wysokości zadłużenia na koniec każdego roku kalendarzowego w latach 2020-2024 oraz na dzień złożenia wniosku. • okresu, którego zaległości dotyczą, • informacji, czy wobec danego podmiotu były podejmowane działania windykacyjne lub egzekucyjnym (np. wezwanie do zapłaty, wystawienie tytułu wykonawczego, zawarcie układu ratalnego, umorzenie należności), • aktualnego statusu sprawy (uregulowane / w toku / w zawieszeniu / umorzone)." W piśmie z dnia [...] lipca 2025 r., odnosząc się do wniosku o udostępnienie powyższych informacji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej poinformował Skarżącego m.in. o tym, że dostęp do żądanych przez niego informacji reguluje ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych będąca regulacją specjalną wobec przepisów u.d.i.p. Organ uzasadnił powyższe stanowisko powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych. W dniu [...] lipca 2025 r.. Skarżący złożył za pośrednictwem platformy ePUAP ponowny wniosek o udostępnienie informacji publicznej (dotyczy zadłużenia wybranych podmiotów publicznych) w którym zażądał udostępnienia żądanych danych, obejmujących listę podmiotów publicznych oraz spółek z udziałem Skarbu Państwa powyżej 10%, których zadłużenie względem ZUS przekraczało 200 000 zł w latach 2020-2025 i zestawienie działań windykacyjnych podejmowanych wobec tych podmiotów. Pismem z dnia [...] lipca 2025 r. przesłanym na wskazany we wniosku adres poczty elektronicznej Organ poinformował Skarżącego, iż w całości podtrzymuje stanowisko przedstawione w odpowiedzi z dnia [...] lipca 2025 r G. J. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania w/w wniosku kwestionując poprawność stanowiska zaprezentowanego przez pytany podmiot. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługiwała na uwzględnienie. Wskazać należy, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902) określa informację publiczną bardzo szeroko, jako każdą informację w sprawach publicznych. Zgodnie z jej art. 1 ust. 1 i art. 61 Konstytucji RP informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Ustawa powyższa nie definiuje pojęcia sprawy publicznej. W związku z tym, dla wyjaśnienia pojęcia sprawy publicznej, należy kierować się treścią art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na prawo do informacji publicznej, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, składa się również uprawnienie do wglądu do dokumentów urzędowych, których definicja zawarta jest w art. 6 ust. 2 cytowanej ustawy. Tak więc informacją publiczną jest zarówno informacji o działalności organów władzy publicznej, jak i treść dokumentów i innych materiałów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, które na gruncie tej ustawy zostały zobowiązane do udostępnienia informacji, które mają walor informacji publicznej, treści wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów urzędowych, odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi, bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są więc nią też m.in treści dokumentów i materiałów bezpośrednio wytworzonych przez organy. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno - techniczną. Żaden przepis prawa nie nakłada na dysponenta takiej informacji obowiązku nadawania tejże czynności szczególnej formy. Ważne także przy tym jest, że dostęp do informacji publicznej realizowany jest w pierwszej kolejności przez wgląd do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy). Oznacza to, że skarżący, zainteresowany uzyskaniem dostępu do wskazanej informacji swoje prawo do informacji publicznej może zrealizować, udając się do organu w celu zapoznania się z treścią tych dokumentów lub też może to nastąpić w inny wskazany przez skarżącego sposób, choćby poprzez wydanie kserokopii dokumentów. Ostatecznie to bowiem wnioskodawca określa formę, w jakiej organ ma mu udostępnić żądaną informację. Tak więc organ administracji publicznej, lub inny podmiot o jakim mowa w art. 4 ust.1 omawianej ustawy, rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej mógł: 1. udostępnić żądaną informację bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1), 2. powiadomić stronę w ww. terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2), 3. udostępnić informację zgodnie z wnioskiem - po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty, związanej z dodatkowymi kosztami spowodowanymi wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia, które to powiadomienie winno nastąpić w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 15 ustawy), 4. odmówić udostępnienia żądanej informacji w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy), 5. powiadomić pismem wnioskodawcę, iż żądana informacja nie ma charakteru publicznego, 6. powiadomić pismem wnioskodawcę, iż nie posiada żądanej informacji, 7. powiadomić pismem wnioskodawcę, że istnieje odrębny od ustawy o dostępie do informacji publicznej tryb dostępu do żądanych danych. Bezczynność lub przewlekłość organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega więc z reguły na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno - technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje m.in. z uwagi na błędne zakwalifikowanie żądanej informacji jako nie posiadającej przymiotu informacji publicznej, błędne uznanie istnienia odrębnego trybu dostępu do informacji lub na błędne przeświadczenie że udostępnił ją w BIP, lub też na tym, że organ "milczy" wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należało, iż okolicznością niesporną i nie budzącą wątpliwości Sądu było to, że adresat wniosku jest co do zasady zobowiązany do udostępniania informacji publicznej jak i to, że przedmiotem wniosku była informacja o takim właśnie charakterze. Stąd istota sporu na obecnym etapie postępowania sprowadzała się do oceny tego, czy – a jeśli tak to kiedy - organ rozpoznał wniosek inicjujący postępowanie, w jeden z w/w prawem przewidzianych sposobów. Jak wynika z całokształtu dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych organ pismem z dnia [...] lipca 2025r. udzielił odpowiedzi na wniosek podnosząc m.in., że dostęp do żądanych danych reguluje ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, stanowiąca w tym zakresie lex specialis w stosunku do ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z tezą postawioną przez pytany podmiot, o istnieniu odrębnego od przewidzianego w ustawie o dostępie do informacji publicznej trybu dostępu do żądanych danych tut. Sąd w pełni się zgadza. W myśl ugruntowanych od lat poglądów judykatury przepisy w/powołanego aktu prawnego (art.50) ustalają katalog podmiotów uprawnionych do uzyskania danych z kont płatników składek. Jest to regulacja samoistna i odrębna od przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej (patrz m.in. wyrok NSA z 17 października 2017r. sygn. akt I OSK 105/17 czy wyrok WSA w Warszawie z 7 października 2022r. sygn.. akt II SAB/Wa 834/21). Rozpoznając niniejszą skargę zwrócić należało też uwagę na to, że w myśl art. 1 ust.2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacją publiczną. Powołany przepis dopuszcza więc możliwość odmiennego, niż w omawianej ustawie, uregulowania kwestii dostępu do informacji publicznej w innych aktach prawnych. Konsekwencją takiego unormowania jest to, że ustawodawca dopuszcza możliwość, by w innych normach prawnych znajdowały się regulacje odmienne od zawartych w omawianej ustawie, a więc także m.in. np. zawężające krąg podmiotów uprawnionych do dostępu do informacji publicznej czy tez odmiennie regulujących jego przedmiot lub zasady. Stąd więc w sytuacji, gdy inna ustawa zawiera w sobie unormowania dotyczące dostępu do informacji publicznej, to co do zasady nie zachodzi możliwość stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej w celu obejścia tej innej regulacji. Inaczej rzecz ujmując, regulacje dotyczące dostępu do informacji publicznej, zawarte w innych aktach prawnych, wyłączają możliwość domagania się udostępnienia informacji publicznej w oparciu o unormowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zestawiając ze sobą przywołane uwagi tut. Sądu doszedł do wniosku, że powyższe świadczy niezbicie o tym, że organ nie znalazł się w bezczynności w rozpoznaniu spornego wniosku gdyż poinformował wnioskodawcę w ustawowym terminie o istnieniu odrębnego od u.d.i.p. trybu dostępu do żądanych danych. Stąd Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).