II SAB/Wa 764/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Lucyna Staniszewska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. J. na bezczynność Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Minister Rodziny i Polityki Społecznej dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku A. J. z dnia [...] września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz A. J. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przedmiotem skargi A. J. (dalej: "Skarżąca") jest bezczynność Ministra Rodziny i Polityki Społecznej (dalej: "MRiPS", "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] września 2023 r., przekazanym drogą elektroniczną, Skarżąca zwróciła się do Ministra Rodziny i Polityki Społecznej o udostępnienie, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.), dalej: "u.d.i.p.", informacji dotyczących sporządzonej przez Ministerstwo list chorób genetycznych uprawniających do bezterminowego orzekania o niepełnosprawności, a mianowicie: 1) kiedy lista od ekspertów trafiła do Ministerstwa, kto (komórka-organ) ją zamówił, 2) kto (komórka) pracował nad tą listą, 3) na jakiej podstawie dokonano zmian na liście, 4) czy istnieje dokument, w którym oszacowano konsekwencje wprowadzenia listy w pełnej (eksperckiej) i okrojonej (ministerialnej) wersji, 5) jeśli tak, proszę o udostępnienie. Pismem z dnia [...] listopada 2023 r. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rodziny i Polityki Społecznej polegającą na nierozpoznaniu wniosku z dnia [...] września 2023 r. zarzucając organowi naruszenie art. 10 ust 1 w związku z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. polegające na zaniechaniu udzielenia Skarżącej odpowiedzi na wniosek bez zbędnej zwłoki, w terminie nie później niż 14 dni od dnia złożenia wniosku. W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o: - zobowiązanie MRiPS do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] września 2023 r., w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku wydanego w niniejszej sprawie; - stwierdzenie, że MRiPS dopuścił się bezczynności w sprawie zainicjowanej ww. wnioskiem, - wymierzenie MRiPS grzywny w wysokości do dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2022, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, - zasądzenie od MRiPS na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że pismo z dnia [...] września 2023 r. stanowi wniosek o udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu w art. 1 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Wynika z niego wyraźnie, co jest przedmiotem żądania, a ponadto dotyczy czynności i zachowań podmiotu wykonującego zadania publiczne podejmowanych w zakresie realizacji takiego zadania. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. organ powinien udzielić odpowiedzi na pytania zadane przez Skarżącą nie później niż do dnia [...] października 2023 r., czego jednak nie uczynił. Organ pozostaje zatem w bezczynności w rozpoznaniu wniosku od dnia [...] października 2023 r., naruszając tym samym art. 10 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Skarżąca podniosła, że działania podejmowane przez organ świadczą o zawinionym zignorowaniu - wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - terminu na rozpoznanie wniosku. Organ jakiekolwiek pierwsze działania w sprawie podjął po przekroczeniu terminu na rozpatrzenie wniosku. W dniu [...] października 2023 r., w odpowiedzi na inne zapytanie Skarżącej, organ zapewnił, że "o odpowiedzi nt. listy chorób pamiętamy". Nie określił jednak przyczyn zwłoki w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] września 2023 r. oraz terminu jego rozpoznania. W dniu [...] października 2023 r. organ poinformował Skarżącą, że otrzyma odpowiedź na zadane pytania do dnia [...] października 2023 r., jednak i ten termin nie został dotrzymany. Natomiast w rozmowie telefonicznej w dniu [...] listopada 2023 r. pracownik organu oświadczył Skarżącej jest mu znany fakt nierozpoznania wniosku, jednak nie był on w stanie wyjaśnić przyczyn takiego stanu rzeczy. Zdaniem Skarżącej, nawet gdyby rozpatrywać maila z dnia [...] października 2023 r. jako próbę przedłużenia przez organ terminu rozpoznania wniosku, to należy ją uznać za podjętą z rażącym naruszeniem art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Po pierwsze, nowy termin został wskazany po upływie 14 dni od dnia wpływu wniosku do organu, co samo w sobie stanowi naruszenie ww. przepisu. Po drugie, organ wskazując nowy termin rozpoznania wniosku nie wskazał żadnych przyczyn uzasadniających jego rozpoznanie w wyznaczonym przez siebie terminie. Ma to znaczenie o tyle, że dysponenci informacji publicznej nie mogą dowolnie wyznaczać terminów udostępnienia żądanych informacji publicznych, terminy te powinny wynikać z powodów bezpośrednio związanych z niedotrzymaniem terminu w udostępnieniu konkretnej informacji publicznej. W świetle powyższego bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku Skarżącej należy interpretować jako wyraz świadomego i rażącego lekceważenia przez organ prawa do niezwłocznego otrzymania informacji publicznej, stanowiącego narzędzie umożliwiające skuteczne sprawowanie kontroli społecznej nad działaniami organów władzy publicznej. Organ świadomie pozorował rozpoznawanie wniosku i wielokrotnie wprowadzał Skarżącą w błąd co do stanu sprawy i terminu jego załatwienia, co powinno zostać uwzględnione przy określaniu wymiaru żądanej grzywny. Pismem z dnia [...] listopada 2023 r., przekazanym drogą elektroniczną, organ poinformował Skarżącą, że w celu opracowania listy rzadkich schorzeń genetycznych charakteryzujących się jednorodnym przebiegiem i nierokujących, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, poprawy klinicznej ani funkcjonalnej kwalifikujących do zaliczenia dziecka do osób niepełnosprawnych na okres do ukończenia przez nie 16 roku życia, w Biurze Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych prowadzone były prace analityczne przy udziale krajowych ekspertów w dziedzinie medycyny zajmujących się diagnozowaniem i leczeniem chorób rzadkich. Przygotowany na podstawie tych prac wykaz niektórych rzadkich schorzeń genetycznych został przekazany do Ministra Zdrowia, celem zaopiniowania i przekazania sugestii Ministerstwa Zdrowia o prawidłowości wyboru tych schorzeń genetycznych jako charakteryzujących się jednorodnym i niezmiennym przebiegiem oraz nie rokujących, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, poprawy klinicznej ani funkcjonalnej. Organ wskazał również, że w dniu 28 września 2023 r. Krajowa Rada Konsultacyjna do Spraw Osób Niepełnosprawnych podjęła uchwałę nr 6/2023 w sprawie chorób rzadkich rekomendującą rezygnację z koncepcji wprowadzenia do wytycznych dla członków składów orzekających listy chorób rzadkich, uwarunkowanych genetycznie o jednorodnym i trwałym przebiegu, nierokujących poprawy, stanowiącej dla zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności podstawę do wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności na stałe, postulując równocześnie opracowanie przez ekspertów w dziedzinie nauk medycznych wytycznych do orzekania o niepełnosprawności osób nie tylko z rzadkimi chorobami uwarunkowanymi genetycznie, ale również innymi schorzeniami, które mają jednorodny i trwały przebieg oraz nie rokują poprawy stanu zdrowia. W związku z powyższym rozpoczęto prace nad opracowaniem kształtu kolejnych wytycznych dla Zespołów z uwzględnieniem stanowiska Rady. Wytyczne dotyczące ww. schorzeń mają uzupełnić funkcjonujące już wytyczne i stanowić dodatkowy materiał pomocniczy dla orzeczników. Organ zaznaczył przy tym, że posiadanie przez osobę orzekaną rozpoznania jednostki chorobowej z jakiejkolwiek listy schorzeń nie jest tożsame z kwalifikacją tej osoby do niepełnosprawności, albowiem warunkiem koniecznym dokonania kwalifikacji do osób niepełnosprawnych jest spełnienie określonych przesłanek, zdefiniowanych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i wytyczne nie mogą stanowić odmiennego rozwiązania. Następnie w piśmie z dnia [...] grudnia 2023 r., przekazanym drogą elektroniczną, organ odniósł się do pytań zawartych we wniosku z dnia [...] września 2023 r. informując, że: 1) propozycja listy rzadkich schorzeń genetycznych charakteryzujących się jednorodnym przebiegiem i nierokujących, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, poprawy klinicznej ani funkcjonalnej została przygotowana w wyniku zaproszenia przez P. W. - Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych Sekretarza Stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej ekspertów w dziedzinie nauk medycznych do opracowania wykazu rzadkich schorzeń genetycznych charakteryzujących się jednorodnym przebiegiem i nierokujących, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, poprawy klinicznej ani funkcjonalnej; propozycja ww. listy opracowana przez zespół ekspertów została przekazana do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej w dniu [...] kwietnia 2023 r., 2) prace nad listą rzadkich schorzeń genetycznych charakteryzujących się jednorodnym przebiegiem i nierokujących, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, poprawy klinicznej ani funkcjonalnej były następnie prowadzone w Biurze Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, 3) propozycje zmian w ww. liście schorzeń genetycznych zgłaszane są przez pracowników Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w oparciu o posiadaną przez nich wiedzę specjalistyczną w zakresie medycyny oraz kryteriów stosowanych w postępowaniu o ustalenie niepełnosprawności w oparciu o spełnianie kryterium uznania za schorzenie genetyczne charakteryzujące się jednorodnym przebiegiem i nierokującym, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, poprawy klinicznej ani funkcjonalnej dla potrzeb zastosowania w orzecznictwie o niepełnosprawności, 4) pytanie nie zawiera sformułowań pozwalających na wywnioskowanie o jaki charakter konsekwencji chodzi; niemniej na etapie prac nad samą listą obszarem prac jest wyłącznie analiza jednostek chorobowych pod kątem kryterium uznania za schorzenie genetyczne charakteryzujące się jednorodnym przebiegiem i nierokującym, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, poprawy klinicznej ani funkcjonalnej dla potrzeb zastosowania w orzecznictwie o niepełnosprawności, 5) patrz pkt 4. W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi w całości oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu organ wskazał w szczególności, że zgodnie z art. 34 ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100, ze zm.) wykonywanie zadań wynikających z tej ustawy nadzoruje Pełnomocnik będący sekretarzem stanu w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Nadzór, o którym mowa we wskazanym przepisie, realizowany jest, stosownie do ustępu 3 pkt 4 ww. przepisu, poprzez koordynację polegającą na opracowywaniu standardów w zakresie realizacji zadań określonych w ustawie. Przy podejmowaniu decyzji w zakresie przygotowywania standardów, w tym standardów postępowania dla członków zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności, osoba sprawująca urząd Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych powinna posiadać pewien zasób wiedzy co do dziedziny czy przedmiotu, którego opracowane standardy będą dotyczyć. Może w związku z tym, ze względu na ogromną różnorodność standaryzacji zadań realizowanych na rzecz osób niepełnosprawnych, korzystać z opinii ekspertów i powoływanych ad hoc zespołów eksperckich. Wypracowane przez ekspertów opinie, jak i inne materiały poglądowe, nie są jednak informacją publiczną, jeżeli nie dotyczą konkretnego aktu będącego już przedmiotem toczącego się postępowania legislacyjnego lub programu w zakresie realizacji zadań publicznych na rzecz osób niepełnosprawnych. Są natomiast dokumentem wewnętrznym służącym gromadzeniu informacji, które w przyszłości mogą, ale nie muszą zostać wykorzystane w procesie decyzyjnym. Trzeba przy tym dodać, że opinie, ekspertyzy, czy materiały poglądowe mające jedynie charakter poznawczy nie odnoszą się wprost do obowiązku podjęcia przyszłych działań przez Pełnomocnika, a mają jedynie poszerzyć zakres wiedzy i informacji przez niego posiadanych i przydatnych w podejmowaniu decyzji. Dlatego poddanie tego procesu ścisłej kontroli społecznej byłoby niecelowe i utrudniłoby proces kształtowania się stanowisk uzgadniania i ścierania się opinii dotyczących istniejącego stanu rzeczy, jego oceny oraz ewentualnej potrzeby zmian oraz określenia ich kierunku. Opinie, ekspertyzy i materiały poglądowe stanowią zatem jeden z elementów wewnętrznego postępowania, którym Pełnomocnik nie jest związany, a jego decyzja co do dalszych kierunków działania nie musi być uwarunkowana treścią i wynikiem sporządzonych na jego zlecenie opinii, analiz, czy ekspertyz. Lista rzadkich schorzeń genetycznych charakteryzujących się jednorodnym przebiegiem i nierokujących, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, poprawy klinicznej ani funkcjonalnej, kwalifikujących do zaliczenia dziecka przez zespoły orzekające o niepełnosprawności do osób niepełnosprawnych na okres do ukończenia przez dziecko 16 roku życia, została opracowana przez zespół czterech specjalistów w dziedzinie nauk medycznych zaproszonych do jej sporządzenia przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Stanowiła ona dokument wewnętrzny organu administracji stworzony na okoliczność prowadzonych przez Pełnomocnika analiz w celu rozważenia zasadności opracowania standardów (wytycznych) dla lekarzy członków zespołów orzekających o niepełnosprawności. Na "roboczy" charakter opracowanego dokumentu jednoznacznie wskazuje treść pisma z dnia [...] kwietnia 2023 r. przekazującego od zaproszonych specjalistów Pełnomocnikowi Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych oraz pracownikom Biura Pełnomocnika listę i wprowadzenie do listy, a mianowicie określenie jej jako "materiału do dyskusji". Gros pozycji listy zawiera nazewnictwo w języku obcym, co również świadczy, iż przekazany materiał ma charakter wybitnie ekspercki i adresowany jest do określonej grupy specjalistów. Dalsze prace nad opracowaniem listy rzadkich schorzeń genetycznych charakteryzujących się jednorodnym przebiegiem i nierokujących, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, poprawy klinicznej ani funkcjonalnej w zakresie analizy pod kątem wyżej wymienionych kryteriów poszczególnych pozycji z przesłanej w dniu [...] kwietnia 2023 r. listy były prowadzone w Biurze Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. W ich wyniku powstały wewnętrzne opracowania, które nadal nie mają jakiegokolwiek waloru oficjalności. a zawierają jedynie kolejne propozycje do listy. Zatem jest to kolejny "roboczy" dokument organu administracji, który jeśli nawet zawierał propozycje rozwiązań, to mieścił się w zakresie swobody niezbędnej dla podjęcia prawidłowej decyzji po rozważeniu wszystkich racji przemawiających za różnorodnymi możliwościami nadania liście finalnego kształtu. Wszystko wyżej stanowi zatem stadium prac analitycznych organu administracji na drodze do ewentualnego wytworzenia dokumentu mogącego mieć charakter informacji publicznej. W żaden sposób nie przesądza, na tym etapie, o potencjalnych kierunkach działania organu administracji. Służy zgromadzeniu niezbędnych materiałów i wymianie poglądów koniecznych do podjęcia końcowych, ostatecznych decyzji, co oznacza, że nie będąc wyrazem stanowiska organu administracji, nie stanowi informacji publicznej. Tym samym, w sytuacji, gdy Skarżąca żądała udzielenia informacji, która nie jest informacją publiczną, organ administracji nie miał obowiązku udzielania odpowiedzi na jej wniosek w trybie art 13 ust. 1 u.d.i.p. Obszerna informacja odnośnie działań organu administracji przedstawiana została w przekazanym drogą elektroniczną piśmie z dnia [...] listopada 2023 r. oraz uzupełniona w piśmie z dnia [...] grudnia 2023 r. Podsumowując organ wskazał, iż w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy zasadnym jest przyjęcie, że MRiPS nie pozostawał w bezczynności, a zatem nie zachodzi podstawa do wymierzenia organowi administracji grzywny, o którą wnosi Skarżąca, jak i zwrotu kosztów przez nią poniesionych na okoliczność zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana w oparciu o art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.". Przepisy te stanowią, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1615 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę procesową strony przez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia, czy też - jak w sprawie niniejszej - przez rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W świetle powołanej ustawy, aby uchylić się od zarzutu bezczynności, podmiot zobowiązany powinien: udostępnić wnioskowaną informację publiczną, jeśli znajduje się w jej posiadaniu (art. 10 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej bądź jeśli stwierdzi, że brak jest szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej przetworzonej (art. 16 i art. 17 u.d.i.p. w związku z art. 5 i art. 3 ust. 1 u.d.i.p.); poinformować, że w danej sprawie przysługuje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); poinformować, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); poinformować, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje w formie czynności materialno-technicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W przypadku, gdy - wbrew ocenie podmiotu zobowiązanego - wnioskodawca uznaje, że żądane przez niego informacje stanowią informację publiczną i powinny być udostępnione w trybie u.d.i.p., może kwestionować stanowisko tego podmiotu wnosząc skargę na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. W postępowaniu zainicjowanym taką skargą sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., dokonuje weryfikacji czy wniosek został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej (warunek podmiotowy), czy żądane informacje posiadają walor informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. (warunek przedmiotowy) oraz czy wniosek został rozpatrzony w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami. Nie ulega wątpliwości, że wniosek Skarżącej z dnia [...] września 2023 r. został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej - Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, a więc organu administracji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Przedmiotem ww. wniosku są pytania dotyczące "listy chorób genetycznych uprawniających do bezterminowego orzekania o niepełnosprawności". O tym, że w celu opracowania listy rzadkich schorzeń genetycznych charakteryzujących się jednorodnym przebiegiem i nierokujących, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, poprawy klinicznej ani funkcjonalnej, kwalifikujących do zaliczenia dziecka do osób niepełnosprawnych na okres do ukończenia przez nie 16 roku życia, w Biurze Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych prowadzone były prace analityczne przy udziale krajowych ekspertów w dziedzinie medycyny zajmujących się diagnozowaniem i leczeniem chorób rzadkich, MRiPS szczegółowo poinformował Skarżącą w piśmie z dnia [...] listopada 2023 r. W ww. piśmie organ wskazał jednocześnie, że Krajowa Rada Konsultacyjna do Spraw Osób Niepełnosprawnych uchwałą z dnia 28 września 2023 r. nr 6/2023 w sprawie chorób rzadkich zarekomendowała rezygnację z koncepcji wprowadzenia do wytycznych dla członków składów orzekających listy chorób rzadkich, uwarunkowanych genetycznie o jednorodnym i trwałym przebiegu, nierokujących poprawy, stanowiącej dla zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności podstawę do wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności na stałe, postulując równocześnie opracowanie przez ekspertów w dziedzinie nauk medycznych wytycznych do orzekania o niepełnosprawności osób nie tylko z rzadkimi chorobami uwarunkowanymi genetycznie, ale również innymi schorzeniami, które mają jednorodny i trwały przebieg oraz nie rokują poprawy stanu zdrowia. W związku z ww. uchwałą podjęto prace nad opracowaniem kształtu kolejnych wytycznych dla Zespołów uwzględniających stanowisko Rady. Z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że pytania Skarżącej dotyczące listy rzadkich schorzeń genetycznych charakteryzujących się jednorodnym przebiegiem i nierokujących, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, poprawy klinicznej ani funkcjonalnej, kwalifikujących do zaliczenia dziecka do osób niepełnosprawnych na okres do ukończenia przez nie 16-go roku życia, stanowią informację publiczną. Prace prowadzone nad ww. listą i nad wytycznymi dla zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności prowadzone były w związku z wykonywaniem zadań publicznych przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, co wprost wskazał MRiPS w udzielonych Skarżącej odpowiedziach. Zgodnie natomiast z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna to każda informacja o sprawie publicznej. Sprawą publiczną jest każda informacja o działalności publicznej podmiotów wykonujących zadania publiczne. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego - dobra ogółu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej. Definiuje się ją jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych o charakterze publicznym (por. wyroki NSA: z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 123/06, publ. LEX nr 291357; z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14; z dnia 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1574/19; publ. CBOSA). Przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej określa art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Skoro zatem pytania dotyczące prac nad omawianą listą rzadkich schorzeń genetycznych, zawarte we wniosku z dnia [...] września 2023 r., stanowią informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p., to MRiPS zobowiązany był do udzielenia odpowiedzi na te pytania w ustawowym terminie. Termin ten, o czym była mowa powyżej, określa art. 13 u.d.i.p. ustanawiając zasadę udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, zaś ewentualna zwłoka w udostępnieniu informacji publicznej powinna być uzasadniona poprzez wskazanie konkretnych przyczyn takiego stanu rzeczy. Przyjęcie terminu 14-dniowego wynika z faktu, że na gruncie u.d.i.p. postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej stanowi procedurę uproszczoną i niesformalizowaną. Wydłużenie terminu 14-dniowego, wskazanego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., może nastąpić w przypadku braku możliwości udzielenia informacji publicznej. Podmiot udostępniający jest jednak zobligowany do powiadomienia wnioskodawcy przed upływem tego terminu o powodach opóźnienia oraz do wyznaczenia dodatkowego terminu udostępnienia informacji. Ustawa nie wskazuje, jakie powody opóźnienia są dopuszczalne w świetle postanowienia art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Należy jednak przyjąć, że podmiot udostępniający nie będzie mógł w sposób dowolny uzasadniać niedotrzymania terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W grę mogą wchodzić powody, które są bezpośrednio związane z brakiem możliwości rozpoznania wniosku w ustawowym terminie. Z akt sprawy nie wynika, aby organ wywiązał się z obowiązku terminowego rozpoznania wniosku w sposób prawidłowy. Nie udzielił bowiem odpowiedzi na wniosek w ww. 14-dniowym terminie, nie przedłużył również skutecznie tego terminu w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Odpowiedź na wniosek została udzielona przez organ dopiero w dniu [...] grudnia 2023 r. (wcześniejsze pismo z dnia [...] listopada 2023 r. nie zawiera odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku, lecz ogólne informacje w sprawie prac nad przedmiotową listą rzadkich schorzeń genetycznych). Zatem organ w dacie wniesienia skargi do Sądu pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] września 2023 r., bezczynność ta ustała natomiast w dniu [...] grudnia 2023 r. Bez istotnego znaczenia dla powyższej oceny pozostaje stanowisko organu przedstawione w odpowiedzi na skargę. Organ podkreślał bowiem "roboczy", wewnętrzny charakter listy rzadkich schorzeń genetycznych charakteryzujących się jednorodnym przebiegiem i nierokujących, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, poprawy klinicznej ani funkcjonalnej, kwalifikujących do zaliczenia dziecka do osób niepełnosprawnych na okres do ukończenia przez nie 16-go roku życia. Rzecz jednak w tym, że Skarżąca nie wnioskowała o udostępnienie jej dokumentu w postaci ww. listy schorzeń, lecz o udostępnienie informacji na temat prac nad omawianą listą. Informacje te dotyczą ustawowych, a więc publicznych zadań i działań organu w związku z tym stanowią informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że nawet w przypadku, gdy objęta wnioskiem informacja - w ocenie organu - nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., organ ma obowiązek poinformować o tym wnioskodawcę w ustawowym 14-dniowym terminie. Na organie spoczywa bowiem obowiązek rozpoznania wniosku, zaś poinformowanie, że dana informacja nie posiada waloru informacji publicznej, stanowi jeden ze sposobów rozpoznania wniosku. Zaniechanie rozpoznania wniosku w ustawowym terminie, skutkuje bezczynnością organu na gruncie u.d.i.p. Biorąc pod uwagę fakt, że w niniejszej sprawie MRiPS, wprawdzie z naruszeniem ustawowego terminu, ale rozpoznał wniosek Skarżącej z dnia [...] września 2023 r. przed datą wyrokowania, Sąd nie miał podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania ww. wniosku, o co wnioskowała Skarżąca. Sąd jednak stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jednak bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA). Wskazuje się również, że orzeczenie kwalifikowanej postaci bezczynności wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności, które należy rozpatrywać indywidualnie. Przyjmowana w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnia art. 149 § 1a p.p.s.a. rażące naruszenie prawa w odniesieniu do bezczynności podmiotu zobowiązanego łączy z bezczynnością o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającą miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA: z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt Il OSK 151/21; z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt I FSK 644/21, z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 2439/20; publ. CBOSA). W okolicznościach niniejszej sprawy 14-dniowy termin rozpoznania wniosku nie został zachowany, jednak przekroczenie to nie wynikało z celowego zaniechania organu, czy też lekceważącego traktowania obowiązków wynikającego z konstytucyjnego prawa do informacji (art. 61 Konstytucji RP). Wynikało natomiast, w ocenie Sądu, z wątpliwości organu co do charakteru informacji objętych wnioskiem, na co wskazywano w odpowiedzi na skargę. Błędna kwalifikacja tychże informacji jako "wewnętrznych", nie stanowi o tym, że bezczynność miała charakter rażący. Sąd nie dostrzegł postaw do wymierzenia organowi z urzędu grzywny w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tym zakresie skargę oddalił. Wymieniony środek prawny Sąd stosuje bowiem fakultatywnie, zaś okoliczności faktyczne sprawy nie wymagały jego zastosowania. Wymierzenie grzywny służy bowiem realizacji funkcji dyscyplinującej, jak też represyjnej oraz prewencyjnej i ma na celu zapobieganie ewentualnym przyszłym działaniom podmiotu zobowiązanego narażającym wnioskodawców na negatywne skutki bezczynności. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny byłby uzasadniony w razie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez organ, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Brak było zatem podstaw do uwzględnienia skargi w powyższym zakresie. Z tych przyczyn, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. O oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 3 sentencji. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącego w stawce minimalnej, Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., jak w punkcie 4 sentencji wyroku.