II SAB/Wa 710/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność [...] S.A. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że [...] S. A. z siedzibą w [...] dopuściły się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność [...] S.A. z siedzibą w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od [...] S.A. z siedzibą w [...] na rzecz J. M. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skarżący, zwany dalej "Wnioskodawcą", zarzucił [...] S.A., zwanej dalej "Spółką", bezczynność przy rozpatrywaniu jego żądania udostępnienia informacji publicznej, sformułowanego w piśmie z [...] września 2022 r. Wskutek bezczynności Spółki zarzucono naruszenie: - art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej - przez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, - art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej "ustawą o informacji", w zakresie, w jakim przepis ten stanowi, że informację nieudostępnioną w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, udostępnia się na wniosek - przez błędne zastosowanie, polegające na braku zrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W skardze wniesiono o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku. W uzasadnieniu skargi poniesiono m.in.: - [...] września 2022 r. - za pomocą platformy epuap – Wnioskodawca wystąpił do Spółki o udostępnienie: - informacji o działaniach podejmowanych w 2022 roku w zakresie organizacji ruchu na ul. [...] w [...]; - dokumentów wytworzonych, otrzymanych i wysłanych w związku z tymi działaniami w okresie od [...] stycznia 2022 r. do dnia odpowiedzi na wniosek, - Wojewoda [...] zobowiązał Prezydenta [...] do wprowadzenia zmian w organizacji ruchu; pomimo upływu długiego okresu brak zmian Prezydent [...] usprawiedliwiał nieuzyskaniem opinii ze strony Spółki w zakresie organizacji ruchu na odcinku dróg, przebiegających przez infrastrukturę przez nią zarządzaną, - dla ustalenia stanu faktycznego Wnioskodawca wystąpił o udostępnienie informacji; do dnia sporządzenia skargi (datowana [...] października 2022 r.) Spółka nie zareagowała na wniosek; tym samym pozostaje w bezczynności, - organizacja ruchu stanowi informację publiczną, podobnie jak i dokumenty związane z wprowadzaniem zmian w tej organizacji; tak więc dokumenty winny być udostępnione na wniosek w sposób i w formie w nim określonej lub poprzez umieszczenie w BIP Spółki, - termin na udostępnienie informacji upłynął [...] września 2022 r.; w dniu sporządzenia skargi przekroczono go dwukrotnie. W odpowiedzi Spółka wniosła o umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podniesiono: - w toku zainicjowanego wnioskiem postępowania Spółka zebrała niezbędny materiał dowodowy w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy (tak: stanowiska biur merytorycznych i dokumenty - w aktach postępowania), - w trakcie prowadzonego postępowania, Wnioskodawca złożył skargę na bezczynność Spółki w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, - rozpoznając wniosek Spółka rozważyła, czy wnioskowana informacja stanowi publiczną, do udostępnienia której jest zobowiązana; ustaliła, że przedmiotem złożonego wniosku jest informacja publiczna; w związku z tym - pismem z [...] października 2022 r. - udzieliła w dniu [...] października 2022 r. Wnioskodawcy odpowiedzi; jednocześnie – wobec treści art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - poinformowała Wnioskodawcę, że złożoną skargę uznaje za zasadną i uwzględnia w całości, - Spółka jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej (informacji o sprawach publicznych) na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy o informacji - jako osoba prawna wykonująca zadania publiczne, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Skarb Państwa jest właścicielem 100% akcji Spółki. - przystępując do rozpoznania każdego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, Spółka w pierwszej kolejności bada, czy wystąpił warunek przedmiotowy stosowania ustawy o informacji - zakres wniosku dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o informacji; innymi słowy czy ustawa znajduje zastosowanie w danej sprawie; ten schemat postępowania wykorzystano również do rozpoznania wniosku; przeanalizowano go, ustalono, że jego przedmiotem jest informacja publiczna i udzielono Wnioskodawcy odpowiedzi, - po wpłynięciu skargi i jej rozpatrzeniu przez Spółkę, uwzględnono ją w całości i dokonano czynności udzielenia odpowiedzi na wniosek; zgodnie z art. 54 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ, którego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania; dany przepis reguluje instytucję samokontroli (autokontroli), której kwintesencją jest umożliwienie organowi administracji publicznej weryfikacji własnego działania (lub braku działania czy też przewlekłości działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę zgodności tego działania (lub braku działania czy też przewlekłości działania) z prawem; warunkiem skorzystania z instytucji samokontroli jest uwzględnienie przez organ administracji publicznej skargi w całości, a więc uznanie przez organ, że zarówno zarzuty, wnioski, jak i wskazana w treści skargi podstawa prawna są uzasadnione; zadośćuczynienie skardze w całości - w rozumieniu art. 54 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - to doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniami strony wynikającymi z treści skargi; pismem z [...] października 2022 r. poinformowano Wnioskodawcę o uwzględnieniu skargi w całości i jednocześnie udostępniono informację publiczną zgodnie z treścią wniosku; w przypadku skargi na bezczynność organu przez "uwzględnienie skargi w całości" należy rozumieć sytuację, w której organ wydaje akt lub dokonuje czynności; przy tym jest bez znaczenia, czy treść tego zachowania organu jest zgodna z żądaniem skarżącego; przez to zachowanie organ przestaje bowiem tkwić w bezczynności, a tym samym zostaje osiągnięty cel skargi, - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, uwzględnienie skargi przez organ w drodze stosowania instytucji samokontroli będzie z reguły prowadzić do bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie; w związku z tym sąd administracyjny - po otrzymaniu skargi i akt sprawy - może umorzyć postępowanie na mocy art. 161 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - o co Spółka wnosi. W dodatkowym piśmie (k. 55) Wnioskodawca zmodyfikował wniosek skargi – aby Sąd uczynił przedmiotem rozważań kwestię bezczynności na dzień wniesienia skargi. Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zważył, co następuje: Bezczynność organu administracji publicznej - w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje on czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego aktu lub nie wykonano czynności, a w szczególności czy jest to następstwem zawinionej lub niezawinionej opieszałości organu w ich podjęciu lub dokonaniu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w ciągu 14 dni. W terminie tym, obowiązany do udzielenia informacji, powiadamia wnioskodawcę o ewentualnym braku możliwości jej przekazania w danym czasie oraz wskazuje, kiedy ją udostępni - nie później jednak niż po dwu miesiącach od wpływu wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o informacji). Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje natomiast w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o informacji). W judykaturze ukształtował się pogląd, że gdy żądanie udostępnienia informacji nie dotyczy w istocie objętej pojęciem publiczna, bądź organ nie dysponuje w ogóle żądaną informacją, powiadamia się o tym wnioskodawcę pismem (tak: wyrok NSA z 11 grudnia 2002 r., o sygn. II SA 2867/02, publ. Wokanda 2003/6/33). Spory w danym zakresie rozstrzyga zaś sąd administracyjny, w razie wniesienia skargi na bezczynność podmiotu, od którego żądano informacji. W rozpatrywanym przypadku jest poza sporem stan faktyczny w jego istotnych elementach. Wnioskodawca zwrócił się mianowicie o udostępnienie określonych informacji, Spółka zaś ich nie przekazała w terminie zakreślonym art. 13 ust. 1 ustawy o informacji ani też nie wskazała innego terminu w myśl art. 13 ust. 2 danego aktu. Jest też poza sporem, że Spółka należy do podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji publicznej - wobec treści art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o informacji - zaś żądane wiadomości stanowią informacji publiczną, jako dotycząca wykonywania zadań Spółki o charakterze publicznoprawnym - organizacja ruchu na drogach publicznych (tak zreferowane wcześniej stanowiska stron). Termin załatwienia wniosku w rozpatrywanej sprawie upłynął [...] września 2022 r. Organ nie poinformował Wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację - stosownie do treści art. 13 ust. 2 ustawy o informacji. Wobec rozpatrzenia wniosku i udostępnienia żądanych informacji na dzień orzekania, Sąd nie miał podstaw, aby zobowiązać organ do rozpatrzenia wniosku. W tej sytuacji należało stwierdzić jedynie, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Nie miała ona jednocześnie charakteru rażącego. Rażące naruszenie prawa - w kontekście bezczynności przy udostępnianiu informacji publicznej - występuje, gdy bez wątpliwości z okoliczności sprawy wynika, że obowiązany podmiot uchylał się celowo od powinności realizacji ustawowego obowiązku, bądź oczywiście nie podjął stosownych działań organizacyjnych w celu obsługi wniosków w danym przedmiocie. Wobec wyjaśnił Spółki, w przedmiotowej sprawie przypadek taki nie wystąpił, choć nie wskazano przyczyn niepoinformowania Wnioskodawcy o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie wskazanym art. 13 ust. 1 ustawy o informacji, co skutkowało wniesieniem skargi. Jednocześnie jednak informacji udzielono w terminie zakreślonym art. 13 ust. 2 danego aktu jako maksymalny. Chybione są wprawdzie zarzuty skargi, co do naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego, dotyczących zakresu prawa do informacji publicznej. Skarga była jednak zasadna we wskazanym wyżej zakresie. Sąd nie uwzględnił wniosku Spółki o umorzenie postępowania sądowego. W judykaturze ugruntowała się bowiem stanowisko, że ustanie bezczynności organu na dzień wyrokowania nie zwalnia Sądu z powinności oceny, czy stan taki nie występował na dzień wniesienia skargi oraz ewentualnego charakteru bezczynności (czy była ona rażąca). W rozpatrywanym przypadku niewątpliwie bezczynność Spółki wystąpiła. Wypada też odnotować, że - uwzględniając skargę na bezczynność, przez udzielenie informacji - Spółka nie miała sposobności - nie przewidziano ku temu stosownej formy procesowej - dla oceny, czy jej bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie może czynić temu zadość zwykłe, skierowane do strony pismo – tak: wystąpienie Spółki do Wnioskodawcy z [...] października 2022 r. Ten bowiem potrzymał skargę (tak pismo k. 55). Przemawia to także przeciw prezentowanej przez Spółkę koncepcji zasadności umorzenia postępowania przed sądem. Orzekanie w przedmiocie charakteru bezczynności ma wszak - z woli prawodawcy - charakter obligatoryjny - tak sformułowanie "stwierdza" użyte w art. 149 § 1a ustawy - Prawo postępowaniu przed sądem administracyjnymi. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w pkt 3 wobec treści art. 200 wskazanego aktu. Zasądzone koszty to uiszczony wpis od skargi. ----------------------- 9