II SAB/Wa 704/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. J. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę

W piśmie z dnia 21 lipca 2025 r. M. J. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lipca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości organu, wypłatę 20.000 zł odszkodowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. We wniosku z dnia [...] lipca 2025 r. skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie wszystkich sygnatur dla I i II instancji, w których brała udział adw. J. P. jako adwokat z urzędu zarówno dla spraw cywilnych, jak i karnych od 2003 r.. Prosił o: 1. sygnatury; 2. daty postępowań dla I i II instancji; 3. dane sędziów - imię i nazwisko; 4. dane biegłych i kuratorów - imię i nazwisko; 5. dane innych pełnomocników - imię i nazwisko. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w jego ocenie wniosek został sformułowany w sposób precyzyjny. Natomiast organ nie udzielił odpowiedzi do dnia wniesienia skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Organ wyjaśnił, że w odpowiedzi na wniosek z dnia [...] lipca 2025 r. w piśmie z dnia 10 lipca 2025 r. poinformował wnioskodawcę o konieczności wydania decyzji odmawiającej udzielenia wnioskowanej informacji, z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej. W związku z tym, że wniosek został nadesłany jedynie na skrzynkę odbiorczą poczty elektronicznej Sądu Okręgowego w [...], organ wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez opatrzenie go podpisem, zgodnie z wymogami niezbędnymi do wydania przez organ decyzji administracyjnej oraz wskazania adresu do korespondencji pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W piśmie zostało także zawarte wyjaśnienie dokonanej oceny w zakresie nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej. Wobec upływu zakreślonego terminu i braku odpowiedzi ze strony wnioskodawcy na powyższe wezwanie, organ pozostawił wniosek z dnia [...] lipca 2025 r. bez rozpoznania, o czym poinformował wnioskodawcę w piśmie z dnia 18 lipca 2025 r. Organ przedstawił następnie argumentację na poparcie tezy, że w niniejszej sprawie doszło do nadużycia przez skarżącego prawa dostępu do informacji publicznej. Prezes Sądu Okręgowego podkreślił, że o ile na wstępnym etapie postępowanie z wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym i wniosek może przyjąć każdą formę, to w sytuacji konieczności wydania decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, powoływanej dalej jako k.p.a.). We wszystkich tych przypadkach, w których ma dojść do podjęcia przez organ aktu administracyjnego, w tym zwłaszcza kwalifikowanego, jakim jest decyzja administracyjna (odmowna oraz o umorzeniu postępowania), bezwzględnie wymagany będzie własnoręczny podpis wnioskodawcy lub podpis elektroniczny na wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a jego brak winien być usuwany w postępowaniu naprawczym, uregulowanym w art. 64 § 2 k.p.a. Organ wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie pozostawienie wniosku z dnia [...] lipca 2025 r. bez rozpoznania było wynikiem niewykonania przez wnioskodawcę nałożonego na niego zobowiązania do uzupełnienia braków formalnych wniosku, uniemożliwiające jednocześnie zakończenie jej wydaniem decyzji administracyjnej, o czym wnioskodawca został poinformowany w piśmie organu z dnia 10 lipca 2025 r. W pismach procesowych z dnia 6 sierpnia 2025 r., z dnia 9 września 2025 r. oraz z dnia 21 listopada 2025 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o przekazanie sprawy do innej apelacji na podstawie art. 25 k.p.a. oraz o wyłączenie organu administracji z postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga na bezczynność nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, powoływanej dalej jako u.d.i.p.), obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, że Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Powyższa okoliczność nie była sporna w niniejszej sprawie. Przechodząc do oceny, czy wnioskowane przez skarżącego we wniosku z dnia [...] lipca 2025 r. informacje stanowią informację publiczną, należy wyjaśnić, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 tej ustawy. W art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e) u.d.i.p. wskazano, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania. We wniosku z dnia [...] lipca 2025 r. skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie informacji o sygnaturach spraw, w których brała udział wymieniona we wniosku pełnomocnik z urzędu, datach, w których postępowania te się toczyły oraz o dane podmiotów, które w tych postępowaniach brały udział. Informacje te jako dotyczące działalności orzeczniczej sądu, bądź stanowiące część dokumentacji zgromadzonej w aktach postępowania sądowego, stanowią w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Okoliczność ta nie była także kwestionowana przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...]. Organ był zatem zobowiązany do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2025 r. w trybie i w terminie przewidzianym w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo i terminowo zrealizował ciążące na nim obowiązki. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2). W przypadkach przewidzianych w ustawie organ może również poinformować wnioskodawcę o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), powiadomić o wysokości opłaty związanej ze sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku (art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Z kolei w myśl art. 16 ust. 1 u.d.i.p. jedynie odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3219/21 oraz z dnia 15 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1398/23, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), z brzmienia przywołanych przepisów wynika, że na gruncie u.d.i.p. należy wyróżnić dwa etapy postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej o różnym co do sformalizowania charakterze. Po pierwsze, w chwili wpłynięcia do organu wniosku o udostępnienie informacji publicznej aktualizuje się obowiązek ustalenia, czy przedmiot wniosku rzeczywiście dotyczy informacji publicznej, czy informacje te znajdują się w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy żądana informacja jest informacją prostą, czy przetworzoną, a także, czy jej udostępnienie nie podlega ograniczeniu ze względu na tajemnice prawnie chronione. Ustalenia te determinują dalszy tok postępowania oraz prawną formę załatwiania wniosku. Jeżeli bowiem wniosek dotyczy informacji publicznej, a nie ma ustawowych ograniczeń w jej udostępnieniu, organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w drodze czynności materialno-technicznej. W tej sytuacji wniosek nie musi spełniać wymogów określonych w k.p.a. Wynika to z braku konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, który żądając informacji publicznej, nie musi wykazać się jakimkolwiek uzasadniającym to interesem faktycznym lub prawnym. Wniosek składany w trybie u.d.i.p. nie musi zatem odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym. Nie stanowi on podania w rozumieniu art. 63 k.p.a., jako że na tym etapie postępowania nie stosuje się przepisów k.p.a. Minimalne wymogi dotyczące takiego wniosku muszą obejmować jasne sformułowanie, z którego wynika, co jest przedmiotem żądania udostępnienia informacji publicznej. Niezbędne jest bowiem wykazanie, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej. Sytuacja zmienia się jednak w momencie "przejścia" do drugiego etapu postępowania, tj., gdy zaistnieją podstawy do wydania decyzji w oparciu o art. 16 u.d.i.p. Od tej chwili wniosek o udostępnienie informacji publicznej musi spełniać wymogi określone w art. 63 k.p.a. Ustalenie, że istnieje podstawa do odmowy udostępnienia informacji publicznej (bądź umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) skutkuje więc koniecznością wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku, jeżeli nie spełnia on wymagań ustalonych w przepisach prawa dla podania. W takiej bowiem sytuacji – mocą art. 16 ust. 2 u.d.i.p. – do decyzji, a w konsekwencji również do postępowania poprzedzającego jej wydanie, znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku znajduje uzasadnienie po dokonaniu powyższej analizy i uzewnętrznieniu zamiaru organu. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wszystkie te przypadki, w których ma dojść do podjęcia przez organ aktu administracyjnego, w tym zwłaszcza kwalifikowanego, jakim jest decyzja administracyjna (odmowna oraz o umorzeniu postępowania), bezwzględnie wymagać będą własnoręcznego podpisu wnioskodawcy (podpisu elektronicznego) na wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a jego brak powinien być usuwany w postępowaniu naprawczym, regulowanym w art. 64 § 2 k.p.a. Zastosowanie art. 16 ust. 2 u.d.i.p. do decyzji odmownej oraz o umorzeniu postępowania oznacza, że przepisy k.p.a. mają zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o dostęp do informacji publicznej, o ile zobowiązany organ zmierza do wydania takiej decyzji. Należy również zauważyć, że jak już wielokrotnie podkreślały to sądy administracyjne (zob. wyroki NSA z dnia 12 lipca 2024 r. sygn. akt. III OSK 2604/23, z dnia 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt III OSK 3136/23, z dnia 2 października 2024 r. sygn. akt III OSK 92/23, z dnia 10 października 2024 r. sygn. akt: III OSK 89/24, III OSK 1087/24 i III OSK 311/24) odmowa udostępnienia informacji publicznej z powodu nadużycia prawa winna nastąpić w formie decyzji wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Stwierdzenie zatem przez organ, że w sprawie doszło do nadużycia przez wnioskodawcę prawa dostępu do informacji publicznej, obliguje go do wydania decyzji administracyjnej odmawiającej udostępnienia żądanej informacji publicznej. Jednak – jak już wyjaśniono – wydanie decyzji administracyjnej może nastąpić jedynie, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej został prawidłowo podpisany. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości (i nie jest kwestionowane przez skarżącego), że wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2025 r., przesłany do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej, nie został opatrzony podpisem własnoręcznym ani odpowiednim podpisem w formie elektronicznej. W związku z zamiarem wydania decyzji administracyjnej, uzewnętrznionym przez organ w piśmie z dnia 10 lipca 2025 r. (nadanym do skarżącego w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), zasadne było zatem wezwanie przez organ skarżącego do podpisania wniosku. W konsekwencji wobec bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku organ prawidłowo pozostawił wniosek z dnia [...] lipca 2025 r. bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Pismo z dnia 18 lipca 2025 r. informujące skarżącego o pozostawieniu jego wniosku bez rozpoznania zostało nadane niezwłocznie po upływie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, tj. po 17 lipca 2025 r. Z tych przyczyn nie można skutecznie zarzucić organowi bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lipca 2025 r. Należy przy tym wyjaśnić, że na tym etapie postępowania przedwczesne byłoby dokonywanie przez Sąd oceny, czy w sprawie doszło do nadużycia przez skarżącego prawa dostępu do informacji publicznej, bowiem tego rodzaju oceny Sąd może dokonać, kontrolując decyzję odmawiającą udostępnienia z tej przyczyny informacji publicznej. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej była jedynie ewentualna bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku z dnia 2 lipca 2025 r. Z przyczyn wyżej podanych Sąd nie stwierdził, by Prezes Sądu Okręgowego w [...] pozostawał w bezczynności, co skutkowało oddaleniem skargi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.