II SAB/Wa 636/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi K. J. na bezczynność PKP [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że PKP [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. pozostawało w bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] września 2020 r.; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od PKP [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na rzecz skarżącego K. J. kwotę 100 zł (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący, zwany dalej "Wnioskodawcą", zarzucił organowi administracji bezczynność przy rozpatrywaniu żądania udostępnienia informacji publicznej, sformułowanego w piśmie z [...] września 2020 r. W skardze wniesiono o: – zobowiązanie organu do rozpatrzenia podania Wnioskodawcy, – zasądzenie od organu na rzecz Wnioskodawcy kosztów procesowych według norm przepisanych. Zarzucono naruszenie: – art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej jako "Konstytucja RP", poprzez błędne zastosowanie i nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek, – art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1429), dalej jako "ustawa o informacji", poprzez brak zastosowania i niezrealizowanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie lub umorzenie postępowania. W uzasadnieniu podniesiono: – pismem z [...] września 2020 r. Wnioskodawca - za pośrednictwem wiadomości e-mail - wystąpił o udzielenie informacji, czy organ posiada elektroniczną skrzynkę podawczą na platformie ePUAP, a jeśli tak, to czy ma ona status podmiotu publicznego i jaki jest jej adres, – pismem z 5 października 2020 r. - także za pośrednictwem wiadomości e-mail - Wnioskodawca przesłał skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia jego żądania z [...] września 2020 r.; pismem z 6 października 2020 r. zwrócono się do Wnioskodawcy z prośbą o przesłanie pliku w formie .pdf - jako że załącznik do pliku przesłano w formacie .xml - nieobsługiwanym wówczas przez organ; z tego względu niemożliwym było otwarcie pliku; tego samego dnia Wnioskodawca zrealizował prośbę organu, – pismem z [...] października 2020 r., organ poinformował Wnioskodawcę o braku obsługiwania przez niego elektronicznej skrzynki podawczej na platformie ePUAP, – skarga Wnioskodawcy powinna ulec odrzuceniu ze względu na jej nieskuteczne złożenie - w formie nieprzewidzianej przez przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.); Wnioskodawca złożył ją bowiem na adres e-mailowy organu, co uznać należy za bezskuteczne; powinien nadesłać ją za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu; tymczasem organ - jako spółka handlowa - nie jest zobowiązany do jej posiadania, – w razie jednak nieuznania przez Sąd powyższej argumentacji, skargę należy oddalić; pismem z [...] października 2020 r. organ udzielił bowiem Wnioskodawcy odpowiedzi na jego wniosek - mimo że nie był do tego zobowiązany; żądane przez Wnioskodawcę informacje są powszechnie dostępne, a więc organ nie jest zobligowany do ich udostępnienia na zasadach wskazanych w ustawie o informacji; obowiązek udostępnienia informacji publicznej nie dotyczy bowiem informacji ogólnodostępnej bądź informacji będącej już w posiadaniu wnioskującego o jego udostępnienie; dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wówczas, gdy informacja fizycznie istnieje, nie została wcześniej udostępniona wnioskodawcy i - co najistotniejsze - nie funkcjonuje w obiegu publicznym, a zainteresowany nie ma do niej innego trybu dostępu; pomijając kwestię tego, że organ - na gruncie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (obecnie opubl. w Dz.U. z 2020 r., poz. 346 ze zm.) - nie jest zobowiązany do posiadania oraz obsługi elektronicznej skrzynki podawczej; gdyby ją posiadał - miałaby obowiązek jej udostępnienia na swojej stronie internetowej; brak udostępnienia elektronicznej skrzynki podawczej na stronie internetowej organu jest bezpośrednią informacją o tym, że jej nie posiada; wnioskowana informacja jest zatem dostępna publicznie; skoro istnieje obowiązek ustawowy co do informowania o posiadaniu skrzynki ePUAP, a jednocześnie brak jest obowiązku, co do powszechnego informowania o braku obsługiwania elektronicznej skrzynki podawczej przez dany podmiot, brak informacji na stronie internetowej organu - w tym w zakładce "BIP" - należy traktować jako udostępnienie informacji o nieobsługiwaniu przez organ elektronicznej skrzynki podawczej, – niezależnie od powyższych przesłanek dotyczących odrzucenia oraz oddalenia skargi - z ostrożności procesowej - wskazano, że organ - pismem z [...] października 2020 r. odpowiedział na żądanie Wnioskodawcy, co uzasadnia wniosek o umorzenie niniejszego postępowania; informacja ta z pewnością dotarła do Wnioskodawcy, bowiem jeszcze tego samego dnia wystosował on odpowiedź polemiczną ze stanowiskiem organu w nim zawartym; uznać więc należy, że rozpatrzono wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dodatkowym pismem (k.46-48 akt sądowych) Wnioskodawca podtrzymał skargę i sformułował polemikę ze stanowiskiem organu. Wskazał na dopuszczalność wnoszenia wniosków o udostępnienie informacji publicznej drogą elektroniczną. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 2 lipca 2019 r., sygn. akt II SAB/Rz 35/19 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej jako "CBOSA" – podniósł z kolei, że obowiązkiem organu jest takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór wszystkich przesyłanych doń podań. Podkreślił, że podpisał skargę podpisem zaufanym – przy użyciu rządowego narzędzia do podpisywania dokumentów w formie elektronicznej. Stąd błędne jest stanowisko organu jakoby skargi nie podpisano prawidłowo. Argumentacja organu jakoby organ nie musiał udostępniać informacji powszechnie znanej, jest bezpodstawna. Żaden przepis ustawowy nie przewiduje bowiem wyłączenia takiej informacji spod rygoru ustawy o informacji. Sąd zważył, co następuje: Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje on czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego aktu lub nie wykonano czynności, a w szczególności czy jest to następstwem zawinionej lub niezawinionej opieszałości organu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni. W terminie tym, obowiązany do udzielenia informacji, powiadamia wnioskodawcę o ewentualnym braku możliwości jej przekazania w danym czasie oraz wskazuje, kiedy zostanie ona udostępniona - nie później jednak niż po dwu miesiącach od wpływu wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o informacji). Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje natomiast w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o informacji). W judykaturze ukształtował się pogląd, że gdy żądanie udostępnienia informacji nie dotyczy w istocie objętej pojęciem publiczna, bądź organ nie dysponuje w ogóle żądaną informacją, powiadamia się o tym wnioskodawcę pismem (tak: wyrok NSA z 11 grudnia 2002 r., o sygn. II SA 2867/02 - dostępny w CBOSA). Spory w danym zakresie rozstrzyga zaś sąd administracyjny, w razie wniesienia skargi na bezczynność podmiotu, od którego żądano informacji. Bezspornie spółka – będąca organem w niniejszej sprawie – podlega regulacjom wskazanym w ustawie o informacji. Natomiast żądana przez Wnioskodawcę informacja ma charakter informacji publicznej. Trafnie w odpowiedzi na skargę opisano istotne elementy przebiegu sprawy, niekwestionowane zresztą przez Wnioskodawcę w dodatkowym piśmie. Potwierdzają to także informacje znajdujące się w przedłożonych Sądowi aktach. W rozpatrywanym przypadku stan faktyczny - szczegółowo zreferowany przez organ - jest zatem poza sporem, w jego istotnych dla sprawy elementach. Wnioskodawca zwrócił się mianowicie o udostępnienie określonej informacji (wniosek z [...] września 2020 r.) – zaś zdaniem organu – wobec treści żądania – wniosek dotyczył wprawdzie informacji publicznej, lecz organ nie był obowiązany do jej udostępnienia w trybie wnioskowym – chodziło bowiem o informację ogólnodostępną. Ma to kluczowe znaczenie w sprawie. Pogląd organu w danym zakresie nie jest trafny. Z treści wniosku z [...] września 2020 r. precyzyjnie wynikało jaka informacja jest przedmiotem zainteresowania Wnioskodawcy. Chodziło o wskazanie, czy organ posiada elektroniczną skrzynkę podawczą na platformie ePUAP, a jeśli tak, to czy ma ona status podmiotu publicznego i jaki jest jej adres. Żądana informacja dotyczy zatem określonego - nieskomplikowanego - zagadnienia, będącego elementem organizacji działań podmiotu wykonującego zadania publiczne w myśl art. 6 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy o informacji. W tym kontekście nie ma wątpliwości więc, że chodzi o informację publiczną w rozumieniu ustawy o informacji. Nie można zgodzić się z organem, że wyczerpująco zrealizował obowiązek informacyjny dotyczący nieposiadania właściwej skrzynki elektronicznej na platformie ePUAP, wyłącznie poprzez niezamieszczenie informacji o jej posiadaniu w BIP. To błędne założenie organu - jego ocena, jakoby żądana informacja nie podlegała udostępnieniu na zasadach ustawy o informacji - prowadziła do stanu bezczynności w sprawie. To, że określony fakt może być ustalony poprzez określony proces wyszukiwania – tu brak adresu elektronicznej skrzynki podawczej – nie upoważnia organu do odstąpienia od udzielenia jakiejkolwiek odpowiedzi. W orzecznictwie podnosi się, że o ile określoną żądaną informację zamieszczono w sieci teleinformatycznej, rola organu jest poinformowanie o tym fakcie wnioskodawcy (tak wyrok WSA o sygn. akt II SAB/Wa 300/18 – dostępny w CBOSA). Analogicznie odnieść to wypada do sytuacji, gdy określonej informacji w sieci teleinformatycznej nie ma (adres elektronicznej skrzynki podawczej). Stąd fakt, że wnioskowana informacja ma charakter negatywny – organ nie może podać stosownego adresu - nie świadczy o tym, że może on w związku z tym nie podejmować żadnych działań i nie informować Wnioskodawcy o sposobie i terminie rozpatrzenia wniosku. Bezczynność organu nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. Organ mylnie ocenił, jakoby żądana informacja nie podlega udostępnieniu w stosownym trybie, co nie może być jednak kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa. Nie ma przesłanek ku przyjęciu, jakoby organ celowo uchylał się od udzielenia informacji. Wręcz przeciwnie - ostatecznie - niezwłocznie po wniesieniu przez Wnioskodawcę skargi na bezczynność - zrealizował żądanie Wnioskodawcy i poinformował o nieposiadaniu skrzynki elektronicznej na platformie ePUAP. Zwłoka organu była jednocześnie nieznaczna. Wniosek wniesiono bowiem - jak wcześniej wskazano – [...] września 2020 r., organ udzielił zaś żądanej informacji pismem z [...] października 2020 r. Na marginesie wskazać jedynie należy, że ocena czy organ jest zobowiązany do posiadania skrzynki elektronicznej na platformie ePUAP wykracza poza granice danej sprawy. Sąd nie uwzględnił wniosku organu odrzucenie skargi z uwagi na jej nieskuteczne złożenie. Skargę prawidłowo opatrzono bowiem podpisem zaufanym, co potwierdza raport weryfikacji podpisu (k. 9 akt sądowych), co czyni przedmiotowe wniesienie skargi skutecznym, w myśl art. 46 § 2a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Brak jest również przesłanek dla wnioskowanego przez organ umorzenia postępowania. Wobec realizacji wniosku, przedmiotem oceny Sądu mogły być nadal działania bądź zaniechania organu - do dnia wniesienia skargi. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1-2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł jak w pkt 3 sentencji – w myśl art. 200 powyższej ustawy. Poniesionym przez Wnioskodawcę kosztem był wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. ----------------------- 3