II SAB/Wa 63/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Karolina Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w przedmiocie rozpoznania odwołania z dnia [...] listopada 2023 r. od pisma postanawia : odrzucić skargę

Wnioskiem uzupełniającym z [...] września 2023 r. M. M. (zwany dalej: skarżący, wnioskodawca) zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w [...] (zwany dalej: Dyrektor Oddziału IPN) o wyrażenie zgody na udostępnienie i wykorzystanie w celu publikacji materiału prasowego dokumentów na temat "[...]", o którym mowa w art. 36 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2023 r. poz. 102), znajdujących się w zasobie archiwalnym IPN i wymienionych we wniosku. W trakcie realizacji wniosku pismem z [...] października 2023 r. (znak [...]) Oddziałowe Archiwum IPN w [...] poinformowało skarżącego o przygotowaniu do udostępnienia materiałów archiwalnych o sygn. [...] t.8 i [...] t. 3-8. W dniu [...] października 2023 r. do Dyrektora Oddziału IPN wpłynął wniosek skarżącego o rozszycie akt sygn. [...] t. 8 i [...] t. 3-8, z powodu nieczytelności kart w całości. Pismem z [...] listopada 2023 r. (znak [...]) Dyrektor Oddziału IPN wezwał skarżącego do podania numerów stron z akt o sygn. [...] t. 7-8 (dowody wpłat), których nieczytelność spowodowana jest ich zszyciem oraz poinformował, że materiały o sygn. [...] t. 8 i [...] t. 3-6, po zapoznaniu się z nimi przez skarżącego w czytelni oraz wydaniu dyspozycji ich zwrotu, zostaną przekazane do digitalizacji, a po zdigitalizowaniu kopie materiałów archiwalnych, zostaną wgrane na konto skarżącego DigiArch w Cyfrowym Archiwum oraz udostępnione za pośrednictwem platformy pliki.ipn.gov.pl., co powinno wyeliminować niedogodności związane z korzystaniem z oryginałów. W dniu [...] listopada 2023 r. skarżący złożył do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (zwany dalej: Prezes IPN, organ) pismo zatytułowane "odwołanie od ułomnej decyzji Dyrektora Oddziału IPN w [...] sygn. [...] z dnia [...] listopada 2023 r. o odmowie rozszycia akt sygn. [...] t. 8 i [...] t. 3-6". Następnie [...] grudnia 2023 r. skarżący złożył do organu – w trybie art. 37 k.p.a. - ponaglenie w związku z bezczynnością w rozpoznaniu jego odwołania z [...] listopada 2023 r. Pismem z 5 stycznia 2024 r. skarżący, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa IPN w przedmiocie rozpoznania odwołania z [...] listopada 2023 r. od pisma. Skarżący wniósł o: zobowiązanie Prezesa IPN do rozpatrzenia jego odwołania z [...] listopada 2023 r. w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi; ukaranie dyscyplinarne pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie; w przypadku uwzględnienia skargi - orzeczenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu; wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, iż w sytuacji gdy organ nie ma podstaw do wszczynania postępowania administracyjnego, nie można skarżyć bezczynności organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Bezczynność (przewlekłość postępowania) ma miejsce wówczas, gdy w ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu albo nie podjął odpowiedniej czynności. Spełnienie tych przesłanek czyni skargę zasadną, gdy w dniu wniesienia skargi, jak i w dniu orzekania organ w dalszym ciągu pozostaje w bezczynności. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony. Skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ dopuszczalna jest tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia, akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w sprawach indywidualnych, jak również w sprawach dotyczących innych niż ww. akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, czyli w granicach zakreślonych przez art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwana dalej: p.p.s.a.). Zatem zaskarżenie bezczynności jest dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowienia, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego. W sprawie niesporne jest, że skarżący złożył skargę na bezczynność Prezesa IPN w rozpoznaniu jego odwołania od pisma z [...] listopada 2023 r. wzywającego do podania numerów stron dokumentów z akt IPN, których dotyczył jego wniosek o rozszycie akt oraz informującego wnioskodawcę, że po zapoznaniu się z dokumentami przez skarżącego w Czytelni Akt Jawnych IPN w [...] i wydaniu dyspozycji ich zwrotu, zostaną one przekazane do digitalizacji a następnie udostępnione skarżącemu on-line. Niesporne jest również, że pismo z [...] listopada 2023 r., wobec którego skarżący złożył "odwołanie", skierowane zostało do wnioskodawcy w związku z wcześniejszym wnioskiem skarżącego dotyczącym udostępnienia akt z zasobu IPN. Udostępnienie dokumentów zgromadzonych przez IPN w celu publikacji materiału prasowego jest czynnością z zakresu administracji publicznej, realizowaną na wniosek uprawnionego podmiotu, a odmowa udostępnienia dokumentów następuje w formie decyzji administracyjnej w trybie art. 36 ust. 6 ustawy o IPN tylko w sytuacji, jeżeli złożony wniosek nie spełnia warunków określonych w ust. 1 - 4 lub zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 lub art. 37. Wniosek o rozszycie akt udostępnionych w wyniku dokonania kwerendy archiwalnej, nie wszczyna postępowania administracyjnego, gdyż przepisy ustawy o IPN nie zawierają materialnoprawnej podstawy do rozstrzygnięcia przez organ w formie decyzji (lub postanowienia) sposobu udostępniania akt. Nie sposób więc przyjąć, że pismo z [...] listopada 2023 r., w odniesieniu do którego skarżący złożył odwołanie, jest decyzją administracyjną, gdyż nie ma cech rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej ani w znaczeniu procesowym, ani tym bardziej materialnym. Wskazane pismo nie zawierało merytorycznego rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej, lecz stanowiło dla wnioskodawcy informację o przygotowaniu do udostępnienia żądanych przez niego materiałów archiwalnych. Kwestionowanie takiego pisma informacyjnego nie podlega kontroli instancyjnej w postępowaniu odwoławczym. Z treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy wyłącznie w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu, który wymienia decyzje, postanowienia i inne akty władcze wydane w sprawach administracyjnych. Chodzi zatem o takie rozstrzygnięcia, których przedmiotem jest sprawa administracyjna w znaczeniu co najmniej procesowym, a więc w której, niezależnie od jej materialnoprawnego charakteru, przepisy prawa przewidują możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skoro – co opisano wyżej, wniosek o kwerendę wskazanych przez wnioskodawcę dokumentów został rozpoznany pozytywnie dla skarżącego (co wyraźnie wynika z pisma Oddziałowego Archiwum IPN z [...] października 2023 r.), zaś wniosek o rozszycie akt udostępnianych w wyniku ww. kwerendy nie wszczyna postępowania administracyjnego, to organ nie miał obowiązku działania w formie decyzji. W konsekwencji organowi nie można zarzucić bezczynności w rozpoznaniu odwołania. Wobec powyższego złożona w sprawie skarga na bezczynność organu, jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.