II SAB/Wa 617/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Komendanta Głównego Policji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Komendanta Głównego Policji do rozpatrzenia wniosku skarżącego J. M. z dnia [...] września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Komendanta Głównego Policji w rozpatrzeniu wniosku skarżącego J. M. z dnia [...] września 2023 r. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego J. M. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. J. M. (zwany dalej "Skarżącym") wnioskiem z [...] września 2023r. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji (zwanego dalej: "KGP") o udostępnienie informacji publicznej w postaci podania informacji o działaniach podjętych w 2023r. przez Komendę Główną Policję (zwana dalej "Komendą") w zakresie edukacji policjantów Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] (zwana dalej "KWP") w przedmiocie przepisów dotyczących stosowania znaków B-25. 2. Skarżący w skardze z 30 września 2023r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucił KGP bezczynność w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku z [...] września 2023r. o udostępnienie informacji publicznej. Zdaniem Skarżącego KGP naruszył wskutek bezczynności: a) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; b) art. 10 ust. 1 ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (zwanej dalej: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w BIP lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek - przez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek. Skarżący wniósł o: zobowiązanie KGP do załatwienia wniosku z [...] września 2023r. dotyczącego przesłania mailem informacji o działaniach podjętych przez Komendę w zakresie edukacji policjantów KWP w przedmiocie przepisów odnośnie do stosowania znaków [...] w 2023 r. oraz o zasądzenie od KGP na Jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że termin na udostępnienie ww. informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p,. po 14 dniach od złożenia wniosku, czyli 27 września 2023r. KGP w terminie wynikającym z przepisów, jak i do dnia sporządzenia skargi nie udostępnił, ani nie przesłał ww. informacji. KGP był zobowiązanym do udzielania informacji publicznej. Zakres wniosku obejmuje informację publiczną, jaką są działania edukacyjne odnośnie do stosowania przepisów ruchu drogowego, a więc dotyczących każdego uczestnika ruchu. Skarżący wskazał, że WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 62/23 zobowiązał KGP do udostępnienia analogicznej informacji, choć za wcześniejszy okres (poprzedzający 2023r.). Brak jakiejkolwiek reakcji w tej sprawie świadczy o lekceważeniu przepisów prawa przez KGP. 3. KGP w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, gdyż Skarżący w tej samej sprawie wniósł skargę do WSA w Warszawie, który w wyroku o sygn. akt II SAB/Wa 62/23 zobowiązał KGP do udostępnienia żądanej informacji. KGP złożył skargę kasacyjną od tego orzeczenia, która nie została rozpoznana, więc skarga Skarżącego jest przedwczesna. KGP wskazał też, że nie otrzymał wniosku Skarżącego z [...] września 2023r. ani za pośrednictwem email ani w zwykłej formie. 4. Skarżący w piśmie z 4 listopada 2023r. poinformował, że wniosek z [...] września 2023r. wysłał do KGP na dwa adresy. Jeden z niech jest publikowany na stronie KGP, a drugi to adres techniczny systemu zarządzania projektami [...]. Wysłanie wiadomości mail na ten adres powoduje utworzenie komentarza w konkretnym zadaniu w odpowiednim projekcie, w którym Skarżący prowadzi ewidencję korespondencji i działań odnośnie do tej sprawy. Skarżący przekazał: - wydruk korespondencji email z systemu pocztowego zawierającego adres nadawcy oraz 2 adresy, na które wniosek wysłano; - wydruk wiadomości źródłowej zawierającej informacje na temat adresów; - wydruk z systemu [...] zawierający informacje o zdarzeniach odnotowanych w zadaniu dotyczącym wniosku, gdzie treść wniosku (wiadomości email) została automatycznie dodana w tej samej minucie, w której wniosek został wysłany. Skarżący wskazał, że wiadomość do KGP wysłał z włączonym parametrem żądania potwierdzenia odczytania, jednak go nie otrzymał. Dowodem na to, że wiadomość wysłano z serwera pocztowego obsługującego skrzynkę pocztową Skarżącego w domenie [...] było jej doręczenie do systemu [...], działającego na innych serwerach niż serwer pocztowy, z którego Skarżący korzysta. Wiadomości z konta e-mail, z którego wysłano wniosek z [...] września 2023r., docierają bez problemu do innych adresatów, więc KGP nie zapewnia w sposób należyty kontaktu przez pocztę elektroniczną na adresy opublikowane na stronie internetowej tej instytucji. Skarżący, odnosząc się do argumentacji KGP, że przed Naczelnym Sądem Administracyjnym toczy się postępowanie w zakresie bezczynności KGP, wskazał, że wniosek w tej sprawie dotyczył innego okresu, a więc jest wnioskiem odrębnym. Wniosek Skarżącego z [...] września 2023r. nie doczekał się odpowiedzi KGP. Dodatkowo Skarżący podniósł, że biorąc pod uwagę to, że KGP nie potrafi prawidłowo obsługiwać systemu epuap, wysłał wniosek pocztą elektroniczną, licząc, że w ten sposób KGP łatwiej będzie udzielić odpowiedzi. Prawidłowa konfiguracja systemów poczty elektronicznej przerasta jednak możliwości KGP, a z poglądów wyrażanych w judykaturze wynika, że to organ administracyjny zapewnia możliwość komunikacji w sposób podany do publicznej wiadomości. Skoro KGP podał do publicznej wiadomości adres, na który Skarżący wysłał wiadomość, to obowiązkiem organu było takie skonfigurowanie filtrów antyspamowych oraz zabezpieczeń, aby wiadomości docierały. Skoro ww. wniosek z [...] września 2023r. wysłano na prawidłowy adres i został on wyekspediowany z serwera pocztowego, to KGP jest bezczynny w udzieleniu odpowiedzi na wniosek. 5. KGP w związku z zobowiązaniem Sądu z 14 listopada 2023r. wskazał w odpowiedzi z 29 listopada 2023r., że po uzyskaniu informacji [...] Komendy z 27 listopada 2023 r. należy przyjąć, że wiadomość Skarżącego nie została dostarczona na skrzynkę pocztową KGP, ale została zatrzymana w kwarantannie SPAM bramy pocztowej, więc KGP nie miał możliwości jej odczytania. Dodatkowo użytkownicy domeny [...] nie są informowani o tym, iż adresowana do nich korespondencja została zaklasyfikowana, jako SPAM. Z zakresu załączonego wykazu obejmującego dzień wysłania e-maila, adresu nadawcy oraz odbiorcy, jak również tematu wiadomości, w logach systemu bramy poczty przychodzącej serwera nixin.policja.gov.pl, wynika, że ujawniono logi dotyczące tylko tej jednej wiadomości. 6. Skarżący w piśmie z 2 grudnia 2023r. wskazał m.in., że skoro KGP potwierdza, że informacja dotarła na serwery, a tylko konfiguracja filtrów antyspamowych spowodowała, że nie została dostarczona do adresata, to należy uznać, że odpowiedzialność za to ponosi organ. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. skarga jest zasadna. 2. Sąd na wstępie zauważa, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022r., poz. 2492) i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 1634 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a.") Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. 3. Sąd wyjaśnia, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest bezczynność KGP w związku z wniesionym na podstawie ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022r., poz. 902, zwana dalej "u.d.i.p.") wnioskiem Skarżącego z [...] września 2023r. o udostępnienie informacji publicznej w postaci informacji o działaniach podjętych w 2023r. przez Komendę w zakresie edukacji policjantów KWP w przedmiocie przepisów odnośnie do stosowania znaków [...]. Sąd w związku z tym stwierdza, że nie było podstaw do odrzucenia ww. skargi, gdyż wbrew stanowisku KGP zawartemu w odpowiedzi na skargę, sprawa dotycząca wniosku Skarżącego z [...] września 2023r. nie była tożsama ze sprawą o sygn. akt II SAB/WA 62/23. Jakkolwiek Skarżący we wnioskach skierowanych do KGP zwracał się o udostępnienie analogicznych informacji publicznych - informacji o działaniach podjętych przez Komendę w zakresie edukacji policjantów KWP w przedmiocie przepisów odnośnie do stosowania znaków [...] - tym niemniej wniosek Skarżącego w sprawie o sygn. akt II SAB/WA 62/23 (z 20 grudnia 2022r.) dotyczył okresu od 1 listopada 2022r. do dnia udzielenia odpowiedzi (tj. 29 grudnia 2022r.), natomiast wniosek Skarżącego z [...] września 2023r. dotyczył działań podjętych przez KGP w 2023r. 4. Sąd w związku z tym stwierdza, że w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej jego adresat może: (1) udostępnić informację publiczną, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą przesłanki wyłączające jej udostępnienie określone w art. 5 u.d.i.p.; podmiot obowiązany dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej (art. 13 u.d.i.p.); (2) poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach u.d.i.p., gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej; wskazać, że podmiot zobowiązany nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje odrębny tryb udzielenia informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); (3) odmówić udostępnienia informacji publicznej z powodu ograniczeń wymienionych w art. 5 u.d.i.p. (bądź umorzyć postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) stosownie do art. 16 u.d.i.p. w związku z art. 17 ust. 1 u.d.i.p., czego dokonuje się w formie decyzji administracyjnej; (4) odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę przesłanki "szczególnej istotności dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Organ winien ponadto podjąć ww. działania w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z ustawy (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Brak podjęcia przez podmiot obowiązany któregokolwiek z ww. działań, uzasadnia podniesienie przez wnioskodawcę zarzutu bezczynności. W przypadku złożenia skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się Skarżący, jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność. 5. Zdaniem Sądu w świetle powyższych rozważań niewątpliwe w sprawie jest to, że KGP jest organem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2023r., poz. 171 ze zm., zwana dalej "u.P."). Dodatkowo wskazać należy, że KGP - zgodnie z art. 5 ust. 2 u.P. - jest przełożonym wszystkich funkcjonariuszy Policji. Stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 4a u.P. KGP określa programy szkoleń zawodowych policjantów. Również z art. 34a ust. 1 u.P. wynika, że policjanta można skierować m.in. na przeszkolenie. Dodatkowo w art. 34a ust. 2 u.P. wskazano, że z policjantem w służbie stałej, którego zamierza się skierować na koszt Policji na przeszkolenie zawiera się umowę, jeżeli koszt ten w dniu skierowania przekracza kwotę sześciokrotności wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego w danym roku na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2020r. poz. 2207). W art. 34h ust. 1 u.P. wskazano ponadto, że policjant może zostać skierowany na doskonalenie zawodowe w celu pogłębiania wiedzy i umiejętności zawodowych wymaganych przy wykonywaniu przez niego zadań i czynności służbowych, a także uzyskania przez niego dodatkowych uprawnień, w tym uprawnień instruktorskich. Na mocy art. 34h ust. 2 u.P. doskonalenie zawodowe policjantów organizowane jest jako doskonalenie zawodowe: 1) centralne - przez Wyższą Szkołę Policji w [...], szkoły policyjne lub ośrodki szkolenia; 2) lokalne - przez jednostki organizacyjne Policji lub komórki organizacyjne tych jednostek; 3) zewnętrzne - przez podmioty pozapolicyjne. Zgodnie z art. 71a ust. 1 u.P. za stan bezpieczeństwa i higieny służby w stosunku do podległych policjantów odpowiada m.in. KGP. Zdaniem Sądu powyższe przepisy u.P. wskazują, że informacje, których domagał się Skarżący w ww. wniosku z [...] września 2023r. - o działań podjętych przez KGP w 2023r. w zakresie edukacji policjantów - co do zasady mieściły się w zakresie przedmiotowym u.d.i.p. i mogły podlegać udostępnieniu, gdyby organ nimi dysponował. W kompetencjach KGP mieści się bowiem podejmowanie działań wiążących się z przeszkoleniem policjantów. Tym samym należało przyjąć, że KGP powinien udzielić Skarżącemu odpowiedzi na ww. wniosek z [...] września 2023r. w terminie 14 dni, stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Sąd na podstawie znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów uznaje, że nie miało to miejsce w sprawie. Sąd zgadza się ze Skarżącym, że skoro KGP potwierdza, że informacja dotarła na serwery, a tylko konfiguracja filtrów antyspamowych spowodowała, że nie została dostarczona do adresata, to należy uznać, że odpowiedzialność za to ponosi organ. Zdaniem Sądu, podnoszona przez KGP kwestia - zatrzymania wiadomości e-mail Skarżącego z [...] września 2023r., skierowanej na adres [...] w kwarantannie SPAM bramy pocztowej - nie zdejmuje odpowiedzialności z tego organu w zakresie jej odebrania i odczytania. Należy bowiem zauważyć, że jakkolwiek zdarza się, że niektóre e-maile kwalifikowane są przez system pocztowy, jako spam, tym niemniej pracownik obsługujący ten system powinien przeglądać całość otrzymywanej przez organ poczty elektronicznej, również tej zakwalifikowanej jako spam. Konieczne jest bowiem takie zarządzanie zasobami informatycznymi, czy też ogólnie przepływem informacji, aby uwzględniać ryzyko zatrzymywania pewnych informacji w kwarantannie spamu. Powinno to dotyczyć zwłaszcza tych adresów e-mail, które wykorzystywane są przez KGP do komunikacji z obywatelami. Urząd powinien mieć świadomość, że ustawienie filtrów antyspamowych może wpływać na ograniczenie realizacji praw obywateli. Trudno zaś oczekiwać, aby to obywatel przewidywał, że jego wiadomość może trafić do skrzynki spam i pozostać nie wzięta pod rozwagę przez organ. Sąd, mając na względzie powyższe, uznał, że tłumaczenie KGP, że wniosek Skarżącego z [...] września 2023r. w postaci elektronicznej został w poczcie elektronicznej Komendy zatrzymany w kwarantannie spam nie przemawia za brakiem bezczynności KGP. To na pracownikach KGP ciąży obowiązek przeglądania całości otrzymywanej przez organ poczty elektronicznej, również tej zatrzymanej w kwarantannie spam. Rolą KGP jest zapewnienie prawidłowej organizacji pracy, tak, aby niwelować trudności i błędy czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami, np. poczty elektronicznej. W przeciwnym wypadku konsekwencje urzędniczej odpowiedzialności ponosiliby obywatele. Analogiczne stanowisko było wielokrotnie prezentowane w judykaturze (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 22 kwietnia 2019r. sygn. akt II SAB/Gd 137/19). W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że ryzyko nieodebrania przez podmiot zobowiązany wysłanego do niego, przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na prawidłowy adres poczty elektronicznej, obciąża ten podmiot, a nie stronę skarżącą (por. wyrok WSA w Warszawie z 26 stycznia 2024r. sygn. akt II SAB/Wa 290/23 i powołane tam wyroki Sądów administracyjnych). Z wyroku WSA w Warszawie z 31 stycznia 2024r. o sygn. akt II SAB/Wa 441/23 wynika, że podmiot publiczny ma obowiązek wybrać odpowiedniego dostawcę poczty elektronicznej, który zapewni należyte funkcjonowanie filtrów antyspamowych. Jeżeli natomiast nie jest to możliwe, wówczas należy zapewnić systematyczny przegląd poczty elektronicznej, w tym folderu ze spamem. Wiadomości e-mail, które tam trafiły, należy bowiem uznać za skutecznie złożone wnioski o udostępnienie informacji publicznej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skutki trudności, błędów czy też nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez podmioty publiczne oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Warto również zauważyć, że WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 8 listopada 2018r. sygn. akt II SAB/Go 82/8 uznał, że do obowiązków podmiotu publicznego należy takie skonfigurowanie poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, a także zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewniony został bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na wskazany przez adres wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Sąd ten stwierdził, że trudności, błędy czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez podmioty publiczne oficjalnych systemów służących do odbierania wniosków o udostępnienie informacji publicznej nie wolno bowiem przerzuca na korzystających z tych systemów (podobnie: m.in. wyrok NSA z 24 maja 2023r. sygn. akt III OSK 4146/21 i przywołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Sąd, mając powyższe na względzie, uznał, że w przypadku braku reakcji na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w ustawowym terminie, to kierownik danej jednostki organizacyjnej, zobowiązanej do udzielania informacji publicznej – w rozpoznawanej sprawie KGP - nie może tłumaczyć się tym, że taki wniosek trafił do kwarantanny spamu na poczcie elektronicznej. Konieczne jest zatem takie zarządzanie zasobami informatycznymi, czy też ogólnie przepływem informacji, aby uwzględniać wspomniane ryzyko przerzucenia informacji do spamu. Powinno to dotyczyć zwłaszcza tych adresów e-mail urzędu, które wykorzystywane są do komunikacji z obywatelami. Urząd powinien mieć świadomość, że takie a nie inne ustawienie filtrów antyspamowych może wpływać na ograniczenie realizacji praw obywateli. 6. Sąd, mając powyższe na względzie, zobowiązał KGP do rozpoznania wniosku Skarżącego [...] września 2023r., w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu bezczynność KGP nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA z: 24 lipca 2015r. sygn. akt II OSK 3237/14, LEX nr 1803268; 21 czerwca 2012r. sygn. akt I OSK 675/12 -dostępny na www.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu ww. przesłanki nie zaszły w sprawie, choć termin na załatwienie sprawy z ww. wniosku o udzielenie informacji publicznej przekroczono, ale nie można uznać, że było to wynikiem zamierzonego zaniechania. Konieczne było jednak zobowiązanie KGP do udzielenia odpowiedzi na ww. wniosek Skarżącego, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. 7. Sąd, mając powyższe na względzie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a P.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. Orzeczenie z punktu trzeciego wyroku w przedmiocie kosztów sądowych wydano na mocy art. 200 i art. 209 P.p.s.a.