II SAB/Wa 525/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Andrzej Góraj, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi K. J. na bezczynność Dyrektora [...] Liceum [...] im. [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor [...] Liceum [...] im. [...] w [...] dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Dyrektorowi [...] Liceum [...] im. [...] w [...] grzywnę w kwocie 1000 zł (słownie: tysiąc złotych), 4. zasądza od Dyrektora [...] Liceum [...] im. [...] w [...] na rzecz K. J. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

K. J. złożył skargę na bezczynność Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2018r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 z poźn. zm., dalej "u.d.i.p"), zwrócił się w formie elektronicznej w dniu [...] maja 2018r. z prośbą o udostępnienie informacji w zakresie: udzielenia wyjaśnień, dlaczego [...] edycja [...] w sobotę, dnia [...] marca 2018 r. zakończyła się tak nagle. Skarżący wskazał, iż nie zadowala go informacja, iż "Festiwal został zakończony przed czasem ze względów bezpieczeństwa" podana po festiwalu (dnia [...] marca 2018 r. o godz. 22:17) na fanpage'u [...] na portalu Facebook [...]). K. J. domagał się udzielenie odpowiedzi: dlaczego pani A. J. ok. godz. 21:29 na głównej sali poprosiła wszystkich o opuszczenie sali? Dlaczego przy wyjściu ze szkoły minął dwóch policjantów? Dlaczego kilka minut po opuszczeniu szkoły, gdy był już na chodniku w okolicy restauracji McDonald's (ul. [...]), minęła go karetka Pogotowia Ratunkowego lub samochód Straży Pożarnej? Ten pojazd lub te pojazdy zatrzymał(y) się bezpośrednio przy [...] Liceum. Skarżący prosił o wyjaśnienia w tej sprawie, w tym o udzielenie odpowiedzi na pytania: - jaki był dokładny powód odwołania (przerwania) festiwalu? - jaki był dokładny powód przyjazdu oraz przebieg interwencji ww. służb? - czy widzom (uczestnikom) festiwalu groziło jakieś niebezpieczeństwo? - jakie działania podejmie [...] Liceum, aby zapobiec podobnym sytuacjom w przyszłości (jeżeli to możliwe)? Wnioskowaną informację skarżący wnosił o przesłanie na skrzynkę mailową: [...]. K. J. złożył pismem z dnia 21 lipca 2020r. skargę na bezczynność Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący zarzucał: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429), dalej jako "UDIP", w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wnosił o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia [...] maja 2018 r., 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierzenie grzywny organowi, 4) zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący podnosił, iż w dniu [...] maja 2018 r. poprzez platformę ePUAP na skrzynkę [...] złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W dniu [...] lutego 2020 r. poprzez platformę ePUAP na skrzynkę [...] wysłał wezwanie do wykonania wniosku. Następnie w dniu [...] marca 2020 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres podany na stronie internetowej liceum w zakładce "Kontakt" ([...]), tj. [...], wysłał wiadomość następującej treści: "Szanowni Państwo, czy otrzymali Państwo wniosek z dnia [...] maja 2018 roku o udostępnienie informacji publicznej oraz wezwanie z dnia V lutego 2020 roku do wykonania tego wniosku? Oba te pisma przesyłałem za pomocą ePUAP." Wskazywał, iż na żadne z powyższych pism nie dostał jakiejkolwiek odpowiedzi. Dyrektor [...] Liceum pismem z dnia [...] września 2020 r. udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego, następującej treści: "Powodem przerwania festiwalu było przybycie Policji i poinformowanie organizatorów imprezy, że Biuro Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego m. [...] zostało poinformowane (telefonicznie lub przez pocztę elektroniczną - tego nie pamiętam) o podłożonej w szkole bombie. Dlatego Pani A. J., jako główna organizatorka imprezy poprosiła wszystkich o opuszczenie nie tylko sali ale i budynku szkoły. 2. Powód przyjazdu Policji wyjaśniłem w pkt 1, interwencja polegała na poinformowaniu o zaistniałej sytuacji i podjęciu decyzji czy ewakuować uczestników, czy nie. Po opuszczeniu przez uczestników i wyproszeniu organizatorów imprezy z budynku szkoły, Policjanci dokonali przeglądu budynku. Obecność karetki pogotowia i straży pożarnej, jak zostałem poinformowany przez Policję, Jest czynnością rutynową i proceduralną jeżeli o takim przypadku zostaje bezpośrednio poinformowane Biuro Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego. 3. Po sprawdzeniu przez Policję budynku szkoły stwierdzono, że nie ma i nie było żadnego zagrożenia życia i zdrowia uczestników i organizatorów festiwalu. 4. W roku 2019 impreza była ochraniana przez profesjonalną firmę ochroniarską. Fałszywym telefonem i wiadomościom elektronicznym nie jesteśmy w stanie zapobiegać." Pismem z dnia [...] września 2020 roku Dyrektora [...] Liceum zwrócił się do z prośbą o wycofanie skargi na bezczynność Organ przyznał, iż bezczynność miała miejsce. Wskazał, iż nie była jednak wynikiem celowego działania lub zaniechania. Bezczynność wynikała z trudności technicznych. Organ niezwłocznie po usunięciu owych trudności udzielił odpowiedzi w dniu [...] września 2020 roku. Dodatkowo organ oświadczył, iż jest gotów zwrócić skarżącemu poniesione koszty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a."), obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności. Zgodnie z treścią przepisu art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 61 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Konkretyzację tej zasady stanowi ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 ze zm., dalej u.d.i.p.). Podstawowym zadaniem tej ustawy jest organizacja systemu społecznej kontroli działalności organów administracji publicznej w taki sposób, aby obywatele mieli jak najszerszy dostęp do informacji posiadanych przez administrację publiczną. Jest to realizacja konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego, jak również zasady jawności działań administracji publicznej. Stosownie do treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, przy czym prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu obywatelowi (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.). Do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Art. 6 u.d.i.p. wymienia kategorie informacji publicznej, które na mocy ustawy podlegają udostępnieniu, przy czym z uwagi na treść przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. nie jest to katalog zamknięty. Informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Zatem jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań nawet, jeżeli nie pochodzą wprost od nich. W orzecznictwie sądów administracyjnych przesądzone zostało, że udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną, podobnie jak poinformowanie wnioskodawcy, że podmiot, do którego skierował on żądanie, nie ma informacji wskazanej we wniosku, lub, że została ona udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej. Należy wskazać, że art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ma zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udostępnienia informacji lub umorzenia postępowania i spełniony jest ponadto warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) oraz podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udostępnienia informacji). Brak jednego z tych elementów oznacza zakaz załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Podobnie niedopuszczalne jest wydanie decyzji odmownej, gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Jej przepisy nie znajdują, bowiem wówczas zastosowania, a tym samym nie może być stosowany art.16 ww. ustawy (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2002 r., II SA 2867/02, publ. Wokanda 2003/6/33). Tak jak wskazywał skarżący, dyrektor szkoły jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2019 poz. 1429 ze zm., dalej jako: "u.d.i.p."). Wnioskowana informacja posiada zaś walor informacji publicznej w rozumieniu art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2-3 u.d.i.p. (bezsporne). Na podstawie art. 13 ust. 1 u.d.i.p., informacja publiczna udostępniana jest niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Dyrektor [...] Liceum Ogólnokształcącego w [...], w ocenie Sądu, dopuściła się w przedmiotowej sprawie bezczynności. Dla uwzględnienia skargi na bezczynność organu wystarczająca była wiedza Sądu o niezałatwieniu wniosku skarżącego. Wniosek został złożony w dniu [...] maja 2018r. a informacja publiczna objęta wnioskiem została udostępniona pismem z dnia [...] września 2020 r. Skarżący oczekiwał zatem ponad 2 lata na udzielenie informacji publicznej przez podmiot zobowiązany. Dla oceny czy w sprawie wystąpiła bezczynność nie mają przy tym zasadniczego znaczenia bliżej nie sprecyzowane problemy techniczne na które powołuje się organ. Stwierdzić także należy, iż w dacie wniesienia skargi na bezczynność do Sądu, organ pozostawał w bezczynności. Jednakże bezczynność ta ustała wobec udostępnienia żądanej informacji. W tej sytuacji Sąd nie mógł zobowiązać organu do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w trybie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zaistnienie powyżej okoliczności nie zwalnia jednak Sądu od obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie miała miejsce bezczynność i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd bowiem, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., posiada kompetencje do uwzględnienia skargi na bezczynność, mimo iż sama bezczynność przestała istnieć po wniesieniu skargi, na skutek załatwienia sprawy przez organ. Udostępnienie informacji przez organ nastąpiło znacznie po upływie ustawowego 14-dniowego terminu do załatwienia wniosku i nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 13 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 u.d.i.p., Sąd był więc zobowiązany z urzędu do orzeczenia o uwzględnieniu skargi na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez deklaratoryjne stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego. W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 maja 2019r. sygn. akt I OSK 2171/17 podkreślił, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa w tym zakresie jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy. (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 października 2014 r. sygn. akt II SAB/Łd 124/14). W przedmiotowej sprawie zwłoka jakiej dopuścił się pytany podmiot w załatwieniu sprawy, nie może budzić żadnych wątpliwości. Wniosek został złożony w dniu [...] maja 2018r. a informacja publiczna objęta wnioskiem została udostępniona pismem z dnia [...] września 2020 r. Skarżący oczekiwał zatem ponad 2 lata na udzielenie informacji publicznej przez podmiot zobowiązany. Nie można jednocześnie uznać za okoliczność usprawiedliwiającą tak znaczne opóźnienie bliżej nie sprecyzowane problemy techniczne na które powołuje się organ. W świetle powyższego w ocenie tut. Sądu jest bezsporne, że stwierdzona bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Uchybienie przepisom ustawy o dostępie do informacji publicznej oczywiste a jednocześnie nie jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy. Zgodnie z treścią art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Zgodnie z wnioskiem skarżącego Sąd wymierzył organowi grzywnę. Ustalając wysokość grzywny (1000,- zł) Sąd wziął pod uwagę znaczny okres oczekiwania na załatwienie sprawy, co przekłada się na podważenie zaufania publicznego do podmiotu, który takie zaufanie powinien budować, kształcąc młode pokolenie. Rozstrzygnięcie Sąd oparł na treści art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konsekwencją uwzględnienia skargi było obciążenie organu kosztami postępowania sądowego poniesionymi przez stronę skarżącą. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do treści art. 200 w związku z art. 210 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.