II SAB/Wa 357/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Beata Gibzińska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 357/17 w sprawie ze skargi S.K. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] w przedmiocie wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji o wygaśnięciu decyzji odmówić przyznania adwokatowi D.T. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 357/17 oddalił skargę S.K. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] w przedmiocie wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji o wygaśnięciu decyzji. Postanowieniem z dnia 11 października 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego adwokata W.Z. Pismem z dnia 28 grudnia 2017 r. adwokat W.Z. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 357/17 wraz z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one opłacone w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał adwokatowi W.Z. stosowne koszty tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Następnie w dniu 10 kwietnia 2018 r. wpłynęło do Sądu pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] informujące, że w niniejszej sprawie został zmieniony pełnomocnik z urzędu dla S.K. i w miejsce adwokata W.Z. wyznaczono adwokata D.T. W dniu 18 maja 2018 r. adwokat D.T. udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego adwokatowi H.T. W dniu 30 maja 2018 r. (data stempla pocztowego) adwokat D.T. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 357/17 wraz z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one opłacone w całości ani w części. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz.1369, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radcy prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie natomiast do treści art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Od dnia 2 listopada 2016 r. szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714); zwane dalej rozporządzeniem. Stosownie do treści § 2 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, opłaty za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynoszą 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. W ocenie referendarza sądowego brak jest podstaw do przyznania kolejnemu wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi – adwokatowi D.T. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w związku ze sporządzeniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 357/17. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie za faktycznie udzieloną pomoc prawną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OZ 321/10,dostępne na stronie internetowej pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II FZ 727/12, dostępne na stronie internetowej j.w.). W konsekwencji wyznaczenie w tej samej sprawie przez Okręgową Radę Adwokacką następnego pełnomocnika z urzędu, który podjął tożsamą czynność i wydał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie uzasadnia przyznania mu kosztów z tytułu zastępstwa procesowego. Nieusprawiedliwione jest bowiem przyznawanie ze środków publicznych wynagrodzenia dwóm pełnomocnikom ustanowionym z urzędu, którzy podejmowali w sprawie te same działania, w tym sporządzili dwie podobne w treści opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W istocie oznaczałoby to bowiem nieuzasadnione i nadmierne obciążenie Skarbu Państwa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II OZ 1287/07 oraz 3 grudnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1873/14, dostępne na stronie internetowej j.w.). W okolicznościach niniejszej sprawy, sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przez adwokata W.Z. stanowiło wykonanie postanowienia referendarza sądowego o przyznaniu prawa pomocy. Pełnomocnik zrealizował przesłanki uprawniające go do wystąpienia z żądaniem przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu. Zasądzenie opłaty na rzecz kolejnego pełnomocnika z urzędu, pełnomocnika wyznaczonego przez organy samorządu adwokackiego w celu realizacji tego samego postanowienia o przyznaniu prawa pomocy, jest aktualne jedynie w zakresie czynności adwokackich jeszcze niewykonanych przez poprzednika (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 786/12, dostępne na stronie internetowej pod adresem j.w.). Niedopuszczalne jest zatem przyznanie wynagrodzenia za dokonanie tej samej czynności, którą wykonał już pierwotnie wyznaczony pełnomocnik. W takim przypadku z punktu widzenia strony postępowania prawo pomocy zostało skonsumowane, a ze strony pełnomocnika z urzędu nie dochodzi w ogóle do zrealizowania warunku przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, czyli nie mamy do czynienia z czynnością, która zmierza bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana. Podkreślić przy tym należy, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzona przez adwokata W.Z. została złożona do akt sprawy. Zatem adwokat D.T. miał świadomość zakresu pomocy prawnej zrealizowanej już z urzędu. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów, na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a. i art. 258 §1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.