Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SAB/Wa 291/25

Wyrok WSA w Warszawie z 14 listopada 2025 r., II SAB/Wa 291/25 – dodatek mieszkaniowy

Wynik

Stwierdzono bezczynność organu - art. 149 §1a ustawy PoPPSA

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
14 listopada 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2025 r. sprawy ze skargi B. S. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2024 r. o dodatek mieszkaniowy 1. stwierdza, że Prezydent Miasta [...] dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. B. S. (zwana dalej "Skarżącą") złożyła [...] września 2024r. do Prezydenta [...] - Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] (zwany dalej "Prezydentem [...]") wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego z [...] września 2024r. od zajmowanego lokalu położonego przy ul. [...] w [...]. Do wniosku załączono: - orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Skarżącej z [...] września 2015r., z którego wynika, że Skarżącą zaliczono do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od [...] lipca 2015r.; - zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o wysokości przychodu Skarżącej; - zaświadczenie z ZUS o przysługującym Skarżącej emeryturze wraz z potwierdzeniami odbioru tego świadczenia za czerwiec, lipiec i sierpień 2024r.; - zawiadomienie o wysokości opłat za zajmowany przez Skarżącą lokal mieszkalny. 2. Z notatki służbowej z [...] października 2024r. wynika, że pracownice ww. Wydziału Zasobów Lokalowych próbowały dokonać wywiadu środowiskowego w lokalu zajmowanym przez Skarżącą, ale nikt nie odebrał domofonu, a po wpuszczeniu na klatkę (dzięki uprzejmości innej mieszkanki) nikt nie otworzył drzwi lokalu. 3. Prezydent [...] poinformował Skarżącą w piśmie z [...] października 2024r., że rozpatrzenie sprawy nie jest możliwe, z uwagi na konieczność przedstawienia dokumentów wskazanych w tym piśmie w terminie 14 dni od otrzymania wezwania. Skarżąca odebrała przesyłkę z wezwaniem [...] października 2024r. 4. Prezydent [...] poinformował Skarżącą w piśmie z [...] listopada 2024r., że ww. wniosek pozostawił bez rozpoznania, z uwagi na brak złożonej dokumentacji do [...] listopada 2024r. Do ponownego wniosku należy załączyć komplet dokumentów. 5. Skarżąca w piśmie z [...] listopada 2024r. (wpływ do organu [...] listopada 2024r.), odnosząc się do wezwania z [...] października 2024r. przedłożyła zaświadczenie z Urzędu Skarbowego i zaświadczenie o wypełnieniu obowiązku meldunkowego. Wskazała, że już złożyła oświadczenie o stopniu niepełnosprawności. Nie dysponuje oryginalną decyzją waloryzacyjną ZUS, a ponadto, z uwagi na stan zdrowia (problemy ze wzrokiem i ze słuchem, a także ograniczenie w poruszaniu się) i obawy przed oszustami, wyłudzeniami i możliwościami najścia przez nieuczciwych ludzi, prosi o wcześniejsze wskazanie terminu wywiadu, aby z wyprzedzeniem miała możliwość zapewnienia sobie pomocy osoby zaufanej. Skarżąca podniosła, że była już ofiarą napadu i próby wyłudzenia oraz podniosła, że co najmniej formę dyskryminacji stanowi wzywanie Jej, jako osoby chorej i niepełnosprawnej, w tym ruchowo, do stawienia się w urzędzie. 6. Prezydent [...] w piśmie z [...] listopada 2024r. przywrócił Skarżącej termin "o przyznanie dodatku" i jednocześnie wskazał, że rozpatrzenie sprawy będzie możliwe po uzupełnieniu w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania do osobistego złożenia oświadczenia w trybie art. 233 k.k., złożenia decyzji waloryzacyjnej ZUS, obowiązującej od marca 2024r., przedstawienia dokumentu potwierdzającego stałe zameldowanie pod adresem, którego dotyczy wniosek, przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wraz z odebraniem oświadczeń o stanie majątkowym od wszystkich pełnoletnich osób mieszkających w lokalu wraz z określeniem ich wartości i przedstawieniem dowodów ich zakupu bądź sprzedaży; wszystkie osoby pełnoletnie będą obowiązana podczas wywiadu środowiskowego przedstawić aktualne dowody osobiste. Organ wskazał, że wizytę należy umówić telefonicznie, a ponadto wyjaśnił, że nieuzupełnienie braków w terminie 7 dni spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Wskazano też, że obowiązek meldunkowy nie został zniesiony i należało go dopełnić na podstawie przepisów wskazanych w piśmie, najpóźniej w 30 dniu od dnia przybycia. Skarżąca otrzymała wezwanie [...] listopada 2024r. 7. Skarżąca nadała w placówce pocztowej [...] grudnia 2024r. pismo z [...] grudnia 2024r., w którym opisała swój stan zdrowia, podnosząc, że stawienie się osobiste w urzędzie jedynie w celu złożenia oświadczenia w trybie art. 233 k.k. nie jest możliwe. Skarżąca potrzebuje asysty i pomocy osoby zaufanej, a nie jest jej w stanie uzyskać w godzinach urzędowania organu. Skarżąca oświadczyła, że podpisze to oświadczenie podczas obecności pracowników, którzy będą odbierać wywiad środowiskowy. Skarżąca jeszcze raz podkreśliła, że nie dysponuje oryginałem decyzji waloryzacyjnej ZUS, bo wysłany mógł zaginąć, a z ZUS uzyskała informację, że nie jest możliwe wydanie kolejnego egzemplarza. Skarżąca załączyła do pisma przekaz pocztowy potwierdzający potwierdzenie odbioru świadczenia z ZUS. 8. Prezydent [...] w piśmie z [...] grudnia 2024r. poinformował Skarżącą, że wniosek Skarżącej o przyznanie dodatku mieszkaniowego pozostał bez rozpatrzenia, z uwagi na brak złożonej dokumentacji, ale wskazał, że kolejny wniosek o przyznanie dodatku powinien zawierać komplet dokumentów. 9. Skarżąca [...] stycznia 2025r. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwane dalej "SKO"), na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024r., poz. 774, zwany dalej "k.p.a."), ponaglenie, w którym wskazała, że postępowanie w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego jest prowadzone w sposób przewlekły, żądając: - przeanalizowania sprawy i podjęcie odpowiednich czynności, w tym wydania zaleceń wiążących co do sposobu załatwienia sprawy dodatku mieszkaniowego; - wydanie merytorycznej decyzji, bo Skarżąca spełnia wszystkie wymogi uzyskania tego dodatku. 10. SKO postanowieniem z [...] lutego 2025r. nr [...] uznało "zażalenie" Skarżącej na przewlekłe prowadzenie postępowania za uzasadnione i wyznaczyło Prezydentowi [...] termin do [...] marca 2025r. do rozpatrzenia wniosku Skarżącej z [...]września 2024r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego i wydania w tym zakresie stosownego rozstrzygnięcia. 11. Prezydent [...] decyzją z [...] marca 2025r. nr [...] odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego, powołując się na art. 1-8 ustawy z 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2023r., poz. 1335, zwana dalej "u.d.m.") i art. 104 i art. 107 k.p.a. 12. Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 18 lutego 2025r. skargę na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie ww. dodatku mieszkaniowego, wnosząc o: 1) zobowiązanie ww. organu do przeanalizowania sprawy pod kątem złożonej skargi, podjęcie odpowiednich czynności, w tym wydanie wiążących zaleceń co do sposobu załatwienia sprawy oraz wydania merytorycznej decyzji w terminie miesiąca, bo Skarżąca spełnia wszystkie wymogi uzyskania dodatku mieszkaniowego; 2) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej (10.000zł); 3) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych; 4) o zwolnienie Skarżącej z wszelkich kosztów, w tym sądowych i procesowych (ze względu na jej trudne położenie zarówno życiowe jak i materialne). Skarżąca w uzasadnieniu skargi opisała przebieg postępowania związany ze złożonym we wrześniu 2024r. wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Zdaniem Skarżącej skierowane do Niej żądania do uzupełnienia braków formalnych były nakierowane na uniemożliwienie uzyskanie ww. świadczenia, a wręcz upodlenie osoby starszej i schorowanej, bowiem zmuszające do podejmowania czynności zbędnych, niepotrzebnych na gruncie obowiązujących przepisów. Skarżąca podniosła, że żaden przepis u.d.m. nie odnosi się do obowiązku meldunkowego, ani do odliczeń podatkowych, ich wysokości i terminu zapłaty WSA w Warszawie wskazał, że przepisy u.d.m. nie precyzują jak rozumieć pojęcie zamieszkiwania czy zajmowania lokalu, to oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie należy mieć na względzie poglądy doktryny i judykaturę wypracowane na gruncie prawa cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu jego przesłanek świadczą: faktyczne przebywanie i zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Okoliczności te nie zostały w sprawie w sposób wystarczający wyjaśnione. Stałe zamieszkiwanie powiązane jest z tzw. centrum życiowym, tj. miejscem gdzie przebywa osoba z zamiarem stałego pobytu. Pobyt stały oznacza zamieszkiwanie w danej miejscowości pod oznaczonym adresem z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych, w tym osobowych i majątkowych interesów. Nie można pominąć kwestii możliwość powrotu do mieszkania po czasowym pobycie w innym miejscu z powodu np. choroby. Centrum życiowe oznacza więc miejsce, w którym dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu, gdzie ześrodkowane są wszystkie jej podstawowe sprawy życiowe, gdzie zgromadziła swoje podstawowe przedmioty potrzebne do egzystencji, a więc upraszczając miejsce, w którym stale przebywa, śpi, gotuje, pierze, czyli tam gdzie spełnia swoje podstawowe potrzeby bytowe. Oczywistym jest też, że zameldowanie o tym nie przesądza, bowiem jest tylko czynnością rejestracyjną (wyrok WSA w Warszawie z 27 maja 2009r. sygn. akt VIII SA/Wa 741/08, LEX nr 547935). To na organie spoczywał obowiązek wykazania, że Skarżąca w lokalu faktycznie nie zamieszkuje (nie śpię tam, nie jem, nie spędzam czasu), a uproszczanie tego i sprowadzanie wyłącznie do obowiązku meldunkowego jest nadmiernym uproszczeniem i działaniem podyktowanym na zmuszenie do dostarczenia dowodów negatywnych przez stronę. U.d.m. nie wyklucza przyznania świadczenia osobie nieposiadającej nigdzie miejsca zameldowania (bowiem przesłanki ustawowe sprawdzają się do zamieszkiwania), a okoliczności te organ może wykazać wyłącznie w oparciu o wywiad środowiskowych, co do którego pracownicy referatu nawet nie poczynili starań. Skarżąca za nieuprawnione uznała też żądanie przedstawienia zaświadczenia z Urzędu Skarbowego, gdy za dochód należy uznać wszystkie przychody finansowe uzyskane w okresie przyjmowanym do wyliczenia dodatku mieszkaniowego (w okresie 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku), które mogą być przeznaczone na pokrycie bieżących wydatków mieszkaniowych. Skarżąca powołał się na stanowisko judykatury, że bez znaczenia jest, za jaki okres ubiegającemu się o dodatek mieszkaniowy przysługiwały przychody faktycznie uzyskane (wypłacone) w trzech miesiącach poprzedzających złożenie wniosku (por. wyrok WSA w Poznaniu z 29 stycznia 2020r. sygn. akt II SA/Po 706/19, LEX nr 2780743). Niezrozumiałe jest zatem żądanie zaświadczenia za cały poprzedni rok, jeżeli podstawą do przyznania świadczenia jest wysokość za okres 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Zdaniem Skarżącej wypełniała wszelkie żądania organu, dochowując terminów i prowadząc z organem korespondencję i przedkładając posiadane dokumenty, tak samo jak w poprzednich okresach, kiedy przyznano dodatek mieszkaniowy. 13. Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu administracji do wydania w sprawie decyzji merytorycznej; oddalenie skargi w pozostałej części. Podtrzymał też stanowisko wyrażone w ww. decyzji z [...] marca 2025r. o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga okazała się częściowo zasadna. 2. Na wstępie należy wyjaśnić, że rozpoznanie sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r., poz. 935, zwana dalej "P.p.s.a."), stosownie do którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Obecne brzmienie art. 149 § 1 P.p.s.a. nadano ustawą z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). W uzasadnieniu do projektu nowelizacji (druk sejmowy nr 1633/VII kadencja) stwierdzono: "W związku z powyższym proponuje się przyznanie sądom kompetencji do stwierdzania, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby zobowiązywania do wydania aktu lub dokonania czynności. Taka regulacja stworzy realny system ochrony obywateli przed przewlekłym prowadzeniem postępowania w powiązaniu z powołaną ustawą o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych. Sąd będzie mógł oddalić skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostaje w bezczynności lub przewlekłości". W świetle art. 149 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a. sąd oddala skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności lub przewlekłości. Skarga na bezczynność jest zatem skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 9 października 2018r. sygn. akt I OSK 1987/2018, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W toku postępowania administracyjnego jedną z podstawowych zasad jest szybkość postępowania administracyjnego wyrażona w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. Jej istota sprowadza się do tego, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Natomiast sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Stosownie bowiem do art. 35 k.p.a., określającego terminy załatwiania spraw administracyjnych, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.). W odniesieniu do spraw załatwianych w pierwszej instancji ustawodawca wskazuje, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ustawodawca przewidział przy tym ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej na mocy art. 36 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. 3. Sąd, oceniając, czy sprawę załatwiono z zachowaniem terminu określonego w myśl ww. przepisów k.p.a., stwierdza przede wszystkim, że z akt sprawy wynika, że Prezydent [...] wydał decyzję kończącą postępowanie w przedmiocie dodatku mieszkaniowego [...] marca 2025r., którą Skarżąca otrzymała [...] kwietnia 2025r. Potwierdzają to doręczone przez Prezydenta [...] dokumenty do akt administracyjnych. Skarga do WSA w Warszawie została natomiast wniesiona [...] lutego 2025r., po wcześniejszym wniesieniu ponaglenia. Skarga była zatem dopuszczalna. Sąd stwierdza natomiast, że choć z akt administracyjnych sprawy wynika, że Prezydent [...] podejmował w sprawie czynności, w celu jej załatwienia – a więc uznał, że sprawa wymagała postępowania wyjaśniającego, to sprawa nie została zakończona w terminie miesiąca od złożenia przez Skarżącą wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Tym samym bezczynność Prezydenta [...] jest niewątpliwa, gdyż przekroczono miesięczny termin na załatwienie sprawy, wynikający zarówno z art. 35 § 3 k.p.a., jak i art. 7 ust. 7 u.d.m. Ostatni z ww. przepisów w sposób wyraźny wskazuje natomiast, że decyzja w sprawie dodatku mieszkaniowego powinna zostać wydana w ciągu miesiąca od dnia złożenia wniosku. Intencją ustawodawcy było bowiem skrócenie terminu rozpatrzenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Okres jednego miesiąca liczony od [...] września 2024r. upływał zatem [...] października 2024r. W tym terminie nie doszło do wydania decyzji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, lecz rozpoznano wniosek w sposób nieprzewidziany przepisami u.d.m. – pozostawiono go bez rozpoznania i uczyniono to nie w formie postanowienia, lecz w zwykłym piśmie, w którym nie przewidziano pouczenia o przysługujących Skarżącej środkach zaskarżenia. Warto też zauważyć, że organ po raz drugi, zamiast wydać decyzję w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, ponownie – [...] grudnia 2024r. - pozostawił ww. wniosek Skarżącej o przyznanie dodatku mieszkaniowego bez rozpoznania, co również wskazuje na nieprawidłowości w podejmowanych czynnościach, jak również bezczynność organu w rozpatrzeniu ww. wniosku Skarżącej. Dodatek mieszkaniowy - co do zasady - jest przyznawany na podstawie wniosku i dołączonych do niego dokumentów. Nie wyklucza to jednak możliwości uzupełnienia materiału dowodowego poprzez uzyskanie informacji o sytuacji dochodowej czy zawodowej wnioskodawcy, jeżeli organ prowadzący postępowanie uzna takie działanie za zasadne. W tym celu przeprowadza się wywiad środowiskowy, w szczególności gdy organ poweźmie wątpliwości co do sytuacji ubiegającego się o dodatek mieszkaniowy. W sprawie taka sytuacja zaszła, bowiem trzykrotne próby przeprowadzenia ze Skarżącą wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania nie powiodły się. W myśl art. 7 ust. 3a u.d.m. niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 3, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Natomiast stosownie do art. 7 ust. 4 u.d.m. upoważniony przez organ, o którym mowa w ust. 1, pracownik przeprowadzający wywiad środowiskowy może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, zawierającego w szczególności dane dotyczące posiadanych: 1) ruchomości i nieruchomości; 2) zasobów pieniężnych. Odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Organ może więc odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego w przypadku niedostarczenia wskazanych dokumentów w wyznaczonym terminie. Powinno to nastąpić w formie decyzji, a nie wniosku o pozostawieniu wniosku Skarżącej bez rozpatrzenia. Wydanie przez Sąd orzeczenia zawartego w punkcie pierwszym sentencji wyroku, było już tego względu uzasadnione, na mocy art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W orzecznictwie ugruntowany jest bowiem pogląd, że skoro termin wskazany w art. 7 ust. 7 u.d.m. jest terminem procesowym, to w przypadku jego przekroczenia organowi może zostać postawiony zarzut bezczynności lub prowadzenia postępowania w sposób przewlekły (por. wyrok WSA w Krakowie z 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 1830/16, LEX Nr 2281796). Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Po uchwale w składzie 7 Sędziów NSA z 3 września 2013r. sygn. akt I OPS 2/13 (dostępna na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), nie budzi już wątpliwości, że w razie pozostawienia podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Ponadto należy wyjaśnić, że dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, że organ nie pozostał bierny wobec złożonego wniosku Skarżącej i podjął czynności zmierzające do jego załatwienia, co znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że Sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie (tak WSA w Warszawie w wyroku z 14 lipca 2021r. sygn. akt VII SAB/Wa 41/21, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 4. Sąd nie znalazł jednak podstaw do uznania, że bezczynność Prezydenta [...] miała charakter rażący, z tego względu, że z akt sprawy wynika, że Skarżąca do ww. wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie załączyła wszystkich niezbędnych dokumentów (załączyła jedynie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Skarżącej z [...] września 2015r., potwierdzające, że zaliczono Ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od [...] lipca 2015r.; zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o wysokości przychodu Skarżącej; zaświadczenie z ZUS o przysługującym Skarżącej emeryturze wraz z potwierdzeniami odbioru tego świadczenia za czerwiec, lipiec i sierpień 2024r.; zawiadomienie o wysokości opłat za zajmowany przez Skarżącą lokal mieszkalny), a ponadto nie było możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w zamieszkiwanym przez Skarżącą lokalu. Skarżąca ponadto wezwanie do uzupełnienia brakujących dokumentów odebrała dopiero [...] października 2024r., czyli 14-dniowy termin na uzupełnienie braków należało odliczyć od miesięcznego terminu załatwienia sprawy oraz przyjąć, że sprawę Prezydent [...] powinien zakończyć wydaniem decyzji [...] listopada 2024r. W tym terminie organ wprawdzie nie wydał stosownej decyzji, ale po upływie terminu starał się wziąć pod rozwagę okoliczności podnoszone przez Skarżącą w piśmie procesowym z [...] listopada 2024r. które złożono po upływie terminu siedmiodniowego na uzupełnienie braków wniosku. Organ uwzględnił więc okoliczności o stanie zdrowia Skarżącej powodujące trudności z otwieraniem drzwi bez pomocy osoby trzeciej (problemy ze wzrokiem, problemy ze słuchem), jak również uwzględnił wcześniejsze złe doświadczenia Skarżącej, która była już ofiarą napadu i próby wyłudzenia, które spowodowały brak otwarcia drzwi osobom chcącym przeprowadzić wywiad środowiskowy. Warto także podnieść, że Skarżąca, choć kolejny termin wyznaczony przez Prezydenta [...] upływał [...] grudnia 2024r. nie dokonała właściwego uzupełnienia wniosku, ani nie skontaktowała się z organ telefonicznie, w celu umówienia daty wywiadu środowiskowego, co proponowano już w pierwotnym wezwaniu z [...] października 2024r. Sąd doszedł w związku z tym do przekonania, że mimo przekroczenia terminu załatwienia sprawy bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zasadne było wydanie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 sentencji wyroku. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA z: 4 czerwca 2019r. sygn. akt II OSK 3374/18; 6 sierpnia 2019r. sygn. akt II OSK 1802/19; 18 stycznia 2019r. sygn. akt II OSK 1557/18; 5 września 2018r. sygn. akt II OSK 272/18 – dostępne, jak wyżej). Przy ocenie, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także całokształt okoliczności sprawy, jej charakter i zakres czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, których przeprowadzenie nie jest zależne wyłącznie od woli i starań organu. Samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por: wyrok NSA z 21 czerwca 2012r. sygn. akt I OSK 675/12; wyroki WSA w Gdańsku z: 29 maja 2013r. sygn. akt II SAB/Gd 29/13; 27 czerwca 2013r. sygn. akt SAB/Gd 13/13; wyrok WSA w Łodzi z 17 października 2014r., II SAB/Łd 124/14 - dostępne, j.w.). Sąd, mając powyższe stanowisko, ugruntowane w orzecznictwie, oceniając zaistniałą w sprawie bezczynność, wziął pod uwagę, że nie wiązała się ona z zupełnym brakiem działania Prezydenta [...], a organ ten starał się podejmować czynności ukierunkowane na zakończenie sprawy tj. wzywał Skarżącą do uzupełnienia wniosku, zarówno przed upływem terminu na załatwienie sprawy, jak też w okresie, kiedy formalnie istniała już bezczynność organu (k. 23-24 akt administracyjnych). Nie można zatem przyjąć, że bezczynność organu była nacechowana jego złą wolą lub lekceważącym podejściem do obowiązków procesowych wynikających z przepisów k.p.a. Zdaniem Sądu organ, jakkolwiek nie wydał w sprawie decyzji przed wniesieniem skargi na bezczynność do Sądu, to w kierowanych do Skarżącej pismach wyjaśniał, z jakich powodów nie mógł merytorycznie rozpatrzeć wniosku, gdyż przedłożone przez Skarżącą dokumenty nie spełniały wymagań ustawowych przewidzianych w u.d.m. Skarżąca ponadto będzie mogła wnieść przewidziane prawem środki od wydanej przez Prezydenta [...] decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego z [...] marca 2025r. 5. Sąd w związku z tym za zasadny nie uznał wniosku Skarżącej o przyznanie na Jej rzecz sumy pieniężnej. Oceniając całokształt działań organu, w tym zarówno ww. okoliczność podejmowania czynności zmierzających do załatwienia sprawy, jak też jej załatwienie sprawy wydaniem decyzji z [...] marca 2025r., Sąd doszedł do przekonania, że rozmiar zaistniałej nieprawidłowości w załatwieniu sprawy oraz okoliczności faktyczne sprawy nie dają podstaw do zastosowania ww. środka. Nie było też podstaw do uczynienia zadość wnioskowi Skarżącej o zobowiązanie organu do wydania decyzji, bo decyzję tę wydano. W tym kontekście istniały podstawy do zastosowania art. 151 P.p.s.a. i oddalenie skargi w pozostałym zakresie (punkt 3 sentencji wyroku). 6. Sąd nie orzekał w przedmiocie kosztów, choć taki wniosek sformułowano w skardze, gdyż Skarżąca, na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. h P.p.s.a., była ustawowo zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, o czym została poinformowana w związku z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału (k. 27 akt sądowych).

Informacje o sprawie

Data wpływu
20 marca 2025
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak. Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący sprawozdawca/ Izabela Głowacka-Klimas

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny