II SAB/Wa 253/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Michał Sułkowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w likwidacji na bezczynność Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej C. Diecezji [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej C. Diecezji [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lipca 2021 r.; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej C. Diecezji [...] na rzecz Stowarzyszenia Federacja [...] w likwidacji kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2021 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] zwróciła się do Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] Diecezji [...] z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: "1. czy w Państwa podmiocie leczniczym wykonuje się procedury założenia i zdjęcia domacicznej wkładki antykoncepcyjnej: 2. ile zrealizowali Państwo procedur 69.7 Wprowadzenie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej w 2020 roku i w bieżącym roku; 3. ile zrealizowali Państwo procedur 97.71 Zdjęcie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej w 2020 roku i w bieżącym roku 4. jakie opłaty są pobierane w Państwa podmiocie leczniczym za wykonanie odpowiednio procedury założenia i procedury zdjęcia domacicznej wkładki antykoncepcyjnej, bez wliczania ceny samej wkładki.". Wnioskodawca zwrócił się o przesłanie informacji na wskazany adres poczty elektronicznej. Pismem z dnia 17 października 2021 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] Diecezji [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. Reprezentujący Stowarzyszenie radca prawny zarzucając wymienionemu podmiotowi naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez nieudostępnienie informacji publicznej pomimo upływu ustawowego terminu, wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o charakterze tej bezczynności pod kątem rażącego naruszenia prawa, nakazanie organowi rozpoznania wniosku skarżącego oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi radca prawny wskazał, że nie ulega wątpliwości, że organ, jako podmiot leczniczy działający w oparciu o kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia jest podmiotem zobowiązanym w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podniósł, że nie ulega także wątpliwości, iż informacje, o które zwrócił się skarżący, a które dotyczą wykonywania tegoż kontraktu oraz obowiązków wynikających z prawa powszechnie obowiązującego, są informacjami publicznymi – dotyczą wykonywania zadań publicznych przez podmiot finansowany ze środków publicznych. Radca prawny wskazał, że pomimo zaistnienia tych okoliczności organ nie udzielił informacji publicznej w ustawowym terminie. Kierownik Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] Diecezji [...] w odpowiedzi z dnia [...] kwietnia 2022 r. na skargę z dnia [...] października 2021 r. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że organ w dniu [...] kwietnia 2022 r. (omyłkowo wskazano w piśmie [...] kwietnia 2021 r.) udzielił odpowiedzi na złożony wniosek o udzielenie informacji publicznej. W załączeniu przedłożono kopię e-maila z odpowiedzią wysłanego w dniu [...] kwietnia 2022 r. na wskazany przez skarżącego we wniosku adres e-mail. Organ podniósł w odpowiedzi na skargę, że przyczyną pierwotnego niezrealizowania wniosku było zaniedbanie pracownika organu. Organ nie miał na celu nieudzielenie odpowiedzi. Wskazano, że za udzielenie odpowiedzi z opóźnieniem organ przeprosił skarżącego. Podniesiono jednocześnie, że organ jako niepubliczny zakład opieki zdrowotnej nie ma w codziennej swojej praktyce do czynienia z informacją publiczną, nie wydaje również decyzji administracyjnych. Wskazano, że jest to tego rodzaju pierwsza sytuacja, w związku z którą podjęto działania wewnętrzne, aby tego rodzaju wnioski, o ile pojawią się w przyszłości były koordynowane przez kierownika placówki, ograniczono również dostęp do skrzynki mailowej i odbioru korespondencji do określonych osób. W ocenie organu podjęte działania w przyszłość zapobiegną wystąpieniu tego rodzaju sytuacji. Organ podał też, że jego głównym zadaniem jest świadczenie usług medycznych, a szerzej patrząc z punktu widzenia [...] niesienie pomocy osobom potrzebującym. Biorąc pod uwagę fakt udzielenia odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej u.d.i.p. Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. W sprawie niniejszej nie było kwestionowane, że Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] Diecezji [...] jako podmiot udzielający świadczeń m.in. w ramach ubezpieczenia NFZ jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Odwołując się do tego przepisu oraz art. 6 u.d.i.p. należy przyjąć, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2d u.d.i.p.), o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), danych publicznych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.), w tym o treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (lit.a), o stanowiskach zajętych przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu Kodeksu karnego (lit. b), majątku publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). W sprawie niniejszej żądanie udostępnienia informacji, o której mowa we wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. w przedmiocie realizowanych w NZOZ procedur i opłat stanowi żądanie udostępnienia informacji publicznej, co nie było kwestionowane przez organ. W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak w niniejszej sprawie, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. Rozpatrując skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. Sąd stwierdził, że organ na dzień wniesienia skargi pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu tego wniosku. Organ nie udostępnił bowiem żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku, jak również nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia. W okolicznościach stanu faktycznego tej sprawy brak było zatem podstaw do oddalenia skargi. Żądana we wniosku informacja publiczna udostępniona została bowiem dopiero w dniu [...] kwietnia 2022 r. Jednocześnie, wobec rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. i udzielenia wnioskodawcy żądanych informacji, Sąd nie miał podstaw, aby zobowiązać organ do rozpatrzenia wniosku. W świetle powyższego, Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała w tej sprawie miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ wyjaśnił, że sytuacja, jaka w tej sprawie zaistniała nie była wynikiem celowego działania, a wynikła z zaniedbania pracownika. Organ udzielił informacji niezwłocznie po uzyskaniu wiedzy o wniosku. Wyjaśniono jednocześnie, że sytuacja taka miała miejsce po raz pierwszy, albowiem organ nie ma w swojej codziennej praktyce do czynienia z informacją publiczną. Głównym zadaniem organu jest świadczenie usług medycznych, niesienie pomocy osobom potrzebującym. W ocenie Sądu okoliczności zaistniałego w tej sprawie uchybienia terminowi do udzielenia informacji publicznej nie dają podstaw do przypisania bezczynności organu charakteru rażącego naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 3 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie radcy prawnego (480 zł).