II SAB/Wa 248/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 lipca 2019 r. sprawy ze skargi K.B. na bezczynność Prokuratora Generalnego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Prokuratora Generalnego do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prokuratora Generalnego na rzecz skarżącego K.B. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.

K.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prokuratora Generalnego w rozpoznaniu jego wniosku z [...]marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżący w piśmie z [...] marca 2019 r. zwrócił się do Prokuratora Generalnego o udostępnienie w trybie ustawy z 6 września 2001 r. dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 nr., poz. 1429) informacji: 1) Kiedy formalnie został powołany międzynarodowy zespół biegłych w sprawie dotyczącej katastrofy smoleńskiej ?, 2) Czy są już podpisane umowy z członkami międzynarodowego zespołu biegłych?, 3) Kiedy zostanie wykonana opinia międzynarodowego zespołu biegłych ?, 4) Jaki jest zakres zamówionych opinii?, 5) imion i nazwisk specjalistów wchodzących w skład tego zespołu, ich doświadczenia w zakresie badania katastrof lotniczych. W piśmie z 26 marca 2019 r. organ poinformował K.B., że dostęp do informacji i dokumentów z pozostającego w toku postępowania przygotowawczego reguluje art. 156 § 5 k.p.a. Przepis ten ma charakter szczególny w stosunku do ustawy o dostępie do informacji publicznej i w związku z tym wyłącza jej zastosowanie w tej sprawie. K.B. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucił Prokuratorowi Generalnemu bezczynność w rozpoznaniu jego wniosku z [...] marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący podniósł, że Prokurator Generalny jako organ władzy publicznej jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej). K.B. podkreślił, że we wniosku nie domaga się udostępnienia akt postępowania, lecz informacji dotyczących powołania zespołu, jego składu osobowego oraz kosztów działania. W konkluzji skarżący stwierdził, że skoro organ nie udostępnił żądanych informacji ani nie wydał decyzji o odmowie ich udostępnienia (pismo z 26 marca 2019 r. nie jest decyzją administracyjną, ponieważ nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w art. 107 k.p.a., w tym m. in. podpisu piastuna organu), to oznacza, że jest w tej sprawie bezczynny. W związku z tym skarżący wniósł o zobowiązanie Prokuratora Generalnego do "prawidłowego" rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Prokurator Generalny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej musi być na tyle precyzyjny, aby możliwe było jego załatwienie zgodnie z prawem. Tymczasem K.B. we wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie zawarł informacji w jaki sposób żądane informacje mają zostać udostępnione, a to oznacza, że wniosek nie spełnia warunków formalnych. Organ dodał, że informacje których udostępnienia domaga się skarżący dotyczą będącego w toku postępowania przygotowawczego, w którym gromadzone są m. in. dokumenty wskazujące na realizację określonych czynności procesowych. Udostępnienie tego typu informacji wiąże się z udostępnieniem treści dokumentów procesowych z niezakończonego postępowania przygotowawczego i jest dopuszczalne wyłącznie w trybie art. 156 § 5 k.p.a., a nie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem Prokuratora Generalnego, "okoliczność, że wniosek dotyczy informacji a nie udostępnienia akt z toczącego się postępowania przygotowawczego, "nie wyłącza trybu art. 156 § 5 k.p.a., gdyż w dalszym ciągu odnosi się on do informacji z dokumentów zawartych w aktach toczącego się postępowania karnego". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Z bezczynnością w sprawie dotyczącej udzielenia informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy żądaniem wniosku jest objęta informacja mająca walor informacji publicznej, a podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej i będący w posiadaniu żądanej informacji, nie udostępnia tej informacji, nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 ustawy), nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do informacji publicznej (art. 1 ust. 2 ustawy), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 2 ustawy). Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny, czy informacje objęte wnioskiem skarżącego z [...] marca 2018 r. są informacjami publicznymi podlegającymi udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a w konsekwencji czy Prokuratorowi Generalnemu można przypisać zarzut bezczynności w udostępnieniu tych informacji. Prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP i obejmuje prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Zatem prawo do informacji publicznej to prawo do informacji o działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP, tj. o takiej aktywności tych podmiotów, która ukierunkowana jest na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych (por. np. wyrok NSA z 25 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 1932/18, LEX nr 2616330). Z kolei art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej definiuje informację publiczną jako każdą informację o sprawach publicznych. Zatem informacją publiczną stanowi wszystko to, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem, działalnością podmiotów wymienionych w Konstytucji (o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej), w ramach przypisanych im zdań i kompetencji. Inaczej mówiąc, informacją publiczną są wiadomości, obojętnie przez kogo wytworzone, które podmiot zobowiązany do ich udostępnienia posiada i które wykorzystuje do załatwienia sprawy publicznej. Oczywistym jest, że Prokurator Generalny jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej o którym mowa art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej - organem władzy publicznej. Informacje o działalności Prokuratury jako władzy publicznej, organu ochrony prawnej, są informacjami o sprawach publicznych i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem Sądu informacje dotyczące okoliczności powołania międzynarodowego zespołu biegłych w sprawie katastrofy smoleńskiej (czy został powołany, kto wchodzi w jego skład i jakie ma doświadczenie w zakresie badania katastrof lotniczych, kiedy zostanie sporządzona opinia biegłych), a więc informacje, o których mowa we wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, stanowią informację publiczną. Nie kwestionował tego sam podmiot będący adresatem wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Odmówił jednak udostępnienia tych informacji powołując się jedynie na inny tryb ich udostępniania. Należy przypomnieć, że w odpowiedzi na wniosek sekretarz Prokurator Generalny podał, że informacje i dokumenty z pozostającego w toku postępowania przygotowawczego są udostępniane na zasadach określonych w art. 156 § 5 k.p.a., a nie na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd nie podziela stanowiska organu co do tego, że informacje publiczne objęte wnioskiem o udostępnienie nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pomijając już fakt, że pisma z 26 marca 2019 r., stanowiącego odpowiedź na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej nie wynika, że postępowanie przygotowawcze jest w toku (nie podano np. sygnatury sprawy), należy przede wszystkim zwrócić uwagę na przedmiot pytań zawartych we wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Organ odmawiając udostępnienia żądanych informacji nie skonfrontował treści przytoczonego w odmowie przepisu prawnego (art. 156 § 5 k.pk.) z treścią wniosku. Nie ulega raczej kwestii, że wnioskodawca nie żądał udostępnienia przez Prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów toczącego się postępowania przygotowawczego ani określonych informacji z dokumentów zawartych w aktach postępowania przygotowawczego lecz jedynie informacji dotyczących okoliczności stworzenia "narzędzi" dla badania katastrofy. Prowadzi to do wniosku, że informacje objęte wnioskiem nie podlegają ograniczeniom określonym w art. 156 § 5 k.p.k. Mają zatem do nich zastosowanie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jedynie tytułem uzupełnienia można przypomnieć, że powołany przez Prokuratora Generalnego przepis art. 156 § 5 k.p.k., jako wyłączający stosowanie w niniejszej sprawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, reguluje jedynie jeden ze sposobów dostępu do informacji publicznej – bezpośredni wgląd do akt toczącej się sprawy. Ten przepis stanowi, że jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. (...) Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. W konkluzji trzeba stwierdzić, że przepis art. 156 § 5 k.p.k. nie jest normą absolutnie wyłączającą stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zależy to od stanu faktycznego konkretnej sprawy oraz od zakresu żądanej informacji publicznej. Z tych względów uzasadniony jest zarzut bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej. Bezczynność w takich sprawach nie polega bowiem wyłącznie na całkowitym milczeniu podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Zachodzi również wtedy, gdy ten podmiot nieprawidłowo informuje wnioskodawcę, że jego wniosek "nie podlega" ustawie, np. że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do informacji publicznej (art. 1 ust. 2 ustawy). Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zobowiązał Prokuratora Generalnego do rozpoznania wniosku K.B. z [...] marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej objętej tym wnioskiem, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu w tej sprawie nie jest rażąca (art. 149 § 1 a powołanej ustawy). Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej "zareagował" na wniosek skarżącego (w ustawowym, czternastodniowym terminie od dnia jego doręczenia), zaś stwierdzona bezczynność wynikła z błędnego zastosowania przepisów prawa. Sąd zasądził od Prokuratora Generalnego na rzecz skarżącego K.B. kwotę 597 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy.