II SAB/Wa 246/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Beata Gibzińska po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi K.S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia odmówić przyznania K.S. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 maja 2018 r., po rozpoznaniu w trybie uproszczonym, oddalił skargę K.S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący po otrzymaniu odpisu sentencji nieprawomocnego wyroku złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego w celu wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z powyższym, w wykonaniu zarządzenia z dnia 21 czerwca 2018 r. przesłano skarżącemu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 2 lipca 2018 r. (data stempla pocztowego) skarżący nadesłał formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego lub adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z dziećmi, które przebywają u niego w czasie zgodnym z postanowieniem Sądu. Podkreślił, że z uwagi na zasądzone alimenty na dzieci, w wysokości 2.000 zł oraz na rodziców w kwocie 400 zł pozostaje w niedostatku. Wyjaśnił, że z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje 4.300 zł, a z tytułu najmu mieszkania - 1.250 zł, co stanowi łącznie 5.550 zł miesięcznie. Do stałych kosztów utrzymania zaliczył koszty codziennego utrzymania, w tym jedzenie, środki higieny - 800 zł, koszty dojazdu do pracy - 300 zł, opłaty za mieszkanie - 700 zł, spłatę kredytu hipotecznego - 900 zł, koszty komornicze - 123 zł, koszty związane z depozytem sądowym - 220 zł oraz koszty pełnomocnika z wyboru do innej sprawy sądowej w wysokości 200 zł miesięcznie. Oświadczył, że posiada mieszkanie o powierzchni około 36,12 m2, samochód osobowy (wspólność małżeńska) oraz około 4.000 zł oszczędności. Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 244 P.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 2 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy (szczególnie w zakresie całkowitym) jest zatem wyjątkiem od powyższej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w uzasadnionych przypadkach. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Oznacza to zatem, że prawo pomocy powinno przysługiwać przede wszystkim osobom bezdomnym, bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie referendarza sądowego wniosek o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący uzyskuje stałe dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz wynajmowanego mieszkania w łącznej wysokości 5.550 zł miesięcznie i posiada oszczędności w kwocie około 4.000 zł. Bieżące koszty utrzymania oraz spłatę alimentów pokrywa z uzyskiwanych dochodów. Co do ponoszonych przez skarżącego rat kredytu czy też kosztów pełnomocnika ustanowionego z wyboru do innej sprawy sądowej należy wskazać, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa (por. Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05, dostępne w bazie orzeczeń www. nsa.gov.pl). Posiadanie majątku, w tym oszczędności pieniężnych, także wyklucza przyznanie prawa pomocy. Powyższe potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy, uznając fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 430/10 oraz z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 724/11, orzeczenia dostępne j.w.). Skarżący zatem posiadając oszczędności w wysokości 4.000 zł jest w stanie ponieść koszty postępowania. Należy podkreślić, że sąd (referendarz) nie jest związany oświadczeniem skarżącego co do sposobu wydatkowania posiadanych oszczędności. Skoro w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący dysponuje kwotą oszczędności, którą może przeznaczyć na pokrycie kosztów, to brak jest podstaw ku temu, by dawać priorytet niepotwierdzonym wydatkom, tym bardziej, że skarżący sam posiada stały dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz najmu mieszkania. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w ocenie referendarza sądowego, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.