II SAB/Wa 235/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Iwona Maciejuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2017 r. sprawy ze skargi J. G. na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2017 r., o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. o udostepnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Dyrektora Zespołu Szkół w [...] na rzecz J. G. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu wpisu; 4. odstępuje od zasądzenia na rzecz skarżącej J. G. kosztów zastępstwa procesowego.

J.G. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika –radcę prawnego W.G. - pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. złożyła skargę na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielnie informacji publicznej. Skarżąca podniosła, że wnioskiem z dnia [...] lutego 2017 r. przesłanym w formie elektronicznej na oficjalny adres mailowy zaskarżonego organu wystąpiła o udostępnienie informacji publicznej. Wskazała, że do dnia złożenia skargi zaskarżony organ nie udzielił odpowiedzi oraz nie przesłał żądanych wnioskiem dokumentów, nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, czym naruszył ustawowy termin wskazany w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych strona stwierdziła, iż złożenie niniejszej skargi nie wymaga wyczerpania środków zaskarżenia (np. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 262/08, wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 601/05). Nadto prawo dostępu do informacji publicznej ma charakter powszechny, bowiem jest przyznane każdemu i nie wymaga wykazania interesu prawnego lub faktycznego. W ocenie skarżącej, zakres żądanych informacji objęty był dyspozycją ustawy o dostępie do informacji publicznej, zaś zaskarżony organ jest podmiotem zobowiązanym do jej udzielenia w ustawowym terminie. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że istotnie w dniu [...] lutego 2017 r. skarżąca zwróciła się do Zespołu Szkół w [...] drogą elektroniczną o udzielenie informacji publicznej na temat liczby przeprowadzonych naborów na stanowiska urzędnicze od [...].01.2016 r. Jednak od [...] lutego do [...] lutego 2017 r. trwały ferie szkolne, a pracownica obsługująca sekretariat przebywała na urlopie do dnia [...] lutego 2017 r. W tym czasie na pocztę elektroniczną zespołu szkół trafiło około 1000 e-maili i około 400 w postaci spamu. Po powrocie do pracy pracownicy organu przejrzeli pocztę elektroniczną pod kątem wiadomości pochodzących głównie od organów nadrzędnych: prowadzących i nadzorujących oraz współpracujących z Zespołem Szkół w [...]. Wyjaśnił, że na pocztę elektroniczną trafia wielka liczba informacji nie związana z pracą szkoły, w tym informacje budzące wątpliwości, a często niesmak oraz wiadomości zawierające wirusy komputerowe. Organ stwierdził, że nieudzielenie odpowiedzi nie było zamierzone - wniosek, prawdopodobnie przez nieuwagę, został usunięty. Było to spowodowane nadmierną ilością wiadomości e-mail oraz koniecznością załatwienia spraw ściśle związanych z wprowadzaną reformą oświaty. Dyrektor podniósł, że Zespół Szkół w [...] nigdy nie uchylał się od udzielania informacji publicznej. Organ podkreślił, że w dniu [...] kwietnia 2017 r., po uzyskaniu adresu e-mail z sąsiedniej placówki, została udzielona informacja zgodnie z żądaniem strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga częściowo zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1764), dalej jako "udip", każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Natomiast w przepisie art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, ustawodawca dokonał przykładowego wyliczenia informacji, mających przymiot informacji publicznych. Uwzględniając powyższe, w orzecznictwie przyjmuje się szerokie pojęcie informacji publicznej, przez którą rozumie się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszoną do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszoną do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Bliższa analiza art. 6 udip wskazuje, że wnioskiem może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielenia odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2445/11, Lex nr 1264728). Stosownie do przepisu art. 4 ust. 1 i 3 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności (...) organy samorządów gospodarczych i zawodowych (pkt 2), będące w posiadaniu takich informacji. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że Dyrektor Zespołu Szkół w [...], jako organ administracji wykonujący szereg zadań z zakresu oświaty określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r., poz. 59 ze zm.), jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Natomiast żądana informacja, w postaci informacji o liczbie przeprowadzonych naborów na stanowisko urzędnicze od dnia [...] stycznia 2016 r., stanowi informację publiczną wobec brzmienia art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. g udip, który stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska. W świetle utrwalonego w orzecznictwie i doktrynie poglądu, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty, a czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wynika z przeświadczenia, że dany akt w ogóle nie powinien zostać podjęty, a czynność nie powinna zostać dokonana. Stosownie do przepisu art. 13 ust. 1 udip, udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Zatem milcząc wobec wniosku J.G., organ w dacie wniesienia skargi na bezczynność do Sądu, pozostawał w bezczynności. Jednakże bezczynność ta ustała wobec udostępnienia żądanej informacji, dokonanego pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r., tj. w terminie trzydziestu dni od otrzymania skargi. W takiej sytuacji Sąd nie mógł zobowiązać organu do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w trybie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "P.p.s.a". Jednocześnie w ocenie Sądu, bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie wynikała bowiem z lekceważącego stosunku do złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o czym świadczy fakt natychmiastowego udzielenia odpowiedzi na wniosek, po otrzymaniu skargi na bezczynność. Zdaniem Sądu, wymieniona kwalifikowana forma bezczynności winna być zarezerwowana do sytuacji oczywistych, niebudzących wątpliwości i niedających się usprawiedliwiać w żaden sposób. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a P.p.s.a, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 w zw. z art. 206 P.p.s.a. Zasądzając od organu na rzecz skarżącej zwrot niezbędnych kosztów postępowania, Sąd uwzględnił wyłącznie kwotę wpisu sądowego od skargi. Natomiast Sąd nie uwzględnił wniosku strony o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, w części dotyczącej wynagrodzenia radcy prawnego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa mając na uwadze, że czynności pełnomocnika w istocie ograniczyły się do krótko sformułowanego pisma procesowego. Nadto pełnomocnik skarżącej nie zapoznał się z aktami sprawy, nie uczestniczył w rozprawie – z uwagi na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Tym samym, w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst. jedn. Dz. U z 2017 r., poz.1870), nie świadczył pomocy prawnej poprzez występowanie przed sądem. W tym miejscu należy wskazać, iż w świetle art. 206 P.p.s.a. (w brzmieniu zmienionym art. 1 pkt 60 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi; Dz. U. z 2015 r., poz. 658) – Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Pojęcie uzasadnionego przypadku nie zostało zdefiniowane w ustawie procesowej, co oznacza, iż podjęcie rozstrzygnięcia w tym zakresie zostało pozostawione uznaniu Sądu. Nadto, w nowym stanie prawnym możliwość uznania przez Sąd, że zaistniał uzasadniony przypadek, pozwalający na odstąpienie od zasady zwrotu kosztów postępowania, nie jest jak dotychczas uzależniony od konieczności częściowego uwzględnienia skargi. Dla dokonania wykładni pojęcia "uzasadnionego przypadku" z art. 206 P.p.s.a będą pomocne poglądy doktryny i orzecznictwa wykształcone w oparciu o zastosowanie art. 207 § 2 P.p.s.a. I tak w przepisie tym wprowadzono rozwiązanie, które pozwala w sytuacjach szczególnie uzasadnionych odejść od stosowania przez Naczelny Sąd Administracyjny reguły odpowiedzialności za wynik postępowania kasacyjnego, wynikającej z art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Sąd na podstawie tego przepisu działa w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy pozwalające na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części. W piśmiennictwie to rozwiązanie, wzorowane na art. 102 k.p.c., określane jest jako zasada słuszności (zob. H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis Warszawa, 2011 r., Wyd. 4, s. 913–914). H. Knysiak-Molczyk zwróciła uwagę, że NSA, stosując art. 207 § 2 P.p.s.a, powinien uwzględnić całokształt okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę zarówno fakty związane z przebiegiem postępowania, jak i fakty spoza postępowania, w szczególności odnoszące się do stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony (skarżącego). Przykład zastosowania art. 207 § 2 P.p.s.a, z uwagi na krytycznie ocenioną przez sąd postawę strony, która "wygrała" w postępowaniu kasacyjnym, zawiera wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2005 r., sygn. akt FSK 1324/04, LEX nr 147553. Mimo uchylenia w tym orzeczeniu wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego uwzględniającego skargę, sąd nie orzekł o zwrocie kosztów od skarżącej na rzecz organu na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a, gdyż stwierdził, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej zostały popełnione błędy, a ponadto pełnomocnik organu był nieobecny na rozprawie (patrz M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 207 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LEX 2013 r.). Z podobną sytuacją do opisanego powyżej przypadku mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnik skarżącego tylko "formalnie" reprezentując stronę w niniejszym postępowaniu, nie realizował celu ochrony prawnej interesu swego mocodawcy, stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w pkt 4 sentencji.