II SAB/Wa 207/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Dyrektora Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego [...] w [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lutego 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego [...] w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Dyrektora Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego [...] w [...] na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 106,80 zł (słownie: sto sześć złotych i osiemdziesiąt groszy), tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W dniu [...] lutego 2024 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] na adres poczty elektronicznej Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego [...] w [...] (dalej również jako: organ) złożyło wniosek o udzielenie informacji publicznej o treści decyzji Dyrektora Liceum o skreśleniu z listy uczniów tej placówki oświatowej, w okresie od [...] stycznia 2016 r. do dnia udzielenia odpowiedzi oraz decyzji wydanych w tym przedmiocie na skutek postępowania odwoławczego. Pismem z dnia [...] marca 2024 r. Stowarzyszenie złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w rozpoznaniu powyższego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Stowarzyszenie wniosło o zobowiązanie Dyrektora Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego [...] w [...] do udzielenia żądanej informacji publicznej, w terminie czternastu dni od daty wydania prawomocnego wyroku, stwierdzenie jego rażącej bezczynności w niniejszej sprawie, przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 200 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania obejmujących wpis od skargi (100 zł.) oraz znaczka pocztowego (6,80 zł.). W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podniosło m. in., że Dyrektor Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego [...] w [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej jako u.d.i.p.), ponieważ reprezentuje jednostkę organizacyjną wykonującą zadania publiczne w zakresie edukacji i kształcenia, natomiast informacja, której udostępnienia Stowarzyszenie się domaga, stanowi informację publiczną, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p. Mimo to Dyrektor Liceum do dnia [...] marca 2024 r. (w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku) nie tylko nie udostępnił wnioskowanej informacji publicznej, ale nawet nie podjął jakichkolwiek czynności "choćby niezgodnej z prawem lub pozornej, aby odsunąć od siebie zarzut bezczynności". Uwzględniając ten stan rzeczy, żądania stwierdzenia rażącej bezczynności organu oraz przyznania na rzecz skarżącego kwoty pieniężnej są usprawiedliwione i zasadne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego [...] w [...] wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że w dniu [...] marca 2024 r. rozpoznał wniosek Stowarzyszenia z dnia [...] lutego 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej i wydał decyzję o odmowie jej udostępnienia, z uwagi na fakt, że w okresie podanym przez wnioskodawcę we wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie podejmował decyzji o skreśleniu z listy uczniów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie udostępnił informacji publicznej (art. 4 ust. 3 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), nie powiadomił wnioskodawcy o niemożliwości udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), nie poinformował o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), nie informował wnioskodawcy w formie pisemnej, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako P.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 149 § 2 P.p.s.a.). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona skarżąca jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez nią informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (vide P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego z 2012 r. nr 6, s. 75 i nast. wraz z powołanym orzecznictwem). Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Nie budzi wątpliwości Sądu (i stron postępowania), że Dyrektor Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego [...] w [...] jako podmiot reprezentujący jednostkę organizacyjną, która wykonuje zadania publiczne, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej na gruncie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Jedynie dla porządku przypomnieć więc należy, że oświata oraz kształcenie stanowią w świetle art. 70 Konstytucji RP zadania publiczne i wykonywane są zarówno przez placówki publiczne jak i niepubliczne, zaś stosownie do art. 68 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2024 r., poz. 737), dyrektor szkoły kieruje działalnością szkoły oraz reprezentuje ją na zewnątrz. W niniejszej sprawie nie jest również sporne między stronami postępowania, że żądanie wniosku obejmuje swym zakresem informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p. W przedstawionych okolicznościach faktycznych i prawnych Dyrektor Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego [...] w [...] powinien podjąć działania w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p., przestrzegając terminów do podejmowania działań odnoszących się do informacji publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając powyższe rozważania na względzie stwierdził, że Dyrektor [...] z [...] w [...] na dzień wniesienia skargi pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku Stowarzyszenia z dnia [...] lutego 2024 r., ale bezczynność ta ustała na dzień orzekania przez Sąd. Biorąc powyższe pod uwagę zasadne było stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] lutego 2024 r., ale nie było podstaw do zobowiązania tego organu, na mocy art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., do załatwienia ww. wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi. Zdaniem Sądu bezczynność organu nie miała też miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a.). Z rażącym charakterem bezczynności mamy do czynienia, np. gdy okres zaniechania jest długotrwały, zaniechanie jest celowe lub zamierzone przez organ, ewentualnie wynika z innych niepodlegających akceptacji przyczyn. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012r. sygn. akt I OSK 675/12, dostępny na www.nsa.gov.pl). Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest więc zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Z okoliczności sprawy nie wynika, aby zaistniała zwłoka wynikała z celowego zaniechania, czy też z lekceważącego traktowania przez organ obowiązków informacyjnych. W ocenie Sądu bezczynność w załatwieniu niniejszej sprawy we wskazanym zakresie nie jest efektem zaniechań podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia (udostępnienia informacji publicznej). Ta okoliczność w ocenie Sądu nie pozwala uznać, że stwierdzona bezczynność miała postać kwalifikowaną. Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej, stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który podziela także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że instytucja sumy pieniężnej, pełni funkcję represyjną oraz prewencyjną – mającą na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Suma pieniężna pełni również funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17, wyrok NSA z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 1189/17, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1506/16, wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 3800/18). Zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych wynikających z akt sprawy, wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze, nie zachodziła potrzeba dyscyplinowania organu ww. środkiem prawnym. Dyrektor Liceum rozpoznał bowiem wniosek skarżącego, a Sąd nie stwierdził, aby organ celowo nie realizował w terminie przewidzianego w Konstytucji RP prawa podmiotowego. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. Orzeczenie z punktu 3 wyroku oparto o treść art. 151 P.p.s.a. Natomiast o zwrocie kosztów postępowania sądowego, obejmujących wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł oraz koszt znaczka pocztowego w kwocie 6,80 zł., orzeczono w punkcie 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. (punkt 4 wyroku). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a.