II SAB/Wa 200/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2018 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata S. M. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w sprawie ze skargi A. S. na bezczynność Przewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata S. M. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 maja 2018 r. odrzucił wniesioną w niniejszej sprawie skargę A. S. na bezczynność Przewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2018 r. zostało przyznane stronie prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata (k-23 akt). Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego adw. S. M. (pismo ORA w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., k-33 akt). Wyznaczony pełnomocnik, pismem z dnia 16 lipca 2018 r., wniósł o przyznanie kosztów zastępstwa adwokackiego z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, z uwzględnieniem podatku od towarów i usług. Oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Wniósł również o przyznanie kwoty 42,29 zł tytułem poniesionych kosztów dojazdu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wskazał, że w dniu 29 czerwca 2018 r. zapoznał się z aktami sprawy, a następnie skontaktował się ze skarżącym, któremu udzielił porady prawnej, w tym o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie orzeczenia. Oświadczył, że skarżący zrezygnował z wniesienia skargi kasacyjnej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej P.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Z treści powołanego przepisu wynika obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna została rzeczywiście stronie udzielona. Sąd bowiem, w tym zakresie, odpowiada za zasadność i legalność wydatkowania środków publicznych (por. B. Dauter w: S. Babiarz i inni, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., s. 317). Trzeba podkreślić, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy, otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, publ. ONSAiWSA 2005/5/93). Należało więc zbadać, czy w sprawie wystąpiły przesłanki, uzasadniające przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu. Stawki opłat i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.). Jak wynika z oświadczenia adwokata z urzędu, pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy i kontaktował się ze skarżącym, udzielając mu porady prawnej, nie podjął jednak w sprawie czynności procesowych, wskazanych w § 21 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. W ocenie referendarza sądowego, brak podjęcia określonych czynności procesowych w imieniu strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji nie uprawniania pełnomocnika do skutecznego ubiegania się o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż nie wypełnia wymaganych przez prawo znamion realnie udzielonej pomocy prawnej. Z art. 177 § 4 P.p.s.a. wynika bowiem, że jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. W niniejszej sprawie pełnomocnik z urzędu nie sporządził i nie złożył wymaganej opinii do akt sprawy. W tych okolicznościach przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu stanowiłoby nieuzasadniony wydatek z budżetu państwa. Nadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, wyrażony m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I OZ 768/13, że zapoznanie się z aktami sprawy, analiza sprawy oraz udzielenie stronie informacji telefonicznie bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona (publ. LEX nr 1409755, por. również postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11, publ. LEX nr 1069714). Z tych względów, na podstawie art. 250 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 258 § 2 pkt 8 tej ustawy oraz § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, postanowiono jak w sentencji.